Mục lục bài viết

1. Dàn ý phân tích, đánh giá một tác phẩm truyện chuẩn nhất

1.1. Mở bài

Trình bày ngắn gọn tác phẩm (tên tác phẩm, tên tác giả,…) và ý kiến ​​chung của tác giả về tác phẩm. Chia sẻ với độc giả lý do tại sao bạn chọn công việc này để cùng phân tích, đánh giá, điều gì khiến bạn yêu thích công việc đó.

 

1.2. Thân bài

+ Tóm tắt nội dung chính của truyện.

+ Phân tích, đánh giá chủ đề của truyện dựa trên dẫn chứng từ tác phẩm.

+ Phân tích, đánh giá những đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm. Mỗi bài phân tích, đánh giá cần có những chi tiết tiêu biểu rút ra từ tác phẩm.

 

1.3. Kết bài

Tổng kết các ý trong thân bài, khẳng định giá trị của tác phẩm, nêu một số ý phát triển,...

 

2. Phân tích đánh giá truyện Chữ người tử tù

Nguyễn Tuân được coi là “nhà văn lớn, người nghệ sĩ suốt đời đi tìm cái đẹp”, ông có một vị trí và ý nghĩa quan trọng trong nền văn học Việt Nam. Trước cách mạng, ông trốn chạy hiện thực trở về với một thời oanh liệt, tập “Tiếng đạn một thời” là tuyển tập tiêu biểu nhất cho phong cách của ông trước cách mạng. Người ta không thể không nhắc đến “Lời người tử tội” trong phương diện văn tự tao nhã truyền thống.

“Chữ người tử tù” được in trong tập “Vang bóng một thời” xuất bản năm 1940, tác phẩm khi đăng trên tạp chí Tao Đàn có tên là “Dòng cuối”, sau in thành sách, đổi thành “Những dòng chữ cuối cùng”. chữ “ngục” của người đã chết.Tác phẩm đã chuyển tải đầy đủ tinh thần của tác giả, cũng như giá trị nhân văn của tác phẩm.Những chữ “ngục” là hiện thân của cái đẹp, là tài năng tạo nên cái đẹp, đáng được tôn vinh, ngợi ca ."Chữ người tử tù" là đại diện cho cái ác, cái ác, cần bị loại bỏ khỏi xã hội.Từ nhan đề đã có những mâu thuẫn gợi ra tình huống trần thuật rối rắm, khơi gợi trí tò mò của người đọc. Qua đó nhấn mạnh chủ đề tư tưởng của tác phẩm: tôn vinh cái đẹp và cái tài, khẳng định sự bất tử của cái đẹp trong cuộc sống.

Tác phẩm có một tình huống hẹn hò rất độc đáo và lạ lùng, chúng diễn ra trong hoàn cảnh ngục tù, vào những ngày cuối cùng của người tử tù Huấn Cao, một người có chí và có tài lớn nhưng lại hết thời. Địa vị xã hội của hai nhân vật cũng có nhiều điểm đối lập. Huấn Cao là một người nghĩa sĩ muốn đánh đổ trật tự xã hội đương thời. Cai ngục là người đứng đầu nhà tù tỉnh Sơn, đại diện cho luật pháp và trật tự xã hội hiện hành. Nhưng xét về nghệ thuật, vị trí của họ hoàn toàn đảo ngược: Huấn Cao là nhà thư pháp tài hoa, người sáng tạo ra cái đẹp, còn Huấn Cao là người yêu cái đẹp, cưng chiều cái đẹp và là người tạo ra cái đẹp. Đó là mối quan hệ mật thiết với nhau. Với tình huống truyện độc đáo đã giúp cho câu chuyện phát triển logic, hợp lý, đẩy nó lên cao trào. Qua đó giúp bộc lộ tính cách nhân vật và làm nổi bật chủ đề của truyện: Sự bất tử của cái đẹp, cái chiến thắng của cái đẹp. Sức gợi cảm của cái đẹp.

Nổi bật trong tác phẩm là Huấn Cao, người có tài viết chữ đẹp, nổi tiếng khắp nơi: “người ở tỉnh Sơn vẫn tự hào mình viết chữ rất nhanh, chữ rất đẹp” mà danh tiếng đã vang danh khắp thiên hạ. Tài năng của ông còn gắn liền với sự khao khát, kính trọng của mọi người. Có được những bức thư của Huấn Cao là điều ai cũng mong muốn, được treo những bức thư của ông trong nhà là một niềm vui lớn và vinh dự lớn lao. Tài năng của Huấn Cao không chỉ dừng ở mức bình thường mà đã đạt đến mức phi thường, siêu phàm.

Không chỉ có tài năng, vẻ đẹp của Huấn Cao còn là vẻ đẹp của một Thiên Lương trong sáng: “Ông vốn tính ngắn, trừ người tri kỷ, ít khi nhường lời”. “Khoảnh khắc” ở đây có thể hiểu là sự kiêu ngạo trước tài năng viết lách, bởi ông ý thức được giá trị của tài năng, luôn trân trọng từng con chữ mình viết ra. Mỗi con chữ ông viết ra như một món quà mà thượng đế đã tự ban tặng nên ông chỉ có thể dùng những con chữ đó để trao tặng cho trái tim của thế giới. Trong đời, ông chưa bao giờ bằng quyền buông lời với ai: “Ta chưa bao giờ vì vàng bạc hay quyền thế mà sinh ra ta, càng chưa bao giờ bắt ta viết câu đối”. Đặc biệt, tấm lòng bao dung này còn thể hiện ở việc anh đồng ý nhường sàn cho viên quản ngục: “Tôi cảm nhận được tấm lòng tài hoa có một không hai của các anh. Suýt nữa thì mất một tấm lòng trong thiên hạ”, tấm lòng của Huấn Cao với những người trân trọng cái đẹp và cái tài.

