Phân tích dấu hiệu pháp lý của tội phá hủy công trình, cơ sở, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia Điều 303 Bộ luật Hình sự năm 2015 ?

Phá hủy công trình, cơ sở, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia là hành vi làm cho các công trình, cơ sở hoặc phương tiện giao thông vận tải, thông tin - liên lạc, công trình điện lực, chất dẫn đốt, công trình thủy lợi hoặc công trình quan trọng khác vể quốc phòng, an ninh, kinh tế, khoa học - kỹ thuật, văn hóa và xã hội hư hỏng, ngưng hoạt động hoặc gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, tài sản mà không thuộc các trường hợp quy định tại Điều 114 Bộ luật Hình sự năm 2015.

* Khách thể của tội phạm

Khách thể của tội phạm này không chỉ trực tiếp xâm phạm trật tự an toàn công cộng (quy định của Nhà nước về bảo vệ an toàn cho các công trình, cơ sở, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia) mà có thể xâm phạm đến tài sản của Nhà nước, tính mạng sức khỏe của người khác.

Đối tượng tác động của tội phạm này là các công trình, cơ sở, phương tiện quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia bao gồm:

+ Công trình, cơ sở, phương tiện quốc phòng, an ninh quan trọng nếu để xảy ra sự cố hoặc bị phá hoại sẽ làm suy yếu khả năng phòng thủ bảo vệ Tô quốc hoặc trực tiếp tác động đến sự tồn tại của chế độ.

+ Công trình, cơ sở ván hóa, thông tin - truyền thông nếu bị phá hoại hoặc bị lợi dụng làm phương tiện thông tin, tuyên truyền chống lại chính quyền nhà nước sẽ trực tiếp tác động đến tư tưởng người dân, đến sự tồn tại của chế độ.

+ Công trình có sử dụng công nghệ hạt nhân (lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu, nhà máy điện hạt nhân), công trình đặc biệt quan trọng trong các lĩnh vực kinh tế, chính trị - xã hội, giao thông, dẫn chất đốt, điện lực, thủy lợi, xây dựng nếu để xảy ra sự cố hoặc bị phá hoại sẽ gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đến nền kinh tế quốc dân, gây thảm họa đối với đời sống con người, môi trường sinh thái.

+ Nơi tập trung lưu giữ, bảo quản nhiều hồ sơ tài liệu, mẫu vật, hiện vật thuộc danh mục bí mật nhà nước hoặc có giá trị đặc biệt quan trọng về chính trị - ngoại giao, văn hóa - lịch sử, kinh tế, khoa học - kỹ thuật; nơi thường xuyên diễn ra các hoạt động nghiên cứu, hoạch định chủ trương, chính sách thuộc phạm vi bí mật nhà nước.

+ Nơi bảo quản vật liệu, chất đặc biệt nguy hiểm đối với con người, môi trường sinh thái.

+ Công trình, cơ sở, phương tiện đòi hỏi phải áp dụng công tác bảo vệ đặc biệt, tuyệt đối an toàn trong quá trình khảo sát, thiết kế, xây dựng, quản lý và sử dụng theo quy định của pháp luật bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.

Các công trình này được xác định theo quyết định của Chính phủ.

Điểm khác so với quy định tại Điều 231 Bộ luật hình sự năm 1999 trong Điều 303 Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 đã nêu thêm cơ sở quan trọng về an ninh quốc gia. Điều này làm rõ hơn, đầy đủ hơn các loại đối tượng tác động của tội phạm này.

- Mặt khách quan của tội phạm:

Tội phạm thể hiện ở hành vi phá hủy các công trình, cơ sở, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia.

