Quy định về bảo vệ môi trường trong hoạt động giao thông vận tải

1. Vấn đề môi trường trong hoạt động giao thông vận tải

Ngày nay, quan tâm đến vấn đề môi trường ngày càng tăng cao trong xã hội. Mặc dù mọi người đã nhận thức được tầm quan trọng của nó, song theo sự phát triển của nền kinh tế công nghiệp, môi trường đang đối mặt với nguy cơ đe dọa nghiêm trọng do hoạt động sản xuất và sinh hoạt hàng ngày của con người.

Trong số những yếu tố, hoạt động vận tải đang ảnh hưởng đáng kể vào việc ô nhiễm môi trường. Cụ thể, các phương tiện giao thông thải ra môi trường lượng lớn khói bụi, xăng dầu, và các chất độc hại khác. Chính phủ và Nhà nước đã đưa ra các quy định để bảo vệ môi trường và hướng dẫn các tổ chức, cá nhân thực hiện các biện pháp hợp lý.

Các chất độc hại như bụi, CO, NOx, SOx, hơi xăng dầu, bụi chì, benzen từ hoạt động của phương tiện giao thông gây ô nhiễm không khí. Theo PGS.TS. Nguyễn Đức Khiển, nguyên Giám đốc Sở KHCN và Môi trường TP.Hà Nội, nồng độ bụi trong không khí ở các thành phố lớn thường vượt quy chuẩn từ 3-5 lần, và nồng độ khí CO, NO2 ở một số nơi cũng vượt quy chuẩn từ 1,2-1,5 lần. Thống kê cũng chỉ ra rằng sự phát thải của các phương tiện giao thông phụ thuộc vào chất lượng của xe, đặc biệt là ô tô và xe máy có chất lượng thấp, hiệu suất nhiên liệu kém, và lượng chất độc hại trong khí xả cao, tạo ra tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Xe máy đặc biệt là nguồn chính phát thải khí CO, trong khi xe tải và xe khách thường thải ra nhiều NO2. Ngoài ra, tiếng ồn từ giao thông cũng đóng vai trò chủ yếu trong tình trạng ô nhiễm môi trường.

2. Quy định về bảo vệ môi trường trong hoạt động giao thông vận tải

Theo Điều 65 của Luật Bảo vệ Môi trường 2020, các quy định về bảo vệ môi trường trong lĩnh vực giao thông vận tải bao gồm những điểm sau:

- Phương tiện giao thông vận tải phải được cơ quan đăng kiểm kiểm định, xác nhận rằng chúng đáp ứng các quy chuẩn kỹ thuật môi trường theo đúng quy định của pháp luật và các điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

- Phương tiện vận chuyển nguyên liệu, vật liệu, chất thải phải được che chắn để tránh rơi vãi, gây ô nhiễm môi trường khi tham gia giao thông.

- Tổ chức và cá nhân vận chuyển hàng nguy hiểm phải đảm bảo đáp ứng đủ điều kiện và năng lực về bảo vệ môi trường theo quy định của pháp luật.

- Việc vận chuyển hàng hóa, vật liệu có nguy cơ gây ô nhiễm, sự cố môi trường phải sử dụng thiết bị và phương tiện chuyên dụng để đảm bảo không rò rỉ hay phát tán vào môi trường.

- Xây dựng công trình giao thông phải áp dụng giải pháp để hạn chế và giảm thiểu tác động đến địa hình, cảnh quan, địa chất và di sản thiên nhiên.

- Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm quy định về khu vực và địa điểm đổ thải, nhận chìm đối với vật chất nạo vét từ hệ thống giao thông đường thủy nội địa và đường biển, đồng thời phải thực hiện giải pháp phân luồng giao thông và kiểm soát ô nhiễm môi trường để hạn chế ô nhiễm môi trường không khí đối với các đô thị loại đặc biệt và đô thị loại I.

- Chính phủ sẽ ban hành chính sách ưu đãi, hỗ trợ và khuyến khích cho sự phát triển của phương tiện giao thông công cộng, phương tiện sử dụng năng lượng tái tạo, cũng như mức tiêu hao nhiên liệu thấp hoặc không phát thải. Đồng thời, sẽ có lộ trình chuyển đổi và loại bỏ phương tiện giao thông sử dụng nhiên liệu hóa thạch và những phương tiện giao thông gây ô nhiễm môi trường.

- Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải sẽ ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia liên quan đến chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với phương tiện giao thông vận tải theo các quy định của pháp luật về giao thông vận tải, chất lượng sản phẩm, hàng hóa và các quy định khác có liên quan. Hơn nữa, Bộ trưởng cũng sẽ hướng dẫn và tổ chức thực hiện hoạt động nạo vét trong vùng nước cảng biển và vùng nước đường thủy nội địa theo quy định.

