1. Điều kiện chung để được nghỉ hưu sớm
2. Các trường hợp được nghỉ hưu sớm từ 5 đến 10 năm
2.1. Làm việc trong điều kiện đặc biệt
Dựa theo quy định tại Điều 5 Nghị định số 135/2020/NĐ-CP và Điều 219 Bộ luật Lao động năm 2019, người lao động nếu đã có đủ 20 năm tham gia đóng bảo hiểm xã hội và thuộc vào một trong những trường hợp đặc biệt dưới đây thì có thể được phép nghỉ hưu trước độ tuổi quy định tối đa lên đến 5 năm. Cụ thể, các trường hợp bao gồm:
- Trường hợp thứ nhất: Người lao động đã có ít nhất là 15 năm làm những nghề hoặc công việc được xác định là nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. Những nghề này phải nằm trong danh mục các công việc, nghề nghiệp được Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành. Những nghề này có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của người lao động, do đó, người lao động có quyền được nghỉ hưu sớm hơn so với tuổi quy định.
- Trường hợp thứ hai: Người lao động đã có ít nhất là 15 năm làm việc tại các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Các vùng này cũng bao gồm thời gian làm việc tại các khu vực có phụ cấp khu vực với hệ số từ 0,7 trở lên trước ngày 01/01/2021. Danh mục những vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn này được ban hành bởi Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Những khu vực này thường có môi trường làm việc khắc nghiệt, điều kiện sống khó khăn, ảnh hưởng lớn đến cuộc sống và sức khỏe của người lao động, vì vậy người lao động có thể được hưởng chế độ nghỉ hưu sớm.
Ngoài ra, theo quy định tại Điều 219 Bộ luật Lao động năm 2019, người lao động nếu đã tham gia đóng đủ 20 năm bảo hiểm xã hội và nằm trong một trong các trường hợp dưới đây có thể được phép nghỉ hưu trước tuổi quy định tối đa lên đến 10 năm:
- Trường hợp có đủ 15 năm làm công việc khai thác than trong hầm lò. Công việc này được coi là vô cùng nặng nhọc và nguy hiểm, đòi hỏi người lao động phải làm việc trong điều kiện môi trường khắc nghiệt dưới lòng đất, do đó, những người lao động này được hưởng quyền nghỉ hưu sớm hơn so với tuổi quy định thông thường.
2.2. Suy giảm khả năng lao động
Dựa trên quy định tại Điều 5 của Nghị định 135/2020/NĐ-CP và Điều 219 của Bộ luật Lao động năm 2019, người lao động nếu đã đóng đủ 20 năm bảo hiểm xã hội và rơi vào một trong những trường hợp nhất định được quy định bởi pháp luật thì có thể được phép nghỉ hưu trước tuổi tối đa là 5 năm. Cụ thể, nếu người lao động bị suy giảm khả năng lao động ở mức từ 61% đến dưới 81%, thì họ có quyền được nghỉ hưu sớm hơn so với tuổi nghỉ hưu chính thức tối đa là 5 năm, theo các quy định này. Ngoài ra, Điều 219 của Bộ luật Lao động 2019 còn quy định rằng, nếu người lao động đã đóng đủ 20 năm bảo hiểm xã hội và rơi vào một trong các trường hợp nhất định, họ có thể được phép nghỉ hưu trước tuổi tối đa là 10 năm. Cụ thể, nếu người lao động bị suy giảm khả năng lao động ở mức từ 81% trở lên, thì họ có thể được nghỉ hưu sớm hơn so với tuổi nghỉ hưu chính thức tối đa là 10 năm. Như vậy, pháp luật đã đặt ra những điều kiện cụ thể về mức độ suy giảm khả năng lao động và thời gian đóng bảo hiểm xã hội để xác định quyền lợi nghỉ hưu trước tuổi của người lao động.
