Mục lục bài viết

1. Hiểu thế nào về séc

Đó là một giấy tờ trong đó người phát phiếu ra lệnh cho một ngân hàng (người thụ phiếu) phải trả cho người hưởng quyền hoặc cho người mà người này chỉ định, khi phiếu được xuất trình.
Ví dụ : Séc số... B.P.F 1000
Công ty tín dụng thành phố Marseille
Trả theo séc này không thể chuyển nhượng, ngoại trừ việc chuyển nhượng cho một ngân hàng hay một tổ chức do luật định, số tiền một nghìn phrăng theo lệnh của ông Durant .
Cũng như hối phiếu séc liên quan đến 3 người, nhưng giữa hai loại thương phiếu này có vài điều khác nhau:
Séc bắt buộc phải trả ngay khi người ta đưa đến, có thể ngay ngày phát hành, vậy nó là một phương tiên trả tiền hoặc để rút vốn, chứ không phải một phương tiện tín dụng.
Cũng như vậy, nếu séc đã đề ngày tháng lùi lại, hoặc do cố ý hoặc do viết nhầm.
Trong thực tế, séc đã trở thành phương tiện thường dùng nhiều nhất để trả tiền ngay khi nó được xuất trình.
Người phải trả tiền séc bắt buộc phải là một ngân hàng, một người môi giới hối đoái , hoặc một Phòng séc bưu điện.
Đó là một giấy tờ mang tính chất dân sự hay thương mại tùy theo nó liên quan đến một nghiệp vụ dân sự hay thương mại; do đó Tòa án thương mại sẽ có hay không có thẩm quyền trong trường hợp xảy ra tranh tụng theo các quy tắc pháp luật thông thường.Người phát hành séc là chủ tài khoản hoặc người được chủ tài khoản ủy quyền kí phát hành séc. Điều kiện bắt buộc để thực hiện phát hành séc là người kí phát hành phải có tài khoản tiền gửi thanh toán tại trung gian thanh toán (ngân hàng, kho bạc nhà nước).

Tổ chức quản lí tài khoản thực hiện chỉ trả. theo yêu cầu của chủ tài khoản (đơn vị thanh toán) là tổ chức được cơ quan có thẩm quyền cho phép thực hiện dịch vụ thanh toán. Trong phạm vi nguồn vốn thanh toán của chủ tài khoản có trên tài khoản, đơn vị thanh toán có trách nhiệm thực hiện thanh toán số tiền ghi trên séc cho người thụ hưởng.

Người thụ hưởng là người có tên ghi trên séc (đối với séc kí danh) hoặc người cầm séc (đối với séc vô danh).

Séc có thể được chuyển nhượng, trừ trường hợp người phát hành séc đã ghi cụm từ "không được phép chuyển nhượng". Tờ séc phát hành có giá trị thanh toán trong khoảng thời gian nhất định.

Séc có thể là séc ghi tên, séc không ghi tên còn có thể chuyển nhượng. Séc là hình thức thay cho tiên mặt, do đó có ảnh hưởng tích cực trong việc quản lí tiền tệ của nền kinh tế. Séc không chỉ được sử dụng trong các cơ quan, tổ chức kinh tế, mà còn được sử dụng trong mua bán, thanh toán của mọi người.

Trong trường hợp bị mất séc, người thụ hưởng séc phải thông báo ngay cho ngưỡi phát hành séc và cho đơn vị thanh toán.

Tác dụng của séc.
Nó cho phép các việc trả tiền không cần phải mang theo và vận chuyển tiền, mà bằng việc viết; do đó nó đề phòng các rủi ro mất mát hay mất cắp, nó cho ngưồi trả đừợe giữ bằng chứng về việc đã trả tiền.
Nó làm giảm việc lưu thông tiền ngân hàng.
Pháp luật bắt buộc các thương nhân phải trả bằng séc khi số tiền phải trả cao hơn  phrăng.
Ngoài ra, việc trả tiền với số tiền cao hơn 1000 phrăng do một người không phải thương nhân trả, thì phải dùng séc gạch chéo và không được có người thứ ba ký chuyển nhượng ở mặt sau, hoặc dừng cách chuyển khoản ngân hàng hay bưu điện, hoặc dùng thẻ cá nhân để thanh toán gọi là thể tín dụng
Việc bó buộc này không áp dụng đối với các tư nhân không phải thương nhân có trú quán về thuế khóa ở nước ngoài.
Trước kia, việc trả tiền lương qúa 2500 phrăng phải bằng séc có gạch chéo hay bằng chuyển khoảnn (luật 22-10-1940). Nay đã bãi bỏ việc ấn định con số chính xác như vậy, và một sắc lệnh sẽ ấn định số tiền nếu vượt qúa thì phải giải quyết thế nào (quy định mới sẽ là khoảng 10.000 phrăng).
 

