Phân tích các yếu tố cấu thành tội phạm (CTTP) trong một điều luật?

Ví dụ như: Điều 119: tội mua bán người khoản 1: qui định hình phạt từ hai năm đến bảy năm khoản 2: qui định hình phạt từ năm năm đến mười hai năm Ở khoản 1 là tội phạm nghiêm trọng, nên chủ thể là người từ 16 tuổi trở lên, ở khoản 2 là tội phạm rất nghiêm trọng.

Vậy chủ thể ở đây có phải là người từ 14 trở lên không, hay ở khoản 2 chỉ là tình tiết tăng nặng cho người phạm tội ở khoản 1. Vậy nếu người dưới 16 tuổi thực hiện mua bán người mà có các tình tiết ở khoản 2 thì có phải chịu TNHS về tội buôn bán người không?

Rất mong được tư vấn, cảm ơn!

>>  Luật sư tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến, gọi: 1900.6162

Trả lời :

Chào bạn, cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi tới thư mục tư vấn của công ty chúng tôi, với câu hỏi của bạn chúng tôi xin trả lời như sau:

Trước đây theo quy định Bộ luật hình sự 1999 sửa đổi 2009 (thay thế bởi: Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017) có quy định:

Điều 8. Khái niệm tội phạm

 2. Căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi được quy định trong Bộ luật này, tội phạm được phân thành tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.

3. Tội phạm ít nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại không lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến ba năm tù; tội phạm nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến bảy năm tù; tội phạm rất nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại rất lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến mười lăm năm tù; tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại đặc biệt lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là trên mười lăm năm tù, tù chung thân hoặc tử hình.

Điều 12. Tuổi chịu trách nhiệm hình sự

1. Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm.

2. Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc  tội phạm  đặc biệt nghiêm trọng.

Điều 13. Tình trạng không có năng lực trách nhiệm hình sự

1. Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi đang mắc bệnh tâm thần hoặc một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự; đối với người này, phải áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh.

2. Người phạm tội  trong khi có năng lực trách nhiệm hình sự, nhưng đã lâm vào tình trạng quy định tại khoản 1 Điều này trước khi bị kết án, thì cũng được áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh. Sau khi khỏi bệnh, người đó có thể phải chịu trách nhiệm hình sự.

Điều 119. Tội mua bán người

1. Người nào mua bán người thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ năm năm đến hai mươi năm:

a) Vì mục đích mại dâm;

b) Có tổ chức;

c) Có tính chất chuyên nghiệp;

d) Để lấy bộ phận cơ thể của nạn nhân;

đ) Để đưa ra nước ngoài;

e) Đối với nhiều người;

g) Phạm tội nhiều lần.

3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến năm mươi triệu đồng, phạt quản chế hoặc cấm cư trú từ một năm đến năm năm.”

Như vậy, Chủ thể là một yếu tố quan trọng của cấu thành tội phạm. Khi xác định chủ thể của một tội phạm cụ thể ta xác định các yếu tố: Lỗi của chủ thể trong việc thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội bị luật hình sự cấm,  xác định năng lực trách nhiệm hình sự của tội phạm, xác định tuổi chịu trách nhiệm hình sự. Tại điều 12  Bộ luật hình sự 1999 sửa đổi 2009 quy định cụ thể về tuổi chịu trách nhiệm hình sự. Căn cứ khoản 3 điều 8 để phân biệt mức độ tội phạm, theo đó tội phạm ít nghiêm trọng mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến ba năm tù; tội phạm nghiêm trọng mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến bảy năm tù; tội phạm rất nghiêm trọng mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến mười lăm năm tù; tội phạm đặc biệt nghiêm trọng mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là trên mười lăm năm tù, tù chung thân hoặc tử hình.

Cụ thể ở Điều 119 Bộ luật hình sự 1999 sửa đổi 2009 quy định về tội mua bán người: Khoản 1 Quy định từ hai năm đến bảy năm đối với tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng, theo Điều 12 Bộ luật hình sự 1999 sửa đổi 2009 thì chủ thể là người từ đủ 16 tuổi. Khoản 2 Từ năm năm đến hai mươi năm tù với tội nghiêm trọng, rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng chủ thể từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ áp dụng khoản 2 với tội rất nghiêm trọng do cố ý hoặc đặc biệt nghiêm trọng.

Trường hợp chủ thể từ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi có hành vi mua bán người và có tình tiết tăng nặng quy định ở khoản 2 nếu xét thấy hành vi có dấu hiệu cố ý gây nguy hại rất lớn cho xã hội hoặc tội phạm gây nguy hại đặc biệt lớn cho xã hội thì sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội mua bán người.

>> Xem thêm: Cấu thành tội phạm là gì? Ý nghĩa và các yếu tố cấu thành tội phạm?