Những điểm mới về xử phạt hành chính lĩnh vực chứng khoán

1. Thế nào là xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán?

Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán là quá trình mà các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, dựa trên cơ sở pháp luật hiện hành, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý và các biện pháp cưỡng chế khác đối với những hành vi vi phạm pháp luật về chứng khoán và thị trường chứng khoán. Cách xử phạt này phụ thuộc vào mức độ vi phạm và hậu quả gây ra trên thị trường chứng khoán, tuy nhiên chưa đạt mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Các tổ chức và cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán là đối tượng bị xử phạt vi phạm.

Trên thị trường chứng khoán Việt Nam, vi phạm pháp luật trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán có đa dạng hành vi, tập trung chủ yếu vào vi phạm quy định công bố thông tin. Số lượng xử phạt đối với cá nhân và doanh nghiệp niêm yết trong việc sai phạm công bố thông tin ngày càng gia tăng. Điều này cho thấy sự trì trệ từ phía các doanh nghiệp niêm yết khi đối mặt với các hình phạt không đủ răn đe từ thanh tra Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN). Trong thời gian gần đây, UBCKNN đã xử phạt nhiều cá nhân liên quan đến hành vi không trung thực trong giao dịch chứng khoán. Ngoài ra, vi phạm thao túng giá chứng khoán và giao dịch nội gián xảy ra liên tục và lặp đi lặp lại.

Khi thị trường chứng khoán ngày càng phát triển, các hành vi vi phạm pháp luật cũng trở nên phức tạp và tinh vi, ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động của thị trường chứng khoán và gây thiệt hại cho nhà đầu tư. Đồng thời, việc phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm đối với các cơ quan quản lý cũng gặp khó khăn. Để giảm thiểu và hạn chế các hành vi vi phạm pháp luật, các cơ quan chuyên môn phải có thẩm quyền mạnh mẽ để phát hiện các hành vi vi phạm, đồng thời áp dụng các biện pháp trừng phạt và mức độ xử phạt đủ sức răn đe.

2. Những điểm mới về xử phạt hành chính lĩnh vực chứng khoán

2.1. Bổ sung hành vi vi phạm quy định phát hành chứng khoán

Cụ thể, hành vi không chuyển số tiền thu được từ đợt phát hành thêm vào tài khoản phong tỏa tại ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoặc sử dụng số tiền thu được từ đợt chào bán trước khi Ủy ban Chứng khoán Nhà nước có thông báo bằng văn bản về việc nhận được báo cáo kết quả đợt phát hành, sẽ bị phạt tiền trong khoảng từ 100.000.000 đồng đến 150.000.000 đồng. Điều này được quy định theo điểm a Khoản 11 Điều 1 Nghị định 128/2021/NĐ-CP, bổ sung khoản 1a vào Điều 12 Nghị định 156/2020/NĐ-CP.

2.2. Bổ sung hành vi vi phạm quy định về huỷ tư cách công ty đại chúng

Theo điều 39 của Luật Chứng khoán, trong trường hợp phải nộp hồ sơ hủy tư cách công ty đại chúng theo quy định, hành vi không nộp hoặc nộp không đúng thời hạn hồ sơ sẽ bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng. Điều này đã được bổ sung theo khoản 12 Điều 1 Nghị định 128/2021/NĐ-CP, sửa đổi Khoản 2 Điều 14 Nghị định 156/2020/NĐ-CP.

2.3. Nâng mức xử phạt tối thiểu đối với hành vi vi phạm quy định về quản trị công ty đại chúng

- Đối với hành vi không xây dựng, trình Đại hội đồng cổ đông thông qua quy chế nội bộ về quản trị công ty, quy chế hoạt động của Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát; không xây dựng quy chế hoạt động của Ủy ban kiểm toán trong trường hợp công ty đại chúng tổ chức quản lý và hoạt động theo mô hình quy định tại điểm b khoản 1 Điều 137 Luật Doanh nghiệp; không quy định tại Quy chế nội bộ về quản trị công ty việc áp dụng công nghệ thông tin hiện đại để cổ đông có thể tham dự và phát biểu ý kiến tại cuộc họp Đại hội đồng cổ đông thông qua họp trực tuyến, bỏ phiếu điện tử hoặc hình thức điện tử khác, mức xử phạt được tăng gấp đôi từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng lên thành từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.

- Đối với hành vi không bổ nhiệm người phụ trách quản trị công ty, mức xử phạt đã được tăng từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng lên thành từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.

- Bổ sung quy định xử phạt từ 30.000.000 đến 50.000.000 đồng đối với các hành vi: không lập báo cáo đánh giá về hoạt động của Hội đồng quản trị từ thành viên Hội đồng quản trị độc lập của công ty niêm yết; không đảm bảo số lượng cuộc họp Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát, Ủy ban kiểm toán hàng năm theo quy định.

Điều này được thực hiện theo khoản 13 Điều 1 Nghị định 128/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Điều 15 Nghị định 156/2020/NĐ-CP.

