Việc chấp thuận chủ trương đầu tư là bước quan trọng trong quá trình triển khai dự án tại Việt Nam. Theo quy định mới nhất, không phải dự án nào cũng được tự do đầu tư mà phải tuân thủ các điều kiện pháp lý nhất định. Quy định này nhằm đảm bảo các dự án phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và hạn chế rủi ro đầu tư. Đồng thời, việc xin chấp thuận chủ trương giúp cơ quan quản lý nhà nước kiểm soát và đánh giá hiệu quả, tính khả thi của dự án. Bài viết này sẽ phân tích các trường hợp cụ thể mà nhà đầu tư phải thực hiện thủ tục xin chấp thuận theo pháp luật hiện hành.
1. Chấp thuận chủ trương đầu tư là gì?
Theo khoản 1 Điều 3 Luật Đầu tư 2025, chấp thuận chủ trương đầu tư là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận về các yếu tố cơ bản của dự án. Các yếu tố này bao gồm mục tiêu, địa điểm, quy mô, tiến độ, thời hạn thực hiện dự án; đồng thời xác định nhà đầu tư hoặc hình thức lựa chọn nhà đầu tư và các cơ chế, chính sách đặc biệt nếu có. Thủ tục này là bước pháp lý bắt buộc nhằm đảm bảo dự án phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch. Nó giúp cơ quan nhà nước kiểm soát rủi ro, hiệu quả đầu tư và đảm bảo quyền lợi công cộng. Như vậy, chấp thuận chủ trương đầu tư vừa là cơ sở pháp lý, vừa là công cụ quản lý dự án trước khi triển khai.
Khái niệm chấp thuận chủ trương đầu tư còn phản ánh sự phân định trách nhiệm rõ ràng giữa cơ quan nhà nước và nhà đầu tư. Cơ quan nhà nước đánh giá tính khả thi, tác động xã hội, môi trường và kinh tế của dự án; trong khi nhà đầu tư được xác nhận quyền triển khai dự án theo các điều kiện đã được phê duyệt. Việc này cũng minh bạch hóa các bước chuẩn bị dự án, tránh xung đột lợi ích và lãng phí nguồn lực. Đồng thời, căn cứ pháp lý này làm nền tảng cho việc áp dụng các ưu đãi hoặc cơ chế đặc biệt cho dự án đầu tư. Nhờ đó, dự án được triển khai đúng mục tiêu, phù hợp quy hoạch và bảo đảm hiệu quả kinh tế - xã hội.
2. Các trường hợp phải xin chấp thuận chủ trương đầu tư theo quy định mới nhất
Các trường hợp phải xin chấp thuận chủ trương đầu tư được quy định tại Điều 24 Luật đầu tư năm năm 2025 như sau:
- Dự án đầu tư có yêu cầu chuyển mục đích sử dụng rừng đặc dụng, rừng phòng hộ
Những dự án này tác động trực tiếp đến hệ sinh thái và đa dạng sinh học. Việc chuyển đổi diện tích rừng lớn có thể gây mất cân bằng sinh thái, suy thoái tài nguyên và ảnh hưởng đến khí hậu địa phương. Dự án cần xem xét các biện pháp bảo vệ môi trường và rừng thay thế. Nhà đầu tư phải lập kế hoạch quản lý rừng và đảm bảo giảm thiểu rủi ro sinh thái. Các cộng đồng xung quanh cũng chịu tác động về sinh kế và môi trường sống. Việc xin chấp thuận chủ trương đầu tư giúp cơ quan quản lý đánh giá toàn diện dự án. Đây là cơ sở để cân nhắc sự cần thiết và tác động lâu dài của dự án.
- Dự án đầu tư chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa hai vụ/năm ≥ 500 ha
Dự án này ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh lương thực và quy hoạch đất nông nghiệp. Việc chuyển đổi diện tích lớn có thể làm giảm năng suất lúa và ảnh hưởng đến sinh kế nông dân. Nhà đầu tư cần lập phương án bù đắp đất trồng và giảm thiểu tác động xã hội. Các cơ quan quản lý sẽ đánh giá tác động kinh tế, xã hội và môi trường trước khi chấp thuận. Dự án cần cân bằng lợi ích phát triển công nghiệp với sản xuất nông nghiệp. Việc xin chấp thuận chủ trương đảm bảo minh bạch và tuân thủ quy hoạch. Đồng thời, giúp hạn chế rủi ro về xã hội và kinh tế khu vực.
