1. Giới thiệu khái niệm kiểu dáng công nghiệp

Theo quy định của pháp luật căn cứ tạiKhoản 13 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 được sửa đổi bổ sung bởi điểm b khoản 1 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022 có quy định cụ thể và chi tiết về kiểu dáng công nghiệp:

Kiểu dáng công nghiệp là hình dáng bên ngoài của sản phẩm hoặc bộ phận để lắp ráp thành sản phẩm phức tạp. Hình dáng này được thể hiện bằng các yếu tố nhưu hình khối, đường nét, màu sắc hoặc dự kết hợp của những yếu tố này. Những yếu tố này được thiết kế và nhìn thất được trong quá trình khai thác công dụng của sản phẩm hoặc sản phẩm phức hợp. Kiểu dáng công nghiệp không chỉ mang tính thẩm mỹ mà còn phải đem lại tính khả dụng. Đáp ứng được các yêu cầu về kỹ thuật và công nghệ trong quá trình sản xuất và sử dụng sản phẩm. Điều này nhằm đảm bảo rằng kiểu dáng công nghiệp không chỉ đẹp mắt mà còn hữu ích hiệu quả trong thực tế góp phần vào sự phát triển và cải tiến sản phẩm trên thị trường.

Theo quy định tại Điều 3 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 được sửa đổi bổ sung tại khoản 1 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2009 có quy định chi tiết về đối tượng quyền sở hữu trí tuệ như sau: Đối tượng quyền sở hữu công nghiệp là một phạm trù rộng bao gồm nhiều loại sáng chế khác nhau, các kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, bí mật kinh doanh các nhãn hiệu dùng để phân biệt sản phẩm và dịch vụ, tên thương mại và chỉ dẫn địa lý nhằm xác định nguồn gốc sản phẩm.

Như vậy, kiểu dáng công nghiệp là hình dáng bên ngoài của sản phẩm hoặc bộ phận để lắp ráp thành sản phẩm phức hợp được thể hiện bằng hình khối, đường nét, màu sắc hoặc sự kết hợp những yếu tố này và nhìn thấy được trong quá trình khai thác công dụng của sản phẩm hoặc sản phẩm phức hợp. Kiểu dáng công nghiệp là đối tượng của quyền sở hữu công nghiệp, được bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.

2. Những đối tượng không được bảo hộ với danh nghĩa kiểu dáng công nghiệp

Theo quy định của pháp luật tại Điều 64 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 có quy định chi tiết về đối tượng không được sử dụng bảo hộ với danh nghĩa kiểu dáng công nghiệp như sau:

- Hình dáng bên ngoài của sản phẩm do đặc tính kỹ thuật của sản phẩm bắt buộc phải có;

- Hình dáng công nghiệp của công trình xây dựng dân dụng hoặc công nghiệp

- Hình dáng của sản phẩm không được nhìn thấy được trong quá trình sử dụng sản phẩm.

3. Lý do các đối tượng không được bảo hộ với danh nghĩa kiểu dáng công nghiệp

- Không phải hình dáng bên ngoài của sản phẩm nhìn thấy được trong quá trình khai thác tính năng của sản phẩm.

- Thiếu tính mới: Kiểu dáng công nghiệp phải có tính mới là nó chưa từng được công bố hoặc sử dụng công khai trước khi nộp đăng ký. Nếu kiểu dáng đã được công bố hoặc sử dụng trước đó thì nó sẽ không đủ điều kiện để bảo hộ.

- Thiếu tính sáng tạo: Kiểu dáng công nghiệp phải thể hiện sự sáng tạo, không thể đơn thuần là sự kết hợp của những đặc điểm thông thường mà bất kỳ người có kiến thức trung bình trong lĩnh vực đó có thể dễ dàng tạo ra.

- Không có khả năng ứng dụng công nghiệp: Kiểu dáng công nghiệp phải có khả năng sản xuất công nghiệp tức là có thể được chế tạo hàng loạt bằng cách sử dụng các phương pháp công nghiệp. Ví dụ hình dáng của công trình xây dựng dân dụng hoặc công nghiệp sẽ không đáp ứng tiêu chí này do khó được sản xuất hàng loạt theo phương pháp công nghiệp.

- Vi phạm đạo đức xã hội và trật tự công cộng: KIểu dáng công nghiệp có thể không được bảo hộ nếu vi phạm các chuẩn mực đạo đức xã hội và trật tự công cộng.

- Là hình dáng bắt buộc của sản phẩm: Nếu kiểu dáng của sản phẩm là bắt buộc vì lý do kỹ thuật tức không có sự lựa chọn nào khác về mặt hình thức để đạt được chức năng của sản phẩm.

- Đã được bảo hộ bởi quyền sở hữu trí tuệ khác: Một số đối tượng có thể không được bảo hộ với danh nghĩa kiểu dáng công nghiệp nếu chúng đã được bảo hộ dưới một hình thức sở hữu trí tuệ khác.

4. Thủ tục đăng ký kiểu dáng công nghiệp 2024

4.1. Đối tượng bảo hộ kiểu dáng công nghiệp

Đối tượng là hình dáng bên ngoài của sản phẩm hoặc bộ phận để lắp ráp thành sản phẩm phức hợp.