2.3. Các trường hợp đặc biệt khác (nếu có)
Theo quy định tại Điều 5 của Nghị định 135/2020/NĐ-CP và Điều 219 của Bộ luật Lao động 2019, những người lao động đã tham gia đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) đủ 20 năm và thuộc một trong các trường hợp được quy định cụ thể sẽ có quyền nghỉ hưu trước tuổi với thời gian tối đa là 5 năm. Cụ thể, các đối tượng này bao gồm: sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp trong Quân đội nhân dân (QĐND); sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ và kỹ thuật trong Công an nhân dân (CAND); những người làm công tác cơ yếu được hưởng lương như quân nhân; hạ sĩ quan, chiến sĩ trong QĐND; hạ sĩ quan, chiến sĩ trong CAND phục vụ có thời hạn; học viên trong quân đội, công an và cơ yếu đang theo học và được hưởng sinh hoạt phí. Tất cả các đối tượng trên được gọi chung là những người làm việc trong quân đội và công an.
Ngoài ra, theo Điều 219 của Bộ luật Lao động 2019, nếu người lao động đã tham gia đóng đủ 20 năm BHXH và thuộc một trong các trường hợp sau đây thì có thể nghỉ hưu trước tuổi với thời gian tối đa là 10 năm. Đối với những người làm việc trong quân đội và công an, họ sẽ đủ điều kiện nghỉ hưu trước tuổi nếu đáp ứng một trong hai yêu cầu sau: thứ nhất, họ đã có ít nhất 15 năm làm việc trong những ngành nghề, công việc được coi là nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; hoặc thứ hai, họ đã có ít nhất 15 năm làm việc tại những vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, bao gồm cả thời gian làm việc tại các địa bàn có hệ số phụ cấp khu vực từ 0,7 trở lên trước ngày 01/01/2021.
3. Quy trình xin nghỉ hưu sớm
Thủ tục xin nghỉ hưu sớm:
- Chuẩn bị hồ sơ:
+ Sổ bảo hiểm xã hội: Đây là giấy tờ quan trọng nhất, chứng minh thời gian đóng bảo hiểm và các thông tin cá nhân của người lao động.
+ Giấy chứng nhận bệnh: Nếu nghỉ hưu sớm do sức khỏe, cần có giấy chứng nhận bệnh từ bệnh viện hoặc cơ sở y tế có thẩm quyền.
+ Quyết định nghỉ việc: Công ty sẽ ban hành quyết định nghỉ việc cho người lao động.
+ Các giấy tờ khác: Tùy theo trường hợp cụ thể, có thể cần thêm các giấy tờ khác như biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động, quyết định điều chuyển công tác, v.v.
- Nộp hồ sơ:
+ Người lao động hoặc người đại diện hợp pháp nộp hồ sơ đến cơ quan bảo hiểm xã hội nơi đăng ký hưởng bảo hiểm.
- Xét duyệt:
+ Cơ quan bảo hiểm xã hội sẽ tiến hành kiểm tra, đối chiếu hồ sơ và ra quyết định về việc cho phép nghỉ hưu sớm hay không.
- Thực hiện thanh toán:
+ Nếu hồ sơ được chấp thuận, cơ quan bảo hiểm xã hội sẽ tiến hành thanh toán chế độ hưu trí cho người lao động.
4. Quyền lợi khi nghỉ hưu sớm
Được hưởng lương hưu: Đây là quyền lợi cơ bản nhất. Tuy nhiên, mức lương hưu sẽ thấp hơn so với người nghỉ hưu đúng tuổi quy định. Cụ thể:
- Tỷ lệ hưởng: Mỗi năm nghỉ hưu sớm sẽ giảm 2% tỷ lệ hưởng lương hưu.
- Mức tối đa: Lương hưu tối đa là 75% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội.
Trợ cấp một lần: Nếu số năm đóng bảo hiểm xã hội cao hơn số năm tương ứng với tỷ lệ hưởng lương hưu 75%, bạn sẽ được hưởng thêm trợ cấp một lần.
Bạn đọc có thể tham khảo bài viết sau: cách tính lương hưu khi nghỉ hưu trước tuổi
Bạn đọc có thể tham khảo vấn đề pháp lý có thể liên hệ qua số tổng đài 19006162 hoặc thông qua địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ.