2. Quy định về phát hành séc

Điều kiện hình thức.
Lệnh trả tiền phải có chữ "séc "
Séc không thể định kỳ hạn trả, và không được đề ngay lùi lại. Việc đề ngày lui lại được coi là một việc giả mạo, và người cầm séc vẫn có thể đòi trả tiền ngay.
- Người phát séc có thể ký trực tiếp bằng tay hoặc "bằng bất cứ cách nào khác không cần ký tay" 
- Séc có thể, hoặc chỉ định người hưởng quyền, hoặc làm cho người cầm séc.
- Người phát séc có thể phát hành cho mình: đó là cách để rút vốn ở ngân hàng.
Séc có thể có gạch chéo, tức là có hai gạch song song ỏ mặt phải: trường hợp này, một ngân hàng thụ séc chỉ có thể trả cho một ngân hàng khác; việc gạch chéo không có ghi gì ở giữa là gạch chung; còn gạch được gọi là đặc biệt nếu giữa hai gạch có ghi tên ngân hàng.
Séc gạch chéo có thể lưu thông như một séc thường.
Ngân hàng chỉ có thể chấp nhận việc một khách hàng của ngân hàng ký chuyển nhượng một séc có gạch chéo; khách hàng của ngân hàng là một người đã mở tài khoản ở Ngân hàng và thường có quan hệ về kinh doanh với ngân hàng trước khi nhận séc.
Người thụ séc là một ngân hàng hoặc một tổ chức tương tự (cơ sở tài chính, người môi giới hối đoái, ngưòi môi giới chứng khoán một số qũy công, các phòng séc bưu điện).
Các ngân hàng cấp cho khách hàng của họ các sổ séc có các giấy in sẵn để viết séc, không mất tiền hay vội số tiền nhỏ không đáng kể.
 Vì lợi ích thuế khóa, và vì lý do để cho các giao dịch được an toàn, nhà làm luật mong muốn các người có tài khoản ngày càng dùng séc có gạch chéo chỉ có thể chuyển nhượng cho một ngân hàng. 
Điều 85 luật ngày 29-12-1979 đã quy định: có thể cấp trước các giấy in để viết séc có gạch chéo không thể ký chuyển nhượng được, do một điều ghi chú rõ ràng của ngân hàng, trừ việc chuyển nhượng cho một ngân hàng, một qũy tiết kiệm hay một cơ sở tương tự vẫn được phép.
Nếu người chủ một tài khoản không đòi hỏi rõ ràng một séc đóng có gạch chéo, thì người ta giao cho người đó một giấy - in sẵn để viết séc có gạch chéo. Ngoài ra, các giấy in sẵn để viết séc không có gạch chéo và có thể chuyển nhượng cho một tư nhân bị đánh thuế tem; làm như vậy để người dùng séc đó nản lòng không muốn dùng séc đó nữa
Về séc , dự phòng phải có ngay từ khi phát hành . Vì vậy , khi phát hành người phát séc phải là chủ nợ của ngân hàng và phải có một số tiền ít nhất bằng tiền séc , và món nợ đó phải bằng tiền mặt và đến hạn trả 
Ngân hàng có thể mở tín dụng cho khách hàng , tức là đồng ý trả tiền séc đến một số tiền nào đó , tuy nhiên Tòa phá án đòi hỏi sự đồng ý của Ngân hàng phải rõ ràng và có trước thì người phát séc mới không bị các hình phạt về tội phát hành séc không có dự phòng, và sự đồng ý đó phải có kết qủa là lập cho người phát séc một khoản "có" được công nhận một cách hợp lệ trong tài khoản của người phát séc.
Người phát séc phải chứng minh đã có dự phòng , trừ phi ngân hàng đã "chứng nhận " séc .
Nếu không có dự phòng thì ngân hàng sẽ không trả tiền séc và ngoài ra  nếu người phát séc không có dự phòng hoặc rút tiền dự phòng ra sau khi đã phát séc, thì người đó sẽ bị một số chế tài nếu như có gian ý 
Người phát séc có ý gian tức là biết mình không có dự phòng.Về việc này việc ngân hàng chấp nhận một séc không có dự phòng coi như có dự phòng với điều kiện việc chấp nhận đó thực sự là việc mở khoản tín dụng.
Người cầm séc có thể đứng dân sự nguyên cáo để yêu cầu Tòa án xét xử buộc người phát séc phải trả tiền séc và cả lãi nữa.
 

3. Quy định về việc chấp nhận séc

Người cầm séc đưa séc đến ngân hàng không phải để đòi chấp nhận, mà để đòi trả tiền.
Tuy nhiên, vì người cầm séc cần biết séc đó đã có dự phòng, nên luật pháp quy định việc chứng thực séc bằng cách để ngân hàng ký vào mặt trước tờ séc.
Bằng cách đó, ngân hàng khẳng định đã có dự phòng và cam đoan sẽ giữ gìn dự phòng đó cho đến khi hết thời hạn người cầm séc xuất trình để lĩnh tiền (tám ngày).
 

