1. Tác giả, tác phẩm

1.1. Tác giả Xuân Diệu

Xuân Diệu, tên khai sinh là Ngô Xuân Diệu, sinh năm 1916, mất năm 1985. Ngoài bút danh Xuân Diệu, ông còn một bút danh khác là Trảo Nha. Quê ông ở tại  huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh nhưng sinh tại quê mẹ huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định. Cha của ông là Ngô Xuân Thọ và mẹ là Nguyễn Thị Hiệp.

Xuân Diệu là thành viên thứ bảy của nhóm Tự Lực Văn Đoàn, là đại biểu xuất sắc của phong trào thơ mới với hai tập Thơ thơ và Gửi hương cho gió. Những bài thơ của ông nhận được sự đón nhận rất nồng nhiệt của công chúng, ông được mệnh danh là “ông hoàng thơ tình”. Bên cạnh việc sáng tác thơ ca, ông còn tham gia viết báo, phê bình văn học, dịch sách,...

Nói theo cách của Hoài Thanh, thì "Xuân Diệu mới nhất trong các nhà thơ mới". Thơ của ông mang nhiều màu sắc khác nhau và đều để lại rất nhiều dấu ấn trong tim bạn đọc. Ông chính là nhà thơ của tình yêu, của mùa xuân nơi tràn đầy sự tươi mới và yêu đời mãnh liệt. Xuân Diệu luôn biết cách tạo ra sự khác biệt trong những tác phẩm của mình, với cách dùng ngôn từ sáng tạo và hấp dẫn người đọc. Ai đã một lần đọc qua thơ của Xuân Diệu chắc hẳn rằng sẽ khó lòng mà quên được bởi sức sống mãnh liệt trong những câu thơ ấy mang đến một niềm khao khát hòa mình với thiên nhiên với cuộc sống.

Sau cách mạng tháng 8, Xuân Diệu có hướng đi mới trong phong cách viết thơ của mình. Ông hướng các tác phẩm của mình vào đời sống thực tế, khiến cho văn thơ ông mang đậm tính thời sự. Ý thức được trách nhiệm của một công dân Xuân Diệu miệt mài sáng tác những bài thơ chào cách mạng bằng vần thơ yêu đời. Tuy nhiên, ở giai đoạn sau này, thơ Xuân Diệu không còn gây được tiếng vang lớn như trước nữa.

Một số tác phẩm tiêu biểu của Xuân Diệu có thể kể đến như: Thơ thơ, Gửi hương cho gió, Một khối hồng, Thanh ca, Tôi giàu đôi mắt, Riêng chung, Triều lên, Trường ca, Phấn thông vàng, Trò chuyện với các bạn làm thơ trẻ, Đi trên đường lớn, Và cây đời mãi xanh tươi,...

 

1.2. Tác phẩm Vội vàng

Vội vàng là bài thơ được in trong tập Thơ thơ in năm 1938, tập thơ đầu tiên Xuân Diệu cho xuất bản. Bài thơ là sự kết tinh vẻ đẹp của cuộc sống ở thơ của Xuân Diệu trước cách mạng. Bài thơ mang một âm điệu vội vã, giục giã với một tâm trạng lo lắng, khắc khoải trước sự khướt từ của thời gian. Hóa ra mọi thứ đều trở nên hữu hạn khi đứng trước thời gian, bài thơ như một lời thức tỉnh đến các bạn trẻ, phải biết trân trọng thời gian và sống một cuộc đời thật ý nghĩa. Thơ ca như thổi vào trong tâm trí con người một luồng gió mới và thơ của Xuân Diệu luôn khiến chúng ta phải suy ngẫm sau khi đọc.

Bài thơ là lời bày tỏ thiết tha của một cái tôi ham sống, ham tận hưởng. Cái tôi của Xuân Diệu thể hiện trong bài thơ này tiêu biểu cho cái tôi thời đại, ý thức sâu sắc về lòng yêu đời, song vẫn mang những âu lo, đồng thời thể hiện nhân sinh quan mới mẻ. Bài thơ là lời tuyên ngôn về triết lý sống vội vàng, sống sao cho tận hưởng trọn vẹn được cuộc sống.