Ví dụ như Hình dáng bên ngoài của xe ô tô, xe máy hoặc hình dáng thể hiện của bao bì sản phẩm có thể được bảo hộ dưới hình thức kiểu dáng công nghiệp.

4.2. Điều kiện đăng ký kiểu dáng công nghiệp

Theo quy định của pháp luật tại Điều 63 Luật Sở hữu trí tuệ quy định về kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ nếu đáng ứng được các điều kiện sau đây:

- Có tính mới

- Có tính sáng tạo

- Có khả năng áp dụng công nghiệp

4.3. Người có quyền đăng ký kiểu dáng công nghiệp

Theo quy định tại Điều 86 Luật Sở hữu trí tuệ thì người được quyền đăng ký gồm:

- Tác giả tự tạo ra kiểu dáng công nghiệp bằng công sức và chi phí của mình

- Tổ chức hoặc cá nhân đầu tư chi phí và phương tiện vật chất cho tác giả dưới hình thức giao việc hoặc thuê việc trừ khi có thỏa thuận khác.

- Chính phủ quy định quyền đăng ký đối với kiểu dáng công nghiệp được tạo ra bằng sử dụng cơ sỏ vật chất - kỹ thuật và kinh phí từ ngân sách nhà nước

- Người có quyền đăng ký kiểu dáng công nghiệp có thể chuyển giao quyền đăng ký cho tổ chức hoặc cá nhân khác thông qua hợp đồng bằng văn bản.

4.4. Quy trình đăng ký kiểu dáng công nghiệp

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ

- Hai tờ khai đăng ký kiểu dáng công nghiệp: Đối với các trường hợp nhiều người sở hữu chung cần đánh dấu và phần yêu cầu cấp phó văn bản bằng bảo hộ cho các chủ đơn khác trên tờ khai.

- Bản mô tả kiểu dáng công nghiệp:

+ Bản mô tả phải trình bày đầy đủ và rõ ràng bản chất của kiểu dáng công nghiệp

+ Phù hợp với bộ ảnh chụp hoặc hình vẽ kèm theo và gồm các nội dung sau đây: Tên sản phẩm/ bộ phận sản phẩm mang kiểu dáng công nghiệp/ Chỉ số phân loại kiểu dáng công nghiệp quốc tế/ Lĩnh vực sử dụng của sản phẩm mang kiểu dáng công nghiệp/ Các kiểu dáng công nghiệp tương tự đã biệt; Ảnh chụp hoặc hình vẽ; Bản chất và đặc điểm tạo dáng cơ bản của kiểu dáng công nghiệp yêu cầu bảo hộ khác biệt với kiểu dáng công nghiệp tương tự đã biết.

+ Bốn bộ ảnh chụp/ bản vẽ: Ảnh phải rõ ràng và sắc nét, không lẫn các sản phẩm khác; Ảnh phải theo cùng một tỷ lệ; Kích thước mỗi ảnh chụp/ hình vẽ không nhỏ hơn( 90x 120) mm và không lớn hơn (210 x 297)mm; Ảnh phải thể hiện đầy đủ bản chất của kiểu dáng công nghiệp như đã được mô tả xác định phạm vi bảo hộ

- Giấy ủy quyền: nếu hồ sơ nộp thông qua đại diện, cần có giấy ủy quyền

- Tài liệu chứng mình quyền đăng ký

- Chứng từ nộp phí, lệ phí (nếu có)

Bước 2: Nộp hồ sơ

Người nộp đơn có thể nộp trực tiếp hoặc qua bưu điện tới cục Sở hữu trí tuệ tại hà Nội, hoặc các văn phòng đại diện tại Thành phố Hồ Chí MInh hoặc Đà Nẵng.

Bước 3: Xử lý hồ sơ tại Cục Sở hữu trí tuệ

- Thẩm định hình thức đơn: 01 tháng kể từ ngày nộp đơn.

Sửa chữa thiếu sót hình thức nếu có: 02 tháng kể từ ngày nhận thông báo thiếu sót từ Cục Sở hữu trí tuệ

- Công bố đơn: 02 tháng kể từ ngày có Quyết định chấp nhận đơn hợp lệ. Người nộp đơn có quyền yêu cầu công bố muộn nhưng không được quá 07 tháng từ ngày nộp đơn.

- Thẩm định nội dung: không quá 07 tháng kể từ ngày công bố

Bước 4: Ra quyết định cấp/từ chối cấp văn bằng bảo hộ

Trường hợp kiểu dáng công nghiệp đáp ứng điều kiện bảo hộ sẽ được cấp Bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp với điều kiện người nộp đơn phải nộp các khoản phí cấp bằng; ngược lại đơn sẽ bị ra quyết định từ chối bảo hộ tại Việt Nam.

Bạn đọc có thể tham khảo bài viết sau: So sánh kiểu dáng công nghiệp và sáng chế
Bài viết trên luật Minh Khuê đã gửi tới bạn đọc chi tiết về vấn đề: Những đối tượng nào không được bảo hộ với danh nghĩa kiểu dáng công nghiệp? Bạn đọc có bất kỳ thắc mắc về vấn đề pháp lý có thể liên hệ qua số tổng đài 19006162 hoặc thông qua địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn cụ thể.