4. Quy định về việc trả tiền séc

Séc phải xuất trình trong hạn 8 ngày, kể từ ngày phát hành nếu séc đó có phát hành và trả tiền ở nước Pháp chính quốc và 20 ngày nếu nó phát hành ở Châu Âu.
Nếu không, người cầm phiếu coi như trễ nải lơ là và phải mất một số quyền.
Ngân hàhg nếu muốn hết trách nhiệm phải kiểm tra chữ ký; ngân hàng chịu trách nhiệm nếu trả tiền một séc mang chữ ký giả mạo vì ngân hàng đã không tiến hành các cuộc thẩm tra cần thiết.
Trong trường hợp ngân hàng không chịu trả tiền, người cầm séc phải yêu cầu lập chứng thư chứng nhận việc không trả chậm nhất là ngày hôm sau ngày hết hạn phải xuất trình séc. Ngân hàng phải báo cho Ngân hàng nưóc Pháp biết việc từ chối không trả đó và cho biết các lý do. 
Người cầm séc không xuất trình séc để yêu cầu trả tiền hoặc không lập chứng thư chứng nhận đúng thời hạn thì mất quyển đi kiện ngoài hối đoái.
Séc phải được trả bằng tiền hợp pháp; nhưng thường thường người cầm séc mang đến ngân hàng của mình sau khi đã ký chuyển nhượng nó; ngân hàng này phụ trách việc , nộp tiền vào ngân hàng thụ phiếu và chuyển số tiền ghi trong séc nhập vào tài khỏan khách hàng của mình.
Việc người cầm séc kiện người thụ séc có thời hiệu là 1 năm kể từ ngày hết hạn xuất trình séc đến ngân hàng để đòi trả tiền.
Việc người cẩm séc kiện các người ký chuyển nhựợng séc và người phát séc có thời hiệu 6 tháng, kể từ cùng ngày nói trên.
Việc một người ký chuyển nhượng kiêm người ký khác và người phát séc, có thời hiệu là 6 tháng, kể từ ngày trả hoặc từ ngày kiện.
Tuy nhiên, các quy định ngắn đó không áp dụng đối với người phát hành séc mà không có dự phòng. .
 

5. Quy định về các loại séc

5.1 Séc xác nhận 

Việc xác nhận mang lại hệ qủa là phong tỏa dự phòng vì lợi ích của người cầm séc và được trách nhiệm của người thụ séc cho đến khi hết hạn xuất trình séc.
Có như vậy, người chủ nợ mới không ngần ngại nhận một séc để trả tiền khi nó đã được một ngân hàng đúng đắn xác nhận.
 

5.2 Séc du lịch

Đó là các séc lẻ ghi một số tiền nào đó , như phrăng, 100 phrăng, có thể trả ở nhiều ngân hàng, và có số và chữ ký của người mua. Đến lúc trả tiền, nhờ có séc, người cầm séc phải tiếp ký.
Séc này có thể chuyển dịch cho người khác bằng cách ghi tên ở mặt sau, và nhờ thế, giả định rằng tấm séc đã mang chữ ký của người thụ hưởng.
Trường hợp đánh mất hay bị mất cắp séc, thì có thể gửi ngay tin đó để ngăn cản cơ sở phát hành trả tiền.
 

5.3 Séc bưu điện

Để cho việc trả tiền dễ dàng giữa thương nhân và tư nhân Nhà nước đã thiết lập cáo trung tâm séc bưu điện.
Thể nhân hoặc pháp nhân có thể đề nghị với Trung tâm séc bưu điện nơi cư trú của mình cho mở một tài khoản mang số thứ tự.
Mỗi một chủ tài khoản được nhận một sổ séc cho phép người đó được chuyển một số tiền đến một tài khoản khấc (mở tại chính trung tâm đó hay ở trung tâm khác), hoặc trả số tiền đó cho một người không có tài khoản, tất cả trong giới hạn các số tiền ghi vào phần "có" của tài khoản của mình. 
Giấy in sẵn để viết séc bửu điện để chuyển hay trả tiền.
Giấy nầy gồm ba phần có thể tách rời : phần thứ nhất là cuống hay tồn cặn do người ký nhận trả giữ để có vết tích của nghiệp vụ; phần, thứ hai để chuyển cho người chủ nợ có tài khoản, trên mặt sau của phần thứ hai này, người ký nhận trả có chỗ viết mấy chữ gửi đến người chủ nợ có tài khoản; còn phần thứ ba do Trung tâm giữ làm bằng chứng.