- Dự án yêu cầu di dân tái định cư lớn
Các dự án này tác động trực tiếp đến cộng đồng, hạ tầng và đời sống cư dân. Việc di dân số lượng lớn đòi hỏi lập phương án tái định cư rõ ràng, khả thi và bền vững. Nhà đầu tư cần phối hợp với chính quyền địa phương để đảm bảo hỗ trợ dân cư. Dự án cũng ảnh hưởng đến văn hóa và xã hội địa phương, cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Việc xin chấp thuận chủ trương đầu tư giúp đánh giá đầy đủ tác động xã hội và kinh tế. Các biện pháp giám sát và quản lý được triển khai từ giai đoạn đầu. Điều này đảm bảo dự án không gây xung đột hoặc phản ứng tiêu cực từ cộng đồng.
- Dự án kinh doanh đặt cược, casino
Đây là ngành nghề nhạy cảm, dễ phát sinh rủi ro về pháp lý, xã hội và an ninh trật tự. Các dự án liên quan cần biện pháp quản lý rủi ro chặt chẽ và minh bạch. Nhà đầu tư phải xác định đối tượng khách hàng, quy mô và phạm vi kinh doanh hợp lý. Việc xin chấp thuận chủ trương đầu tư giúp cơ quan quản lý đánh giá toàn diện tác động xã hội. Các dự án cần tuân thủ quy định, tránh tác động tiêu cực đến cộng đồng và môi trường kinh doanh. Đồng thời, đảm bảo lợi ích công cộng được bảo vệ. Đây cũng là cơ sở để theo dõi và giám sát hoạt động trong suốt quá trình thực hiện.
- Dự án liên quan di sản văn hóa
Những dự án này tác động trực tiếp đến giá trị văn hóa, lịch sử và cảnh quan truyền thống. Việc xây dựng trong phạm vi bảo vệ di tích hoặc di sản thế giới cần cân nhắc kỹ lưỡng. Nhà đầu tư phải lập phương án giảm thiểu tác động tiêu cực và bảo tồn giá trị di sản. Việc xin chấp thuận chủ trương đầu tư giúp đánh giá tác động xã hội và môi trường. Dự án cần cân bằng phát triển kinh tế với bảo tồn văn hóa. Đồng thời, các biện pháp giám sát và quản lý cần được thiết lập. Đây là cơ sở để dự án triển khai an toàn, hợp lý và bền vững.
- Dự án đầu tư nhà máy điện hạt nhân
Dự án này có nguy cơ cao về môi trường, an ninh và sức khỏe cộng đồng. Việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân cần lập kế hoạch chi tiết về an toàn và phòng ngừa sự cố. Nhà đầu tư phải đảm bảo hệ thống giám sát và quản lý chất thải hạt nhân nghiêm ngặt. Việc xin chấp thuận chủ trương đầu tư giúp cơ quan quản lý đánh giá toàn diện rủi ro. Dự án tác động lâu dài đến cộng đồng và môi trường xung quanh. Biện pháp kiểm soát và giảm thiểu rủi ro cần được thực hiện từ giai đoạn đầu. Đây là bước quan trọng để bảo đảm an toàn và hiệu quả dự án.
- Nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực nhạy cảm
Những lĩnh vực này gồm viễn thông có hạ tầng mạng, trồng rừng, xuất bản, báo chí và các ngành chiến lược khác. Các dự án tác động trực tiếp đến an ninh quốc gia, thông tin và tài nguyên. Nhà đầu tư phải lập phương án quản lý, giám sát và bảo vệ thông tin chiến lược. Việc xin chấp thuận chủ trương đầu tư giúp cơ quan quản lý đánh giá đầy đủ tác động. Dự án cần đảm bảo minh bạch, an toàn và hạn chế rủi ro. Đồng thời, cần cân nhắc lợi ích cộng đồng và an ninh quốc gia. Đây là cơ sở để dự án triển khai hợp pháp và bền vững.
- Dự án đề nghị Nhà nước giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất
Những dự án này ảnh hưởng trực tiếp đến quản lý đất đai, tài nguyên công và lợi ích xã hội. Các dự án không thông qua đấu giá hoặc đấu thầu cần giám sát chặt chẽ để tránh lãng phí. Nhà đầu tư phải lập phương án minh bạch và hợp lý trong sử dụng đất. Việc xin chấp thuận chủ trương giúp cơ quan quản lý đánh giá toàn diện lợi ích và rủi ro. Dự án cần đảm bảo hiệu quả sử dụng đất và tránh ảnh hưởng tiêu cực đến cộng đồng. Đồng thời, giám sát và quản lý dự án được thực hiện từ giai đoạn đầu. Đây là cơ sở để dự án triển khai đúng quy định và bền vững.