2.4. Thêm quy định xử phạt vi phạm về thông báo tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa tại công ty đại chúng

- Công ty đại chúng thực hiện thông báo thay đổi tỷ lệ sở hữu nước ngoài không đúng thời gian quy định tại Điều 141 Nghị định 155/2020/NĐ-CP sẽ bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.

- Công ty đại chúng không thực hiện thông báo tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa hoặc về thay đổi tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa sẽ bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng.

- Biện pháp khắc phục hậu quả đối với vi phạm quy định tại khoản 2 Điều này là buộc nộp hồ sơ thông báo tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa hoặc về thay đổi tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa tại công ty đại chúng. Thời hạn để thực hiện biện pháp này là 07 ngày kể từ ngày quyết định áp dụng biện pháp và có hiệu lực thi hành.

Điều này được quy định theo Khoản 14 Điều 1 Nghị định 128/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung điều 15a vào sau Điều 15 Nghị định 156/2020/NĐ-CP.

2.5. Tăng mức phạt với vi phạm quy định về công bố thông tin trong hoạt động chứng khoán

- Hành vi tạo dựng thông tin sai sự thật hoặc che giấu thông tin trong hoạt động chứng khoán, quy định tại khoản 1 Điều 12 Luật Chứng khoán, sẽ bị nâng mức xử phạt từ 100.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng lên thành 200.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng.

- Hình thức xử phạt bổ sung đối với hành vi vi phạm quy định tại khoản 5a Điều này là đình chỉ hoạt động kinh doanh, dịch vụ chứng khoán; hoạt động văn phòng đại diện; hoạt động lưu ký, hoạt động bù trừ và thanh toán chứng khoán; hoạt động giao dịch chứng khoán có thời hạn từ 01 tháng đến 03 tháng.

Thông tin trên được quy định theo điểm c Khoản 33 Điều 1 Nghị định 128/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Khoản 5 Điều 42 Nghị định 156/2020/NĐ-CP. Nghị định 128/2021/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/01/2022.

3. Đánh giá về các quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán

Đặc điểm độc đáo của vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán là giá trị giao dịch khi bị phát hiện thường cao hơn rất nhiều so với các vi phạm hành chính trong các lĩnh vực kinh tế khác. Do đó, việc xử lý nghiêm túc các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán là cần thiết, bởi vì nó ảnh hưởng đến môi trường đầu tư và có tác động đáng kể đến kênh thu hút vốn quan trọng của nền kinh tế. Vì vậy, việc tăng mức phạt tiền theo Nghị định số 128/2021/NĐ-CP và Nghị định số 156/2020/NĐ-CP, cùng các biện pháp xử phạt khác, sẽ chắc chắn tạo ra một hiệu ứng răn đe đối với những cá nhân hoặc tổ chức có ý định vi phạm và thao túng giá cổ phiếu.

Tuy nhiên, hiệu quả của Nghị định số 128/2021/NĐ-CP và Nghị định số 156/2020/NĐ-CP phụ thuộc chủ yếu vào việc tuyên truyền và giáo dục thành viên thị trường chứng khoán về các quy định về hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và các biện pháp xử phạt tương ứng. Cần tổ chức các hoạt động tuyên truyền đa dạng như hội thảo, hội nghị, buổi tập huấn, cuộc thi tìm hiểu về Nghị định, mở đường dây nóng để trả lời câu hỏi về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán, v.v...

Hơn nữa, các cơ quan, đơn vị có thẩm quyền trong việc kiểm tra, giám sát và thanh tra trên thị trường chứng khoán cần tích cực sử dụng vai trò của mình trong các hoạt động chuyên môn và nghiệp vụ để phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm, nhằm ngăn chặn tác động xấu đến thị trường và đảm bảo tính răn đe của pháp luật.

Bên cạnh đó, các bộ phận kiểm soát nội bộ tại các công ty chứng khoán, Ban Kiểm soát/Ủy ban Kiểm toán của các công ty đại chúng và công ty niêm yết cũng cần thừa nhận vai trò quan trọng của mình trong việc phát hiện và đề xuất xử lý kịp thời các hành vi vi phạm trong phạm vi nội bộ công ty, cũng như trong việc phối hợp chặt chẽ với các cơ quan có thẩm quyền trong việc phát hiện và xử lý những hành vi vi phạm trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán.

Để tìm hiểu thêm thông tin liên quan, bạn có thể xem bài viết sau đây: Thị trường chứng khoán là gì? Quy định về thị trường chứng khoán 

Bài viết trên đây đã cung cấp đầy đủ thông tin về vấn đề Những điểm mới về xử phạt hành chính trong lĩnh vực chứng khoán. Nếu bạn có câu hỏi hoặc cần sự hỗ trợ về các vấn đề pháp lý khác, hãy liên hệ với đội tư vấn pháp luật trực tuyến của chúng tôi qua số hotline: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu tư vấn qua email: lienhe@luatminhkhue.vn. Chúng tôi sẽ nhanh chóng hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc của bạn. Xin chân thành cảm ơn sự quan tâm và theo dõi bài viết từ Luật Minh Khuê.