 

6. Câu hỏi thường gặp liên quan đến séc

6.1 Chuyển nhượng, nhờ thu séc?

Chuyển nhượng là việc người thụ hưởng chuyển giao quyền sở hữu séc cho người nhận chuyển nhượng theo một trong các hình thức “kí chuyển nhượng” hoặc “chuyển giao”.

Séc không được chuyển nhượng nếu trên séc có ghi cụm từ “không được chuyển nhượng”, “cấm chuyển nhượng”, “không trả theo lệnh” hoặc cụm từ khác có ý nghĩa tương tự.

Để được thanh toán số tiền trên séc, người thụ hưởng séc có thể chuyển giao séc để nhờ thu bằng kí chuyển nhượng để nhờ thu tờ séc đó cho một tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán (người thu hộ) để nhờ thu theo thoả thuận giữa hai bên. Người thu hộ được quyền quyết định việc chi trả ngay cho người kí chuyển nhượng để nhờ thu hoặc chi trả sau khi có kết quả thanh toán của tờ séc từ người bị kí phát, trên cơ sở tự chịu trách nhiệm về khả năng thanh toán của tờ séc và khả năng truy đòi số tiền trên séc trong trường hợp séc không được thanh toán.

Trong trường hợp không thể trực tiếp xuất trình tại địa điểm thanh toán theo quy định, người thu hộ có quyền chuyển giao tiếp séc đó cho người thu hộ khác là tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán mà mình có quan hệ đại lí theo thoả thuận giữa hai bên để người thu hộ này xuất trình tờ séc.

Người thu hộ chỉ có quyền thay mặt cho người chuyển giao để xuất trình séc, nhận số tiền ghi trên séc, chuyển giao séc cho người thu hộ khác nhờ thu séc; truy đòi số tiền ghi trên séc đối với người kí phát và người chuyển giao séc nếu người thu hộ đã thanh toán trước số tiền ghi trên séc cho người thụ hưởng và séc được nhờ thu bị ngươi bị kí phát từ chối thanh toán.

Người bảo lãnh sau khi thực hiện nghĩa vụ tiếp nhận quyền của người được bảo lãnh đối với những ngưm có liên quan đên séc, xử lí tài sản đảm bảo của người được bảo lanh và có quyên yêu cầu người được bảo lãnh, người kí phát và nhũng người có trách nhiệm với người được bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ thanh toán số tiền bảo lãnh đã thanh toán.

 

6.2 Đơn vị thanh toán khi nhận séc phải kiểm tra gì?

 Đơn vị thanh toán khi nhận séc phải kiểm tra:

- Tính hợp lệ của tờ séc;

- Chữ ký của người phát hành séc;

Tính liên tục của dãy chữ ký đối với tờ séc ký danh.

 

6.3 Quyền hạn và nghĩa vụ của người phát hành séc?

- Chủ tài khoản được phép uỷ quyền cho người khác ký phát hành séc thay mình. Việc uỷ quyền phải được lập bằng văn bản theo quy định của pháp luật. Người được uỷ quyền ký phát hành séc có quyền hạn và nghĩa vụ như chủ tài khoản trong phạm vi được uỷ quyền.

.- Người phát hành séc phải bảo đảm trả toàn bộ số tiền đã ghi trên tờ séc.

Sau khi tờ séc được phát hành, nếu người phát hành séc là cá nhận bị chết, bị toà án tuyên bố mất năng lực hành vi hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự thì tờ séc vẫn có giá trị đòi thanh toán.

Trường hợp séc do đại diện pháp nhân phát hành, nếu pháp nhân đó bị giải thể, bị tuyên bố phá sản hoặc bị phong toả tài khoản thì tờ séc được chi trả theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

.- Người phát hành séc được quyền yêu cầu đơn vị thanh toán bảo chi tờ séc sẽ phát hành.

Việc bảo chi được thực hiện bằng cách đơn vị thanh toán ký xác nhận và đóng dấu "Bảo chi" vào mặt trước của tờ séc.

Khi yêu cầu bảo chi tờ séc, người phát hành séc phải làm thủ tục lưu ký số tiền ghi trên tờ séc vào một tài khoản riêng tại đơn vị thanh toán để chi trả cho người thụ hưởng séc.

.- Người phát hành séc làm mất séc phải thông báo ngay cho đơn vị thanh toán. Thông báo mất séc được coi là lệnh đình chỉ thanh toán séc.

Séc đã bị lợi dụng để rút tiền tại đơn vị thanh toán trước khi đơn vị thanh toán nhận được thông báo mất séc thì người làm mất séc phải chịu mọi thiệt hại.

Mọi vướng mắc về các vấn đề pháp lý liên quan đến bài viết , Hãy gọi ngay: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật. Công Ty Luật Minh Khuê xin cảm ơn!