- Dự án giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích đất ảnh hưởng quốc phòng, an ninh
Những dự án này tác động trực tiếp đến an ninh quốc gia và quyền lợi chiến lược. Việc triển khai cần lập kế hoạch chi tiết, giám sát chặt chẽ và đánh giá rủi ro an ninh. Nhà đầu tư phải phối hợp với cơ quan quân sự và chính quyền địa phương để đảm bảo an toàn. Việc xin chấp thuận chủ trương đầu tư giúp cơ quan quản lý đánh giá toàn diện tác động đến quốc phòng. Dự án cần cân nhắc kỹ lưỡng các yếu tố bảo mật và bảo vệ khu vực nhạy cảm. Đồng thời, các biện pháp phòng ngừa rủi ro phải được thực hiện từ giai đoạn đầu. Đây là cơ sở để triển khai dự án an toàn và đúng quy định.
- Dự án đề nghị Nhà nước giao khu vực biển
Các dự án này tác động trực tiếp đến tài nguyên biển và môi trường sinh thái biển. Việc sử dụng khu vực biển cần đảm bảo quyền lợi quốc gia, quản lý bền vững tài nguyên và bảo vệ sinh thái. Nhà đầu tư phải lập phương án quản lý, vận hành và giảm thiểu tác động tiêu cực. Việc xin chấp thuận chủ trương đầu tư giúp cơ quan quản lý đánh giá toàn diện các rủi ro và lợi ích. Dự án cần cân bằng lợi ích kinh tế với bảo vệ môi trường và cộng đồng ven biển. Giám sát và quản lý liên tục là yếu tố quan trọng để duy trì an toàn và hiệu quả. Đây là cơ sở để dự án triển khai minh bạch và bền vững.
- Dự án xây dựng nhà ở, khu đô thị
Dự án này áp dụng khi nhà đầu tư đã có quyền sử dụng đất hợp pháp. Những dự án này ảnh hưởng đến hạ tầng, quy hoạch và cảnh quan đô thị. Nhà đầu tư cần lập phương án thiết kế và quản lý phù hợp với quy hoạch đô thị. Việc xin chấp thuận chủ trương đầu tư giúp đánh giá tác động xã hội, môi trường và hạ tầng xung quanh. Dự án cần đảm bảo cân bằng lợi ích kinh tế và đời sống cư dân. Đồng thời, các biện pháp giám sát và quản lý phải được triển khai từ đầu. Đây là cơ sở để dự án phát triển bền vững và đồng bộ với đô thị.
- Dự án ở khu vực hạn chế phát triển hoặc nội đô lịch sử
Những dự án này không phân biệt diện tích hay dân số nhưng tác động lớn đến kiến trúc, cảnh quan và giá trị lịch sử. Nhà đầu tư cần lập phương án thiết kế và thi công phù hợp với quy hoạch và di sản. Việc xin chấp thuận chủ trương đầu tư giúp cơ quan quản lý đánh giá tác động xã hội và môi trường. Dự án cần hạn chế tác động tiêu cực đến cộng đồng và bảo tồn giá trị lịch sử. Đồng thời, các biện pháp giám sát và quản lý cần được thực hiện xuyên suốt dự án. Đây là cơ sở để dự án triển khai đúng quy định và bền vững.
- Dự án xây dựng sân gôn (golf)
Trừ khi thuộc dự án nhà ở/khu đô thị đã đấu giá đất hoặc đấu thầu, dự án sân gôn cần được đánh giá toàn diện. Những dự án này ảnh hưởng đến sử dụng đất công, cảnh quan và môi trường xung quanh. Nhà đầu tư phải lập phương án thiết kế, quản lý nước và bảo vệ môi trường. Việc xin chấp thuận chủ trương đầu tư giúp cơ quan quản lý đánh giá toàn diện tác động. Dự án cần cân nhắc lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường. Đồng thời, các biện pháp giám sát cần được thực hiện từ đầu. Đây là cơ sở để dự án phát triển bền vững, hạn chế tác động tiêu cực.
- Dự án xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ số
Những dự án này tác động lớn đến hạ tầng, kinh tế và môi trường khu vực. Nhà đầu tư cần lập phương án thiết kế, quản lý hạ tầng và giảm thiểu tác động môi trường. Việc xin chấp thuận chủ trương đầu tư giúp cơ quan quản lý đánh giá toàn diện lợi ích và rủi ro. Dự án cần cân nhắc tác động xã hội, đời sống cộng đồng xung quanh và hiệu quả kinh tế. Đồng thời, các biện pháp giám sát triển khai cần được thực hiện từ giai đoạn đầu. Đây là cơ sở để dự án đảm bảo phát triển bền vững và hiệu quả.
