1. Tiếp công dân được hiểu là gì?
Theo quy định của Điều 2 Luật Tiếp Công dân năm 2013, việc tiếp Công dân bao gồm sự đón tiếp, lắng nghe và tiếp nhận khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của Công dân, cũng như giải thích và hướng dẫn Công dân về việc thực hiện các quy định pháp luật liên quan đúng cách. Hoạt động tiếp Công dân có thể diễn ra định kỳ, thường xuyên hoặc đột xuất.
Trách nhiệm tiếp Công dân được quy định cụ thể tại Điều 4 của cùng Luật. Các cơ quan nhà nước chịu trách nhiệm tổ chức tiếp Công dân bao gồm Chính phủ, các Bộ và cơ quan ngang bộ, tổng cục và tổ chức tương đương, các cục, Ủy ban Nhân dân các cấp, cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban Nhân dân cấp huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh. Ngoài ra, các cơ quan của Quốc hội, Hội đồng Nhân dân các cấp, Tòa án Nhân dân, Viện Kiểm sát Nhân dân và Kiểm toán Nhà nước cũng phải thực hiện trách nhiệm này.
Đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp cũng có nhiệm vụ tiếp Công dân theo quy định của Luật Tiếp Công dân năm 2013 cùng các văn bản pháp luật khác có liên quan.
Trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của mình, các tổ chức chính trị, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan thuộc Chính phủ và các đơn vị sự nghiệp công lập cũng phải tổ chức tiếp Công dân theo cách phù hợp với yêu cầu, quy mô và tính chất hoạt động của mình.
Theo Luật Tiếp Công dân năm 2013, các cơ quan trung ương của tổ chức chính trị, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và tổ chức chính trị - xã hội sẽ quy định cụ thể về việc tiếp Công dân tại các cơ quan, tổ chức thuộc hệ thống của mình. Chính phủ cũng sẽ quy định cụ thể việc tiếp Công dân tại các cơ quan thuộc phạm vi của Chính phủ và các đơn vị sự nghiệp công lập.
2. Quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức tiếp dân được quy định như thế nào?
Thông tư số 01/2021/TT-TTCP ngày 11/3/2021 của Thanh tra Chính phủ đã ban hành các quy định về quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức trong lĩnh vực thanh tra cũng như cán bộ, công chức tham gia công tác tiếp công dân.
Theo đó, một số quy tắc ứng xử cụ thể bao gồm:
(1) Ứng xử trong quá trình thực hiện nhiệm vụ thanh tra:
- Nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc phòng, chống tham nhũng và thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí.
- Tuân thủ đúng nguyên tắc, nội dung, thẩm quyền, trình tự và thủ tục thanh tra theo quy định.
- Thái độ thận trọng, khách quan và toàn diện khi đánh giá sự việc, lắng nghe và tôn trọng ý kiến giải trình hợp lý của đối tượng thanh tra.
- Báo cáo kịp thời với người ra quyết định thanh tra hoặc Trưởng đoàn thanh tra về mọi ảnh hưởng không đúng đắn từ quan hệ với đối tượng thanh tra hoặc phát hiện xung đột lợi ích.
- Tránh quan hệ xã hội có thể gây ra những sự nhân nhượng không phù hợp trong hoạt động thanh tra.
- Cung cấp thông tin và báo cáo kịp thời về các hành vi tham nhũng, tiêu cực khi phát hiện.
(2) Ứng xử trong quá trình tiếp công dân:
- Bảo đảm tính công khai, khách quan, dân chủ và kịp thời trong việc tiếp công dân.
- Thực hiện thủ tục đơn giản, thuận tiện.
- Bảo đảm bí mật và an toàn cho người tố cáo theo quy định của pháp luật.
- Lắng nghe, tôn trọng và tận tình giải thích những thắc mắc của công dân, hướng dẫn và tạo điều kiện thuận lợi cho họ thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh.
- Ghi chép đầy đủ và chính xác nội dung mà người khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh trình bày.
- Giải thích và hướng dẫn công dân chấp hành chính sách, pháp luật và quyết định giải quyết đã có hiệu lực.
- Yêu cầu người vi phạm nội quy tiếp công dân chấm dứt hành vi vi phạm và lập biên bản cần thiết khi cần.
(3) Ứng xử trong việc giải quyết khiếu nại và tố cáo:
Các cán bộ, công chức, viên chức phải quán triệt quan điểm và chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước khi thực hiện nhiệm vụ giải quyết khiếu nại, tố cáo. Họ cần tuân thủ đúng trình tự, thủ tục được quy định trong Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo và các văn bản pháp luật liên quan. Trong quá trình này, cần hướng dẫn và giúp người khiếu nại, tố cáo hiểu và thực hiện đúng quy định pháp luật, tham mưu giải quyết thấu đáo, hướng dẫn công khai quy trình thực hiện nhiệm vụ chuyên môn và thủ tục hành chính.
