Quy định về cơ cấu tổ chức của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia

1. Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia được hiểu như thế nào?

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia là một cơ quan thuộc Bộ Công Thương, được thành lập với mục tiêu quan trọng là thúc đẩy và duy trì môi trường cạnh tranh lành mạnh và công bằng trong nền kinh tế Việt Nam. Nhiệm vụ và chức năng của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia được quy định trong Nghị định 03/2023/NĐ-CP, điều này nhấn mạnh vai trò quan trọng của ủy ban trong việc quản lý cạnh tranh và kiểm soát tập trung kinh tế. Dưới đây là chi tiết về chức năng và nhiệm vụ của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia:

- Tiến hành tố tụng cạnh tranh: Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia có trách nhiệm tổ chức và thụ động trong việc giải quyết các vụ việc liên quan đến cạnh tranh trong nền kinh tế. Điều này bao gồm xem xét các khiếu nại, tố cáo và thúc đẩy quy trình tố tụng cạnh tranh. Điều này đảm bảo rằng các hoạt động cạnh tranh bị xâm phạm hoặc vi phạm luật được giải quyết một cách hiệu quả và công bằng.

- Kiểm soát tập trung kinh tế: Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia giám sát các hoạt động tập trung kinh tế để đảm bảo rằng chúng không gây ảnh hưởng tiêu cực đến cạnh tranh trong thị trường. Cơ quan này đánh giá và quản lý các thỏa thuận hạn chế cạnh tranh bị cấm, đặc biệt là những thỏa thuận có thể làm suy yếu sự cạnh tranh tự do và công bằng.

- Giải quyết khiếu nại: Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đáp ứng khiếu nại từ các tổ chức, cá nhân hoặc doanh nghiệp liên quan đến việc vi phạm luật cạnh tranh hoặc thỏa thuận hạn chế cạnh tranh. Cơ quan này tiến hành cuộc điều tra, thu thập chứng cứ, và đưa ra quyết định về việc xử lý khiếu nại.

- Tham mưu giúp Bộ trưởng Bộ Công Thương: Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cung cấp thông tin và đề xuất cho Bộ trưởng Bộ Công Thương về các vấn đề liên quan đến quản lý nhà nước về cạnh tranh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp. Điều này đảm bảo rằng quyết định quản lý cạnh tranh được đưa ra dựa trên kiến thức và thông tin chính xác nhất.

Tổng quan, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự công bằng và cạnh tranh trong nền kinh tế Việt Nam, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và đảm bảo rằng tập trung kinh tế không gây hại cho cạnh tranh tự do trên thị trường.

2. Quy định về cơ cấu tổ chức của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia

Theo Điều 5 của Nghị định 03/2023/NĐ-CP, quy định về cơ cấu tổ chức của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia như sau:

Bộ máy giúp việc thực hiện chức năng tố tụng cạnh tranh, kiểm soát tập trung kinh tế, quyết định việc miễn trừ đối với thỏa thuận hạn chế cạnh tranh bị cấm, giải quyết khiếu nại quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh theo quy định của pháp luật của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia:

- Cơ quan điều tra vụ việc cạnh tranh: Đây là một cơ quan chuyên trách về việc điều tra các vụ việc liên quan đến cạnh tranh trong nền kinh tế. Cơ quan này có nhiệm vụ tiến hành cuộc điều tra, thu thập thông tin và chứng cứ để giải quyết các vụ việc cạnh tranh.

- Ban Thư ký các Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh: Ban Thư ký này chịu trách nhiệm hỗ trợ các Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh trong việc giải quyết các vụ việc liên quan đến cạnh tranh. Nhiệm vụ của họ bao gồm việc tổ chức cuộc họp, thu thập thông tin và chứng cứ, và cung cấp hỗ trợ cho quá trình quyết định.

- Ban Giám sát cạnh tranh: Ban này có nhiệm vụ theo dõi tình hình cạnh tranh trong nền kinh tế và đánh giá các hoạt động tập trung kinh tế. Điều này đảm bảo rằng tập trung kinh tế không gây hại đến sự cạnh tranh tự do và công bằng.

Cơ quan điều tra vụ việc cạnh tranh được thành lập phòng. Bộ trưởng Bộ Công Thương quyết định số lượng phòng trực thuộc Cơ quan điều tra vụ việc cạnh tranh. Cơ quan điều tra vụ việc cạnh tranh có tư cách pháp nhân, có con dấu riêng và được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước theo quy định của pháp luật.

- Phòng của Cơ quan điều tra vụ việc cạnh tranh: Phòng là các đơn vị tương đối tự trị trong cơ quan điều tra vụ việc cạnh tranh, có thể được thành lập dựa trên nhu cầu và phân công công việc cụ thể. Số lượng phòng được quyết định bởi Bộ trưởng Bộ Công Thương, tùy theo phạm vi và quy mô của công việc.