- Dự án xây dựng mới bến cảng, khu bến cảng cảng biển đặc biệt hoặc loại I
Dự án này ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh hàng hải, logistics và tài nguyên biển. Nhà đầu tư cần lập kế hoạch quản lý, vận hành và bảo vệ khu vực cảng. Việc xin chấp thuận chủ trương đầu tư giúp cơ quan quản lý đánh giá toàn diện tác động kinh tế và xã hội. Dự án cần cân nhắc ảnh hưởng đến môi trường biển và cộng đồng xung quanh. Đồng thời, giám sát và quản lý xuyên suốt dự án là yếu tố quan trọng. Đây là cơ sở để triển khai dự án hiệu quả, an toàn và bền vững.
- Dự án xây dựng cảng hàng không, sân bay, đường cất hạ cánh, nhà ga ≥ 1 triệu tấn/năm
Những dự án này tác động trực tiếp đến vận tải, an ninh hàng không và phát triển kinh tế vùng. Nhà đầu tư cần lập phương án thiết kế, vận hành và bảo đảm an toàn trong khai thác. Việc xin chấp thuận chủ trương đầu tư giúp cơ quan quản lý đánh giá toàn diện các rủi ro và tác động xã hội. Dự án cần cân nhắc ảnh hưởng đến môi trường, hạ tầng và cộng đồng xung quanh. Đồng thời, các biện pháp giám sát và quản lý xuyên suốt dự án là yếu tố quan trọng. Dự án phải tuân thủ quy hoạch và tiêu chuẩn kỹ thuật để đảm bảo hiệu quả lâu dài. Đây là cơ sở để triển khai dự án an toàn và bền vững.
- Dự án kinh doanh vận chuyển hành khách bằng đường hàng không
Ngành vận chuyển hành khách bằng đường hàng không là lĩnh vực nhạy cảm, ảnh hưởng đến an ninh quốc gia và kinh tế. Nhà đầu tư cần lập phương án vận hành, quản lý an toàn bay và dịch vụ khách hàng. Việc xin chấp thuận chủ trương đầu tư giúp cơ quan quản lý đánh giá toàn diện rủi ro, lợi ích kinh tế và tác động xã hội. Dự án cần cân nhắc ảnh hưởng đến môi trường, hạ tầng sân bay và cộng đồng xung quanh. Đồng thời, các biện pháp giám sát và quản lý liên tục phải được thực hiện. Đây là cơ sở để dự án khai thác hiệu quả, an toàn và phù hợp quy hoạch quốc gia.
- Dự án đầu tư chế biến dầu khí
Đây là ngành chiến lược, ảnh hưởng đến an ninh năng lượng và kinh tế quốc gia. Nhà đầu tư cần lập kế hoạch vận hành, đảm bảo an toàn cho con người và môi trường. Việc xin chấp thuận chủ trương đầu tư giúp cơ quan quản lý đánh giá tác động xã hội, môi trường và kinh tế. Dự án cần lập biện pháp giảm thiểu rủi ro, bảo vệ tài nguyên và cộng đồng xung quanh. Đồng thời, cần giám sát liên tục để duy trì hoạt động hiệu quả. Các biện pháp phòng ngừa sự cố và kiểm soát môi trường là yếu tố bắt buộc. Đây là cơ sở để dự án phát triển bền vững và an toàn.
- Dự án khác thuộc diện chấp thuận của Thủ tướng Chính phủ
Những dự án đặc thù này được phê duyệt trực tiếp để bảo đảm an ninh, pháp lý và chính sách. Nhà đầu tư cần lập kế hoạch triển khai chi tiết, đảm bảo minh bạch và tuân thủ quy định. Việc xin chấp thuận chủ trương đầu tư giúp cơ quan quản lý đánh giá toàn diện các tác động và rủi ro. Dự án cần cân nhắc lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường. Đồng thời, giám sát triển khai liên tục giúp hạn chế rủi ro và sai phạm. Các biện pháp quản lý cần thực hiện từ giai đoạn chuẩn bị dự án. Đây là cơ sở để dự án triển khai hợp pháp, an toàn và hiệu quả lâu dài.