Khi xác minh, kết luận, và kiến nghị, các cán bộ phải thực hiện một cách thận trọng và khách quan. Trong trường hợp hồ sơ giải quyết khiếu nại, tố cáo có sai sót, chậm, muộn, phải nghiêm túc thực hiện việc xin lỗi theo quy định. Nếu phát hiện hành vi vi phạm pháp luật có thể gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước và quyền lợi hợp pháp của người dân, cần báo cáo ngay với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền để áp dụng biện pháp ngăn chặn kịp thời.
(4) Ứng xử trong việc phòng, chống tham nhũng:
Khi tham gia Đoàn thanh tra về phòng, chống tham nhũng, cán bộ, công chức, viên chức cần tuân thủ quy định tại khoản 1, Điều 10 của Thông tư. Họ phải tuân thủ các nguyên tắc, thẩm quyền, trình tự, và thủ tục xác minh tài sản, thu nhập, và phòng, chống tham nhũng theo quy định của pháp luật. Ngoài ra, cần cung cấp thông tin và báo cáo trung thực về công tác phòng, chống tham nhũng cho cơ quan, tổ chức theo quy định của pháp luật.
Đồng thời, cần tạo điều kiện cho các tổ chức và cá nhân, như Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề, cơ quan báo chí, nhà báo, công dân, Ban thanh tra nhân dân, Ban giám sát đầu tư của cộng đồng, tham gia phòng, chống tham nhũng theo quy định của pháp luật. Cũng, khi tiếp công dân, không được thực hiện những hành động như gây phiền hà, sách nhiễu, cản trở người đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh; thiếu trách nhiệm; làm mất hoặc làm sai lệch thông tin, tài liệu do người khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh cung cấp; phân biệt đối xử.
3. Những việc cán bộ, công chức khi tiếp dân không được làm theo quy định
Theo Thông tư 01/2021/TT-TTCP, cán bộ công chức thực hiện công tác tiếp công dân phải tuân thủ những quy định sau đây:
Những hành vi không được phép:
- Gây phiền hà, sách nhiễu hoặc cản trở: Cán bộ không được gây phiền hà, sách nhiễu, hoặc cản trở người đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh.
- Thiếu trách nhiệm và làm mất thông tin: Cán bộ không được thiếu trách nhiệm trong việc tiếp công dân; cũng như không được làm mất hoặc làm sai lệch thông tin, tài liệu do người khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh cung cấp.
- Phân biệt đối xử: Cán bộ không được phân biệt đối xử trong quá trình tiếp công dân.
Những hành vi cần thực hiện:
- Bảo đảm tính công khai, khách quan, dân chủ, kịp thời: Việc tiếp công dân phải đảm bảo công khai, khách quan, dân chủ, và kịp thời.
- Thủ tục đơn giản, thuận tiện: Phải có thủ tục đơn giản và thuận tiện để giúp người dân dễ dàng tiếp cận.
- Bảo vệ bí mật và an toàn cho người tố cáo: Cần giữ bí mật và bảo đảm an toàn cho người tố cáo theo quy định của pháp luật.
- Tôn trọng, lắng nghe, và giải thích cặn kẽ: Cần tôn trọng, lắng nghe, và tận tình giải thích cặn kẽ những thắc mắc của công dân liên quan đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh.
- Hướng dẫn và tạo điều kiện thuận lợi: Cần hướng dẫn và tạo điều kiện thuận lợi cho công dân thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh theo quy định của pháp luật.
- Có thái độ đúng mực và tiếp nhận đơn khiếu nại: Cần có thái độ đúng mực, tiếp nhận đơn khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh hoặc ghi chép đầy đủ, chính xác nội dung mà người đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh trình bày.
- Giải thích và hướng dẫn: Cần giải thích và hướng dẫn cho người đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh chấp hành chủ trương, chính sách, pháp luật và kết luận, quyết định giải quyết đã có hiệu lực pháp luật của cơ quan có thẩm quyền.
- Yêu cầu xử lý vi phạm nội quy: Khi phát hiện vi phạm nội quy, cần yêu cầu người vi phạm chấm dứt hành vi vi phạm; và nếu cần thiết, lập biên bản và yêu cầu cơ quan chức năng xử lý theo quy định của pháp luật.
Những quy định này nhằm đảm bảo quá trình tiếp công dân được diễn ra một cách công bằng, minh bạch, và đáp ứng đầy đủ quyền lợi của người dân theo quy định của pháp luật.
Bài viết liên quan: Vai trò, nguyên tắc và các hành vi bị cấm khi tiếp công dân
Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!
