1. Vì sao lại hạn chế việc rút BHXH một lần?

Chính sách hạn chế việc rút BHXH một lần đã được Quốc hội thể hiện rõ trong Nghị quyết 28/NQ-TW, với mục tiêu giảm thiểu tình trạng người lao động nhận BHXH một lần, đồng thời khuyến khích họ bảo lưu thời gian tham gia để hưởng chế độ hưu trí sau này. Đây là một bước đi quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi của người lao động, giúp họ có một tương lai ổn định hơn.

Trong bối cảnh hơn 18 triệu người đang tham gia BHXH, Quốc hội cam kết sẽ bảo đảm tính kế thừa của các quy định hiện hành để không làm xáo trộn quyền lợi của họ. Mặc dù vẫn giữ lại quy định cho phép rút BHXH một lần, nhưng các cơ quan chức năng không mong muốn điều này trở thành lựa chọn phổ biến. Thay vào đó, họ kêu gọi người lao động tiếp tục tham gia BHXH để xây dựng một hệ thống an sinh xã hội bền vững. Sự tham gia liên tục của người lao động không chỉ đảm bảo quyền lợi cho bản thân họ mà còn góp phần vào sự phát triển chung của xã hội, tạo ra một nền tảng an sinh xã hội ổn định cho các thế hệ tương lai.

Bên cạnh đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhấn mạnh cần có các giải pháp hỗ trợ cho người lao động gặp khó khăn, như chính sách tín dụng hợp lý. Việc rà soát và hoàn thiện các chính sách pháp luật về lao động và việc làm cũng là một phần quan trọng trong nỗ lực duy trì ổn định việc làm và thu nhập, từ đó giúp người lao động có được sự ổn định và bền vững trong cuộc sống.

Theo ông Trần Văn Triều, Giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật Liên đoàn Lao động TP.HCM, việc điều chỉnh quy định về rút BHXH một lần trong Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi) không chỉ bảo vệ quyền lợi của những người tham gia theo quy định cũ mà còn ngăn chặn tình trạng rút BHXH một lần đối với những người tham gia mới. Điều này sẽ giúp tăng số lượng người giữ lại trong hệ thống BHXH, giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước và xã hội trong tương lai.

2. Các trường hợp không được rút BHXH 1 lần từ năm 2025

Theo Điều 70 của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, đã được Quốc hội khóa XV thông qua tại kỳ họp thứ 7, có sự điều chỉnh đáng chú ý về việc rút BHXH một lần. Cụ thể, người lao động có thời gian đóng BHXH trước ngày luật này có hiệu lực (01/7/2025) sẽ vẫn có khả năng rút BHXH một lần nếu đã chấm dứt tham gia BHXH và không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc hoặc BHXH tự nguyện sau 12 tháng. Tuy nhiên, người lao động này phải có thời gian đóng BHXH chưa đủ 20 năm và phải có đề nghị rút. Như vậy, dù cho người lao động mới bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 30-6-2025, họ vẫn có quyền rút BHXH một lần nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện nêu trên.

Đối với những người bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 1-7-2025 trở đi, quy định về việc rút BHXH một lần sẽ trở nên khắt khe hơn. Cụ thể, họ chỉ được phép rút BHXH một lần trong một số trường hợp đặc biệt, bao gồm: đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH, ra nước ngoài để định cư, đang mắc một trong những bệnh hiểm nghèo như ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS, hoặc có mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên, người khuyết tật đặc biệt nặng...
Chỉ có trường hợp người lao động sau 12 tháng nghỉ việc, không tham gia BHXH và có thời gian đóng BHXH chưa đủ 20 năm không được rút BHXH một lần nữa.
Như vậy, người lao động vẫn sẽ được rút BHXH một lần tuy nhiên điều kiện có phần khắt khe hơn so với trước đây.