- Dự án yêu cầu cơ chế, chính sách đặc biệt
Đây là các dự án thí điểm hoặc được ưu đãi đặc biệt, cần xin chấp thuận chủ trương để bảo đảm minh bạch và hợp pháp. Nhà đầu tư cần lập phương án chi tiết, bao gồm quản lý, vận hành và tác động xã hội. Việc xin chấp thuận giúp cơ quan quản lý đánh giá toàn diện rủi ro, lợi ích và ảnh hưởng môi trường. Dự án cần cân nhắc tác động đến cộng đồng và đảm bảo hiệu quả kinh tế. Đồng thời, giám sát và đánh giá xuyên suốt quá trình triển khai là yếu tố quan trọng. Các biện pháp phòng ngừa rủi ro và quản lý đặc thù cần được thực hiện từ đầu. Đây là cơ sở để dự án phát triển an toàn, minh bạch và bền vững.
3. Thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư
Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh là các cơ quan có thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư tùy theo quy mô, tính chất và lĩnh vực dự án. Theo khoản 1 Điều 25 Luật đầu tư năm năm 2025, Quốc hội trực tiếp chấp thuận các dự án yêu cầu áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt, khác với luật và nghị quyết của Quốc hội, tức các dự án thí điểm hoặc đặc thù. Thủ tướng Chính phủ chấp thuận những dự án quan trọng về môi trường, an ninh, di sản, hạ tầng chiến lược và dự án của nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực nhạy cảm, theo khoản 2. Việc phân định thẩm quyền giúp đảm bảo đánh giá toàn diện rủi ro, lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường trước khi dự án triển khai. Cơ cấu này cũng giúp giảm chồng chéo, minh bạch hóa quá trình ra quyết định và bảo đảm phù hợp pháp luật.
Đối với các dự án khác, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc Ban quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế thực hiện chấp thuận chủ trương, theo khoản 3 và khoản 4 Điều 25 Luật đầu tư năm năm 2025. Những dự án này gồm các dự án sử dụng đất, xây dựng nhà ở, khu đô thị, hạ tầng công nghiệp và cảng, sân bay nhỏ, sân gôn, khu công nghệ số… Điều này giúp cơ quan quản lý địa phương trực tiếp theo dõi, giám sát và đánh giá tác động thực tiễn.
Việc phân cấp còn bảo đảm xử lý kịp thời các dự án vừa và nhỏ, đồng thời duy trì sự giám sát từ cấp trung ương đối với dự án lớn hoặc nhạy cảm. Nhờ đó, dự án triển khai đúng quy định pháp luật, phù hợp quy hoạch và hạn chế rủi ro về xã hội, môi trường và quốc phòng. Việc phân quyền rõ ràng giữa Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ và chính quyền địa phương tạo cơ chế minh bạch và hiệu quả trong quản lý đầu tư.
4. Kết luận
Như vậy, việc xác định các trường hợp phải xin chấp thuận chủ trương đầu tư đóng vai trò then chốt trong quá trình quản lý và phát triển dự án. Quy định mới nhất không chỉ làm rõ trách nhiệm của nhà đầu tư mà còn tạo cơ sở pháp lý minh bạch cho các cơ quan nhà nước trong việc thẩm định dự án. Điều này giúp hạn chế những dự án không khả thi, tránh lãng phí nguồn lực và góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư. Việc chấp thuận chủ trương cũng bảo đảm sự đồng bộ giữa các dự án và quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Nhà đầu tư được hướng dẫn rõ ràng về thủ tục, điều kiện cần thiết và các trường hợp ngoại lệ, từ đó rút ngắn thời gian triển khai dự án. Đồng thời, cơ quan quản lý có cơ sở để đánh giá tính pháp lý, kỹ thuật và khả năng tài chính của dự án. Việc tuân thủ quy định này giúp cân bằng lợi ích giữa nhà nước, nhà đầu tư và cộng đồng. Đây cũng là cơ sở để nâng cao tính minh bạch và giảm thiểu tranh chấp trong quá trình thực hiện dự án. Quy trình chấp thuận chủ trương đầu tư còn thúc đẩy sự chuyên nghiệp trong đầu tư, đồng thời khuyến khích các dự án có giá trị cao và bền vững. Nhờ đó, hệ thống pháp luật về đầu tư trở nên hiệu quả, tạo niềm tin cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Cuối cùng, việc thực hiện đúng các quy định về chấp thuận chủ trương là nền tảng quan trọng để phát triển kinh tế bền vững và bảo vệ lợi ích công cộng.
Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số: 1900.6162 hoặc gửi qua email để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê.
Rất mong nhận được sự hợp tác!
Trân trọng./.