3. Các khí thải, bụi, tiếng ồn và ánh sáng được quản lý như thế nào?

Theo Điều 88 của Luật Bảo vệ môi trường 2020, việc kiểm soát và xử lý bụi và khí thải như sau:

- Các tổ chức và cá nhân trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, dịch vụ phải đảm bảo việc kiểm soát và xử lý bụi, khí thải theo tiêu chuẩn môi trường. Trong trường hợp bụi có yếu tố nguy hại vượt quy định, họ cần tuân thủ theo luật quản lý chất thải độc hại.

- Phương tiện giao thông, máy móc, thiết bị và các công trình xây dựng cần được trang bị bộ lọc và các biện pháp giảm thiểu khí thải để đạt chuẩn kỹ thuật môi trường.

- Bộ và các cơ quan có liên quan sẽ hướng dẫn, kiểm tra và theo dõi hoạt động ngăn chặn, kiểm tra, giám sát và xử lý các nguồn gây ô nhiễm môi trường.

Theo Điều 89 của Luật Bảo vệ môi trường 2020, việc kiểm soát tiếng ồn, ánh sáng và các yếu tố khác được quy định như sau:

- Các tổ chức và cá nhân phải đảm bảo việc kiểm soát tiếng ồn, độ rung, ánh sáng và bức xạ theo tiêu chuẩn môi trường.

- Trong khu vực dân cư, các tổ chức và cá nhân cần thực hiện biện pháp giảm thiểu các yếu tố gây ảnh hưởng đến cộng đồng.

- Các tổ chức và cá nhân quản lý tuyến đường có mật độ giao thông cao cần áp dụng biện pháp giảm thiểu tiếng ồn, độ rung và ánh sáng.

- Cấm hoạt động sản xuất, nhập khẩu, vận chuyển, kinh doanh và sử dụng pháo nổ, và việc này sẽ tuân thủ theo hướng dẫn của Chính phủ.

Đối với việc tham gia giao thông ban đêm vào khoảng 1h sáng, người lái xe cần hạn chế sử dụng còi và tránh gây tiếng ồn không cần thiết để đảm bảo không làm phiền người dân.

4. Những giải pháp bảo vệ môi trường trong hoạt động giao thông vận tải

Thứ nhất, việc phát triển giao thông xanh nhằm giảm ô nhiễm môi trường đang được coi là biện pháp cấp bách và quan trọng nhất trong thời điểm hiện tại. Điều này đồng nghĩa với việc cần giảm số lượng hàng triệu xe máy và ô tô cá nhân, thúc đẩy sử dụng các phương tiện như xe điện và xe sử dụng nhiên liệu thân thiện môi trường. Đồng thời, cần xanh hóa hệ thống xe buýt và các phương tiện công cộng khác. Hơn nữa, việc phát triển giao thông xanh cũng bao gồm việc tạo ra hệ thống cho thuê xe đạp giá rẻ tại các điểm như ga tàu, bến xe, khu trung tâm, và các trục đường chính để đáp ứng nhu cầu di chuyển ngắn của cộng đồng.

Thứ hai, cần tăng cường các chương trình hành động để bảo vệ môi trường trong lĩnh vực giao thông vận tải, tương ứng với từng giai đoạn. Trong lúc này, chiến lược bảo vệ môi trường trong giao thông vận tải đang tập trung vào 5 mục tiêu chính, bao gồm:

- Tuyên truyền tích cực để nâng cao nhận thức của công dân về vấn đề bảo vệ môi trường trong giao thông vận tải và khuyến khích việc áp dụng các giải pháp xanh để giảm thiểu ô nhiễm.

- Tổ chức lại máy quản lý và nâng cao năng lực, trình độ, và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức chịu trách nhiệm về bảo vệ môi trường trong ngành giao thông vận tải.

- Tăng cường công tác bảo vệ môi trường trong quá trình phát triển hạ tầng giao thông vận tải, đặc biệt là đối với những dự án có tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng xấu đến môi trường.

- Nâng cao hiệu suất của công tác kiểm soát phát thải từ các hoạt động vận tải và phương tiện giao thông, vì chúng có tiềm ẩn nguy cơ lớn đe dọa đến môi trường.

- Thiết lập và triển khai hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO, cùng với đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất và trang thiết bị để thu gom, phân loại, và xử lý chất thải từ các hoạt động vận tải.

Nhìn chung, bảo vệ môi trường trong lĩnh vực giao thông vận tải đóng vai trò quan trọng, và bài viết cung cấp cái nhìn tổng quan về các quy định và giải pháp hiện đang được áp dụng và dự kiến trong tương lai.

Bài viết liên quan: Môi trường là gì? Vai trò của môi trường là gì? Ý nghĩa bảo vệ môi trường?

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng thông qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!