 

2. Phân tích khổ cuối bài thơ Vội vàng

Thường khi nhắc đến Xuân Diệu, ta nhắc đến tình yêu. Lúc nào cũng vậy, ta tìm thấy trong thơ Xuân Diệu những tình yêu thiết tha, nồng nàn: tình yêu đôi lứa, tình yêu với người, với đời. Thực vậy, Xuân Diệu dành tình yêu nồng nàn cho cuộc đời, khao khát tận hưởng cuộc đời. Điều ấy được thể hiện rất rõ trong bài thơ Vội vàng, đặc biệt là trong 10 câu thơ cuối.

Ngay ở sáu câu thơ đầu tiên, Xuân Diệu đã không ngần ngại thể hiện khát khao của mình:

Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm,

Ta muốn ôm

Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn

Ta muốn riết mây đưa và gió lượn

Ta muốn say cánh bướm với tình yêu

Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều

Rõ ràng, những câu thơ đã thể hiện cái khát khao sống gấp, sống vội vàng trong Xuân Diệu. Nếu ở khổ thơ đầu và khổ thứ hai là tình yêu mãnh liệt cùng với sự nuối tiếc chia lìa thì đoạn thơ cuối bài là lời giải đáp cho câu hỏi: sống vội vàng là như thế nào. Cụm từ “mau đi thôi” như một lời thúc giục khi tác giả nhận ra rằng vẫn còn kịp để yêu thương và sống trọn vẹn với tuổi xuân cho đến phút cuối cùng. Phải rồi! “mùa chưa ngả chiều hôm”, xuân vẫn còn đó, người đang yêu tha thiết thì tại sao phải nghĩ nhiều đến chia lìa để hao hụt niềm vui hiện tại. Vì thế mà Xuân Diệu bừng tỉnh và giọng điệu thơ trở lại sự nồng nhiệt thiết tha.

Không chỉ giục giã người khác, Xuân Diệu còn bộc bạch chính khát khao của mình qua một loạt các câu thơ với điệp từ "Ta muốn". Nếu như ở những vần thơ trên tác giả dùng “tôi” thì ở đây Xuân Diệu lại dùng “Ta”. Theo như Chu Văn Sơn lý giải: “Ở trên, tác giả xưng ”tôi” để đối thoại với đồng loại, ở dưới lại xưng “ta” để đối diện với sự sống”. Dưới con mắt của tác giả, sự sống hiện lên “mơn mởn”. Từ láy “mơn mởn” miêu tả sức sống căng tràn, tươi mới. Chính cái “mơn mởn” của sự sống khiến tác giả như tham lam “muốn ôm” lấy tất cả. Sự sống ấy rộng lớn lắm, bao la lắm nhưng nghệ sĩ ấy vẫn muốn ôm lấy, giữ chặt lấy. Nhịp thơ vội vàng, gấp rút, giọng thơ dồn dập, cả những câu thơ dường như đang chạy. 

Trong đoạn thơ này tác giả sử dụng nhiều động từ mạnh như “riết, say, thâu” thể hiện khao khát mãnh liệt về sự sống, về ước vọng sống trọn vẹn từng giây phút. Qua đây ta cũng cảm nhận được bức tranh thiên nhiên mùa xuân mới tươi đẹp, đầy sức sống làm sao. Đó là mây gió, là cánh bướm, là non nước, cỏ cây. Một bức tranh với đầy đủ cảnh vật mùa xuân và xen lẫn trong đó là tình yêu và những nụ hôn ngọt ngào. Trong bức tranh ấy, những gì thi sĩ muốn là được giao cảm với thiên nhiên, với sự sống: từ mây, gió, cánh bướm đến tình yêu, cỏ cây, non nước. Mức độ giao cảm cũng dần mãnh liệt hơn: từ “ôm”, “riết”, đến “say”, “thâu”, và sau cùng là “cắn”. Từng lần từ “ Ta muốn” vang lên là từng ước nguyện được nói lên. Nhân vật trữ tình như muốn ôm hết vào lòng mình “mây đưa và gió lượn”, muốn đắm say với “cánh bướm tình yêu”, muốn gom hết vào lồng ngực trẻ trung ấy “một cái hôn nhiều”. Thi sĩ dường như muốn thu hết mọi thanh sắc cuộc đời vào trong mình:

Và non nước, và cây, và cỏ rạng

Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng

Cho no nên thanh sắc của thời tươi;

- Hỡi xuân hồng, ta muốn căn vào người!

Một câu thơ liên tiếp sử dụng những liên từ "và" khiến câu thơ trở nên dồn dập. Có người sẽ cho đó là sự thừa thãi. Tuy nhiên, chính sự lặp lại có vẻ như thừa thãi ấy lại là một sáng tạo rất hiện đại của Xuân Diệu. Sự lặp lại liên tiếp liên từ “và” trong một dòng thơ đã truyền đến người đọc một cảm xúc hăm hở cuồng nhiệt của một gã si tình trước tình nhân đắm đuối. Cũng trong những câu thơ này, hồn thơ Xuân Diệu hiện ra là một hồn thơ khao khát tận hưởng cuộc đời. Điệp từ “cho” với nhịp độ tăng tiến nhấn mạnh các cấp độ khát vọng hưởng thụ đạt đến độ thỏa thuê, sung mãn, trọn vẹn. Xuân Diệu muốn tận hưởng cuộc sống cho đến “no nê”, “chếnh choáng”, “đã đầy”. Trong niềm cảm hứng ở độ cao nhất, Xuân Diệu nhận ra cuộc đời, mùa xuân như một cái gì quý nhất, trọn vẹn như một trái đời đỏ hồng, chín mọng, thơm ngát, ngọt ngào, xuân hồng, để cho nhà thơ tận hưởng trong niềm khao khát cao độ.

Khao khát mãnh liệt ấy đã khiến tác giả phải thốt lên rằng “Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi”. Với câu thơ này, Xuân Diệu đã hữu hình hóa mùa xuân, khiến mùa xuân từ một khái niệm vô hình hiện ra như một trái ngọt, chín bùi, để khát khao tận hưởng của thi sĩ được bộc lộ trọn vẹn qua động từ mạnh - "cắn". Như vậy, cùng với câu thơ "Tháng Giêng ngon như một cặp môi gần", câu thơ "Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi" đã thực sự chứng minh trong bài thơ này, Xuân Diệu đã làm cả một cuộc cách mạng lớn trong thi ca để trở thành nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới.

Khổ thơ cuối của bài thơ Vội vàng khép lại bằng những sáng tạo độc đáo trong cách dùng từ, đặt câu. Nhà thơ bộc lộ quan điểm sống của mình cũng là quan điểm chung của tuổi trẻ: sống là phải biết tận hưởng, yêu đời nhưng cũng phải dâng hiến và trân trọng những điều tốt đẹp mà cuộc đời ban tặng.

Trang thơ đã khép lại rồi nhưng những dư âm về tình yêu cuộc đời, lòng ham sống, khát khao tận hưởng cuộc sống của Xuân Diệu vẫn còn gây ấn tượng sâu đậm trong lòng bạn đọc. Dù Xuân Diệu đã đi xa nhưng tên tuổi ông và những thành tựu mà ông đóng góp cho văn học sẽ còn sáng mãi với thời gian.

Trên đây, Luật Minh Khuê đã chia sẻ với bạn đọc bài viết Phân tích khổ cuối bài thơ Vội vàng chọn lọc hay nhất. Hy vọng bài viết đã đem đến cho bạn những thông tin hữu ích. Luật Minh Khuê xin cảm ơn!