- Tư cách pháp nhân và tài khoản tại Kho bạc Nhà nước: Cơ quan điều tra vụ việc cạnh tranh được coi là một pháp nhân riêng, có khả năng tự thực hiện các hoạt động pháp lý và tài chính. Họ cũng có con dấu riêng và tài khoản tại Kho bạc Nhà nước, giúp quản lý tài chính của cơ quan một cách đáng tin cậy.

Một số đơn vị trực thuộc Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia thực hiện chức năng quản lý nhà nước về cạnh tranh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp thuộc thẩm quyền quy định của Bộ Công Thương:

Có một số đơn vị trực thuộc Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia chịu trách nhiệm thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhà nước về cạnh tranh, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp, và chúng hoạt động dưới sự chỉ đạo của Bộ Công Thương. Điều này đảm bảo rằng quản lý cạnh tranh và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng được thực hiện một cách hiệu quả và chặt chẽ theo quy định của pháp luật.

3. Thành viên của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cần có những điều kiện gì?

Theo Điều 4 của Nghị định 03/2023/NĐ-CP, quy định về thành viên Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, người tiến hành tố tụng cạnh tranh và người tham gia tố tụng cạnh tranh:

- Thành viên Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia: Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia có tổng cộng tối đa 15 thành viên. Đây bao gồm Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, một hoặc một số Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia và các thành viên khác. Số lượng thành viên này được quy định để đảm bảo một cơ cấu quản lý hiệu quả và đa dạng trong việc thực hiện nhiệm vụ của Ủy ban.

- Thành viên Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia tham gia hoạt động tố tụng cạnh tranh theo phân công của Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia: Thành viên của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia tham gia vào các hoạt động liên quan đến tố tụng cạnh tranh dưới sự phân công của Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia. Điều này đảm bảo sự tổ chức và điều hành hiệu quả của quá trình tố tụng cạnh tranh.

- Chế độ bồi dưỡng cho thành viên Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, người tiến hành tố tụng cạnh tranh, người giám định, người phiên dịch, người làm chứng: Những người này được hưởng chế độ bồi dưỡng theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Điều này có thể bao gồm các biện pháp đào tạo và hỗ trợ chuyên môn để nâng cao năng lực và kiến thức của họ trong việc thực hiện nhiệm vụ liên quan đến cạnh tranh.

Ngoài ra, nên lưu ý rằng nhiệm kỳ của thành viên Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia là 05 năm, và họ có thể được bổ nhiệm lại sau khi nhiệm kỳ kết thúc. Điều này đảm bảo sự liên tục và ổn định trong quá trình quản lý và giám sát các hoạt động cạnh tranh tại Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia.

Theo quy định của Điều 49 của Luật Cạnh tranh 2018, Thành viên Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia phải tuân theo các tiêu chuẩn sau đây:

- Công dân Việt Nam và phẩm chất đạo đức tốt, liêm khiết và trung thực: Thành viên Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia phải là công dân của Việt Nam và phải có phẩm chất đạo đức không gây ra sự nghi ngờ hoặc mất đạo đức trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của mình. Điều này đảm bảo tính chất quốc gia và đạo đức trong việc thực hiện các quyết định và nhiệm vụ liên quan đến cạnh tranh.

- Bằng tốt nghiệp từ đại học trở lên thuộc các chuyên ngành luật, kinh tế, tài chính: Thành viên Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cần có bằng cấp tương đương từ các trường đại học hoặc các cơ sở đào tạo có uy tín, chuyên ngành mà Luật Cạnh tranh 2018 quy định, bao gồm luật, kinh tế và tài chính. Điều này đảm bảo rằng thành viên có kiến thức chuyên môn cần thiết để hiểu và áp dụng quyền và nghĩa vụ liên quan đến lĩnh vực cạnh tranh.

- Tổng thời gian công tác thực tế ít nhất là 09 năm trong một hoặc một số lĩnh vực quy định tại khoản 2: Thành viên Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cần có ít nhất 09 năm kinh nghiệm thực tế trong lĩnh vực liên quan đến cạnh tranh, bao gồm các lĩnh vực quy định tại khoản 2 của Điều 49. Điều này đảm bảo rằng họ có khả năng đánh giá và quản lý hiệu quả các vấn đề liên quan đến cạnh tranh.

Tóm lại, Thành viên Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cần đáp ứng các tiêu chuẩn cao cấp về công dân và phẩm chất đạo đức, có kiến thức chuyên môn trong các lĩnh vực quy định, và có kinh nghiệm thực tế đủ để thực hiện tốt nhiệm vụ của họ trong việc quản lý và thúc đẩy cạnh tranh trong nền kinh tế Việt Nam.

Xem thêm: Thế nào là hành vi cạnh tranh không lành mạnh? Các đặc điểm