Ở Huấn Cao, người ta còn thấy ở ông vẻ đẹp của một người có nghị lực và dũng khí hơn người. Ông là người kiệm lời nhưng không theo đạo, dám cầm đầu đại loạn chống lại triều đình. Khi bị bắt, Huấn Cao luôn giữ tư thế hiên ngang, trước sự đe dọa của tên lính áp giải, Huấn Cao không thèm đếm xỉa, coi thường, luôn lạnh lùng cúi mặt xuống thềm đá...Khi quản ngục xuống phòng giam hỏi một cách ân cần, trầm ngâm, Huấn Cao tỏ ra khinh bỉ điều gì: “Mày hỏi tao muốn gì, tao chỉ muốn một điều là mày đừng có đặt chân vào đây”. Khi nhận được tin dữ (ngày mai vào kinh thành xử tử), Huấn Cao vẫn thản nhiên tươi cười.

Và đẹp nhất là cảnh cho chữ, ba vẻ đẹp của nó hội tụ và tỏa sáng. Trên tấm vải trắng còn nguyên chữ Huấn Cao “vuông tươi” nói lên khí phách, chí khí của một con người dũng cảm. Anh không để ý đến mọi thứ xung quanh, chỉ tập trung vào việc tạo ra những nét chữ tuyệt vời. Cùng với viên quản ngục xin chữ, Huấn Cao cũng thấu hiểu nỗi lòng của viên quản ngục, trong những giây phút cuối đời, ông đã viết những bức thư cho viên quản ngục, dành tặng cho tấm lòng tài hoa có một không hai trên đời.

Người cai ngục là một người đàn ông có số phận bi thảm. Anh vốn hiền lành, trọng người ngay thẳng nhưng lại phải sống trong ngục tù - một môi trường chẳng có gì là độc ác và lừa lọc. Nhân cách cao thượng của Người đối lập hoàn cảnh sống trong ngục tù, bị giam hãm. Anh ý thức được bi kịch của mình, bi kịch của sự hoang mang, của một sự nghiệp lận đận. Nhưng dù vậy quản ngục vẫn giữ được một tâm hồn cao đẹp, một tâm hồn nghệ sĩ. Ông ao ước có được chữ của Huấn Cao để treo trong nhà, không có chữ của Huấn Cao thì tiếc biết mấy. Nhưng xin được chữ của Huấn Cao là điều vô cùng khó khăn: bản thân ông là quản ngục, nếu ông có thái độ hắt hủi hoặc xin chữ người tử tù - Huấn Cao thì chắc chắn sẽ gặp tai họa. Ngẫu nhiên, vốn Huấn Cao “khoảnh” không phải ai cũng nói ra.

Trong những ngày cuối cùng của ông Huấn, vị giám đốc này có những hành động bất cần, thờ ơ với người tử tù. Cũng như Huấn Cao, vẻ đẹp tâm hồn của viên quản ngục được thể hiện rõ nét hơn trong đoạn từ. Ông kính trọng và ngưỡng mộ nên đã bất chấp tất cả để tổ chức một đêm thỉnh thư chưa từng có. Ba con người, ba nhân cách vĩ đại và cao đẹp tụ lại để nhìn nét chữ hiện ra từng chút một..., người lính canh cúi xuống đặt từng mẩu kẽm xuống để đánh dấu ô chữ, với một thái độ tôn kính và ngưỡng mộ cái đẹp. Trước lời giải thích của Huấn Cao, viên quản ngục chắp tay vái lạy viên quản ngục: “Kẻ mê muội nay xin bái lĩnh”.

Tác phẩm đã tạo ra một tình huống truyện hết sức độc đáo. Với nghệ thuật tạo hình nhân vật độc đáo, mỗi nhân vật đều có vẻ đẹp riêng, thiên phú, dũng cảm và trọng người tài. Đồng thời, tác phẩm cũng thành công khi Nguyễn Tuân đã gợi được một không khí xa xưa mà giờ đây chỉ còn vang vọng. Nhịp điệu của những câu văn chậm rãi, hững hờ giúp gợi lại không khí xưa cũ của tác phẩm. Lối hành văn tương phản được vận dụng nhuần nhuyễn, tài tình.

Qua truyện ngắn Chữ người tử tù, Nguyễn Tuân thể hiện niềm tin vào sự tất yếu chiến thắng của cái đẹp, của lẽ trời trước cái ác, cái ác. Đồng thời cũng thể hiện sự trân trọng các giá trị văn hóa truyền thống, qua đó ngấm ngầm bày tỏ lòng yêu nước. Cùng với nghệ thuật xây dựng tình huống đặc sắc, tài năng về ngôn ngữ đã góp phần tạo nên thành công cho tác phẩm.

Luật Minh Khuê vừa giới thiệu tới bạn đọc bài viết Phân tích, đánh giá một tác phẩm truyện kèm dàn ý chọn lọc hay nhất. Mời các bạn tham khảo.