Hành vi phá hủy được hiểu là hủy hoại làm mất sự an toàn cho an ninh quốc gia của các công trình, cơ sở, phương tiện quan trọng nêu trên chứ không phải phá hủy là làm mất hoàn toàn giá trị và giá trị sử dụng của các công trình này. Đối với các công trình, cơ sở, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia, chỉ cần làm chúng mất đi một bộ phận, một thành phần nào đó thuộc kết cấu chung cũng làm cho sự an toàn bị hủy hoại. Ví dụ: Một cây cầu trọng yếu, huyết mạch,chỉ cần mất một thanh giằng là an ninh giao thông của tuyến đường đã bị phá hủy vì các phương tiện sẽ không thể qua cầu. Một trụ điện cao thế chỉ cần mất một con ôc chân đê là có thể bị đổ bất cứ lúc nào nên sự an toàn cho lưới điện quốc gia đã mất.

Các biểu hiện cụ thể của hành vi phá hủy có thể là đào, đập phá, đốt, cắt, khoan, nổ mìn hoặc các cách thức khác tác động cơ học, hóa học, điện học, quang học, sinh học lên các công trình, cơ sở, phương tiện; lấy các bộ phận thuộc kết cấu của công trình, cơ sở, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia.

Tội phạm hoàn thành khi người phạm tội có một trong những hành vi nêu trên tác động vào các công trình, cơ sở, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia, không kể hậu quả của tội phạm đã xảy ra hay chưa.

Chú ý: Đối với công trình, cơ sở, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia có cả kết cấu phần cứng và phần mềm, cơ sở dữ liệu vận hành, chỉ hành vi phá hủy, làm hư hỏng phần kết cấu cứng mới phạm tội này, còn nếu xóa, phá hủy, làm hư hỏng phần mềm, cơ sở dữ liệu vận hành thì truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cản trở hoặc gây rốỉ loạn hoạt động của mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử quy định tại Điều 287 Bộ luật hình sự.

- Mặt chủ quan của tội phạm:

Tội phạm được thực hiện dưói hình thức lỗi cố ý.

Dấu hiệu mục đích của tội phạm không phải là yếu tố bắt buộc trong cấu thành tội phạm, nhưng nếu có mục đích chống chính quyền nhân dân thì truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 114 Bộ luật hình sự (tội phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam).

* Chủ thể của tội phạm:

Tội phạm được thực hiện bồi những người có đủ năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi theo luật định.

Người từ đủ 14 tuổi đến đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự nếu tội phạm do họ thực hiện thuộc Khoản 1 hoặc Khoản 2 Điều 303 Bộ luật hình sự năm 2015.

* Hình phạt:

Điều 303 Bộ luật hình sự quy định các khung hình phạt sau:

Khoản 1 quy định người phạm tội có thể bị phạt tù từ 03 năm đến 12 năm trong trường hợp họ đã thực hiện những hành vi tác động lên các công trình, cơ sở, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia để phá hủy nhưng không có các tình tiết và chưa gây ra các thiệt hại quy định tại Khoản 2.

Khoản 2 quy định phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân:

+ Có tổ chức;

+ Làm công trình, cơ sở, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia hư hỏng, ngưng hoạt động;

+ Làm chết 03 người trở lên;

+ Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này 201% trở lên;

+ Gây thiệt hại về tài sản 1.500.000.000 đồng trở lên;

+ Gây ảnh hưởng xấu đến tình hình kinh tế - xã hội;

+ Tái phạm nguy hiểm.

Khoản 3 quy định người phạm tội có thể bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm đối với người có hành vi chuẩn bị phạm tội. Hành vi chuẩn bị phạm tội này được biểu hiện bằng các hành vi tìm kiếm, sửa soạn công cụ, phương tiện như thuốc nổ, mìn, máy xúc, máy đào, máy khoan, cắt... hoặc nghiên cứu địa hình, theo dõi quy luật hoạt động của các công trình, cơ số, phương tiện, tập hợp lực lượng, xây dựng kế hoạch... để thực hiện phá hủy công trình, cơ sở, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia.

Khoản 4 quy định ngoài những hình phạt nêu trên, người phạm tội còn có thể bị áp dụng hình phạt quản chê từ 01 năm đến 05 năm.