1. Giới thiệu về tác giả Xuân Quỳnh.
Khi nhắc đến các nhà thơ chuyên về thơ tình, lãng nạm của nền văn học Việt Nam thì có thể nhắc đến Xuân Diệu, Hàn Mặc Tử và một nữ thi sĩ vô cùng tài hoa nữa đó chính là Xuân Quỳnh. Là một trong những nhà thơ nói hộ tiếng lòng, khao khát yêu và được yêu .
Xuân Quỳnh có tên đầy đủ là Nguyễn Thị Xuân Quỳnh sinh năm 1942 Tại huyện Hà Đông, tỉnh Hà Tây nay thuộc quận Hà Đông, thủ đô Hà Nội. Xuân Quỳnh lớn lên trong một gia đình công chức gia giáo, mẹ của bà mất sớm, nhà thơ ở với bà, bà là người nuôi nấng chăm sóc nhà thơ đến khi trưởng thành. Mặc dù là sống trong điều kiện thiếu thốn về vật chất nhưng Xuân Quỳnh luôn có đầy ắp những kỉ ước tuổi thơ về người bà, luôn hòa đồng vui vẻ và mạnh mẽ
Trước khi đến với nghiệp cầm bút thì Xuân Quỳnh có xuất thân là một diễn viên múa Sau đó từ năm 1962 đến 1964 thì bà học tập tại trường bồi dưỡng những người viết văn trẻ của hội nhà văn Việt Nam và cũng từ đây bắt đầu với sự nghiệp văn chương của mình. Năm 1973 bà kết hôn với nhà viết kịch Lưu Quang Vũ.
Xuân Quỳnh được xem là người viết thơ tình hay nhất trong nền thơ ca hiện đại Việt từ sau 1945. Tuy nhiên bên cạnh các tác phẩm nói về tình yêu đôi lứa thì bà cũng rất thành công với những tác phẩm về quê hương, con người về tuổi thơ. Một số tác phẩm nổi tiếng của bà có thể kể như là Chồi biếc ( 1963) , hoa học chiến hào ( 1968), Lời ru trên mặt đất( 1978) Hay là tiếng gà trưa, sóng, thơ tình cuối mùa thu.....Tất cả những tác phảm này đã góp phần tạo nên tên tuổi của nhà thơ
Năm 2001, Xuân Quỳnh được nhà nước phong tặng giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật
Năm 2017, Chủ tịch nước ký quyết định truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật cho cố nhà thờ Xuân Quỳnh với 2 tập thơ đó là Lời Ru mặt đất và Bầu trời trong quả trứng.
2. Bài thơ tiếng gà trưa
2.1. Hoàn cảnh sáng tác
Tiếng gà trưa được viết trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ. Bài thơ được in lần đầu trong tập thơ Hoa dọc chiến hào (1968) của Xuân Quỳnh.
2.2. Thể thơ
- Bài thơ được viết theo thể thơ ngũ ngôn . Thể thơ ngũ ngôn là mỗi câu thơ có 5 chữ. Thông thường thì bài thơ theo thể thơ 5 chữ được chia thành nhiều khổ và mỗi khổ sẽ có 4 câu tuy nhiên thì ở bài thơ tiếng gà trưa thì số lượng dòng thơ trong mỗi khổ rất đa dạng có thể là 4 dòng ở khổ 6 hoặc 6 dòng ở khổ 5 và 7 dòng ở khổ 1, và 10 dòng ở khổ cuối.
Cách gieo vần cũng rất linh hoạt, không cố định như trong thơ ngũ ngôn của thơ đường,phần lớn vần trong bài thơ là vần cách, có khi không chú trọng đến việc đúng vần mà chỉ cần giữ âm điệu. Mặc dù vậy thì khi đọc bài thơ lên nghe vẫn thấy rất hài hòa trong mạch cảm xúc của chính tác giả.
2.3. Bố cục của bài thơ
Bài thơ tiếng gà trưa của tác giả Xuân Quỳnh được chia làm 3 phần chính như sau:
- Phần 1: Từ đầu đến " nghe gọi về tuổi thơ" . Đây chính là phần nói về những rung cảm ban đầu của cháu khi nghe tiếng gà trưa .
- Phần 2: Từ tiếp theo đến " Đi qua nghe sột soat" Nội dung chính của phần này đó là tiếng gà trưa gợi về những kỉ niệm tuổi thơ
- Phần 3: Phần nội dung còn lại. Phần này chính là những suy tư của người cháu về tiếng gà trưa.
2.4. Nội dung chính của bài thơ
Bài thơ tiếng gà trưa chính là lời kể của tác giả về kí ức tuổi thơ khi sống với bà, về tiếng gà trưa quen thuộc. Kể lại khoảng ký ức quen thuộc và bình yên khi sống cùng bà .Bên cạnh đó thì bài thơ chính là những suy tư của người cháu, kỉ niệm tuổi thơ, tình bà cháu, tình cảm gia đình đã làm cho tình yêu đất nước trở nên sâu sắc hơn bao giờ hết.
2.5. Nhan đề " Tiếng gà trưa"
Chúng ta có thể biết rằng tiếng gà là một trong những âm thanh vô cùng quen thuộc đối với chúng ta, nó là một phần kí ức tuổi thơ của những đứa trẻ nông thông Việt Nam. Khi nhắc đến tiếng gà trưa thì cũng như là khơi gợi lên tuổi thơ bình yên ở làng quê Việt Nam, nơi mà những đứa trẻ được gắn liền với khói bếp, tiếng gà, và những buổi trưa nắng gắt, với cách đồng lúa bao la, với những người bà trong bếp củi...
Tiếng gà trưa là một hình ảnh quen thuộc với tuổi thơ của tác giả và nó cũng chính là nguồn cảm hứng đề tác giả viết nên bài thơ Tiếng gà trưa.
Nhan đề tiếng gà trưa nói lên những kí ức tuổi thơ, nhấn mạnh, khơi gợi cảm xúc của người chiến sĩ, qua tiếng gà trưa để kết dính mạch cảm xúc của bài thơ. Hồi tưởng về quá khứ, về những lúc bình yên bên gia đình bên người bà. Qua đó nói lên nỗi lòng của một người yêu gia đình, yêu quê hương đất nước. Tiếng gà trưa mang theo bao nhiêu ký ước đẹp về người bà.
3. Giá trị nghệ thuật của bài thơ Tiếng Gà Trưa.
Gía trị nghệ thuật của bài thơ tiếng gà trưa được thể hiện ở những điểm sau đây
- Thứ nhất chính là thể thơ 5 chữ tạo nên cách diễn đạt vô cùng tình cảm và tự nhiên
- Thứ hai là các hình ảnh thơ trong bài thơ tiếng gà trưa vô cùng bình dị , chân thực
- Thứ ba đó là nhà thơ Xuân Quỳnh có sử dụng các biện pháp tu từ như là nhân hóa, điệp ngữ, ẩn dụ..
>> Xem thêm: Bánh trôi nước thuộc thể thơ gì? Dùng phương thức biểu đạt nào?
Trên đây là toàn bộ những nội dung mà chúng tôi muốn phân tích về bài thơ tiếng gà trưa của nhà thơ Xuân Quỳnh, hi vọng rằng với những nội dung và những thông tin mà chúng tôi cung cấp đã cho các bạn một cái nhìn bao quát về tác giả Xuân Quỳnh cũng như là về bài thơ tiếng gà trưa. Qua đó hi vọng rằng các bạn có thêm những kiến thức để hoàn thành nội dung bài học một cách hiệu quả nhất có thể. Chúng tôi xin cảm ơn các bạn đã theo dõi.