3. Mức hưởng BHXH một lần là bao nhiêu?

Theo Khoản 3 Điều 70 của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, mức hưởng bảo hiểm xã hội một lần được xác định dựa trên số năm người lao động đã đóng và mức đóng bảo hiểm xã hội của họ, nhưng không bao gồm số tiền ngân sách nhà nước hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện. Cụ thể, mức hưởng BHXH một lần sẽ được tính như sau:

- Đối với những năm đóng bảo hiểm xã hội trước năm 2014, mức hưởng sẽ bằng 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội cho mỗi năm. Trong trường hợp người lao động có thời gian đóng bảo hiểm xã hội cả trước và sau năm 2014, nếu có tháng lẻ trong thời gian đóng trước năm 2014, những tháng lẻ đó sẽ được chuyển sang giai đoạn đóng bảo hiểm xã hội từ năm 2014 trở đi để tính mức hưởng.

- Đối với những năm đóng bảo hiểm xã hội từ năm 2014 trở đi, mức hưởng sẽ bằng 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội cho mỗi năm.

- Nếu thời gian đóng bảo hiểm xã hội chưa đủ một năm, mức hưởng sẽ được tính bằng số tiền đã đóng nhưng không quá 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội.

Thời điểm tính hưởng BHXH một lần là thời điểm mà cơ quan BHXH ban hành quyết định hưởng BHXH một lần. Điều này có nghĩa là, ngay khi cơ quan BHXH đã hoàn tất các thủ tục và quyết định cho phép người lao động rút BHXH một lần, đó chính là thời điểm mà các quyền lợi, nghĩa vụ và các quy định liên quan bắt đầu có hiệu lực. Việc xác định rõ thời điểm này giúp người lao động nắm bắt chính xác thời gian và số tiền mà họ sẽ nhận được, từ đó có kế hoạch tài chính phù hợp. Hơn nữa, thời điểm này cũng liên quan đến việc tính toán các khoản trợ cấp khác, như lương hưu hay các chế độ phúc lợi khác trong tương lai. Điều này càng quan trọng hơn trong bối cảnh người lao động cần có sự chuẩn bị chu đáo cho cuộc sống sau khi nghỉ hưu. Vì vậy, việc nắm vững thời điểm tính hưởng BHXH một lần không chỉ giúp người lao động bảo vệ quyền lợi của mình mà còn tạo điều kiện cho họ có những quyết định đúng đắn về mặt tài chính và an sinh xã hội.

Như vậy, cách tính mức hưởng BHXH một lần có sự phân biệt rõ ràng giữa các giai đoạn thời gian đóng bảo hiểm, nhằm đảm bảo quyền lợi cho người lao động. Quy định này giúp người lao động có thể nhận được mức hưởng xứng đáng với thời gian và mức đóng của họ, đồng thời khuyến khích việc duy trì tham gia BHXH lâu dài.

Trong bối cảnh Luật Bảo hiểm xã hội 2024 được ban hành, việc hạn chế rút BHXH một lần từ năm 2025 mang đến nhiều thay đổi quan trọng, nhằm đảm bảo an sinh xã hội cho người lao động. Theo quy định, chỉ những người có thời gian đóng BHXH trước ngày 1-7-2025 và không tham gia BHXH bắt buộc sau 12 tháng mới có thể rút BHXH một lần. Đối với những người bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 1-7-2025, việc rút BHXH một lần chỉ được xem xét trong một số trường hợp đặc biệt. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu tình trạng người lao động rút BHXH một lần mà còn khuyến khích họ tiếp tục tham gia BHXH để đảm bảo quyền lợi về hưu trí trong tương lai.

Việc điều chỉnh này không chỉ thể hiện sự nhất quán với chủ trương của Chính phủ trong việc nâng cao chế độ phúc lợi xã hội mà còn góp phần tạo ra một hệ thống BHXH bền vững hơn. Hạn chế rút BHXH một lần không chỉ là biện pháp bảo vệ quyền lợi của người lao động mà còn là cách để duy trì tính ổn định cho quỹ BHXH quốc gia. Như vậy, mặc dù việc rút BHXH một lần vẫn được cho phép, nhưng với điều kiện khắt khe hơn, điều này sẽ thúc đẩy người lao động giữ lại thời gian đóng BHXH của mình, từ đó giúp họ nhận được chế độ hưu trí đầy đủ và xứng đáng hơn trong tương lai.