Mục lục bài viết

1. Quy trình chăm sóc thay thế gồm những nội dung nào ?

Chăm sóc thay thế là việc tổ chức, gia đình, cá nhân nhận trẻ em về chăm sóc, nuôi dưỡng khi trẻ em không còn cha mẹ; trẻ em không được hoặc không thể sống cùng cha đẻ, mẹ đẻ; trẻ em bị ảnh hưởng bởi thiên tai, thảm họa, xung đột vũ trang nhằm bảo đảm sự an toàn và lợi ích tốt nhất cho trẻ em. Theo quy định tại Điều 2 Thông tư 14/2020/TT-BLĐTBXH, quy trình chăm sóc thay thế gồm các nội dung sau:

- Tiếp nhận, phối hợp xử lý thông tin về tình trạng và nhu cầu của trẻ em, người nhận chăm sóc thay thể

- Đánh giá tình trạng, xác định nhu cầu cần hỗ trợ đối với trẻ em được nhận chăm sóc thay thế.

- Xác định trẻ em được nhận chăm sóc thay thế.

- Tiếp nhận thông tin cá nhân, gia đình có nhu cầu nhận chăm sóc thay thế cho trẻ em.

- Xác minh và lựa chọn cá nhân, gia đình nhận chăm sóc thay thế trẻ em.

- Xác định cá nhân, gia đình đủ điều kiện được nhận chăm sóc thay thế trẻ em.

- Xây dựng kế hoạch hỗ trợ và can thiệp đối với trẻ em được nhận chăm sóc thay thế.

- Thực hiện kế hoạch hỗ trợ và can thiệp đối với trẻ em có nhu cầu được nhận chăm sóc thay thế.

- Theo dõi, đánh giá tình trạng trẻ em, cá nhân, gia đình nhận chăm sóc thay thế.

2. Nội dung của việc tiếp nhận, phối hợp và xử lý thông tin

- Trách nhiệm tiếp nhận, thu thập các thông tin về tình trạng và nhu cầu của trẻ em, các thành viên trong gia đình và lập danh sách trẻ em có nhu cầu được nhận chăm sóc thay thế: Do Người làm công tác bảo vệ trẻ em cấp xã thực hiện

- Người làm công tác bảo vệ trẻ em cấp xã có trách nhiệm thu thập thông tin về tình hình trẻ em bị xâm hại, có nguy cơ bị bạo lực, bóc lột, bỏ rơi bởi cha, mẹ, người chăm sóc trẻ em, trẻ em bị xâm hại nhưng cha, mẹ, người chăm sóc trẻ em từ chối thực hiện kế hoạch hỗ trợ, can thiệp và báo cáo Ủy ban nhân dân cấp xã để làm các thủ tục hỗ trợ chăm sóc thay thế tạm thời cho trẻ em theo quy định tại Luật Trẻ em và Nghị định 56/2017/NĐ-CP

- Đối với trẻ em đang sống trong cơ sở trợ giúp xã hội, trách nhiệm lập danh sách, hồ sơ trẻ em đang được chăm sóc tại cơ sở có nhu cầu được nhận chăm sóc thay thế: Do Người đứng đầu cơ sở trợ giúp xã hội thực hiện

Nơi nhận danh sách, hồ sơ trẻ em từ cơ sở trợ giúp xã hội: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội sau đó UBND cấp huyện sẽ phê duyệt danh sách, hồ sơ này.

UBND cấp xã tiếp nhận danh sách và hồ sơ trẻ em có nhu cầu được nhận chăm sóc thay thế tại cơ sở trợ giúp xã hội do Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Ủy ban nhân dân cấp huyện phê duyệt chuyển về và giao cho người làm công tác bảo vệ trẻ em cấp xã quản lý, thực hiện các hoạt động hỗ trợ chăm sóc thay thế cho trẻ em theo quy định.

3. Các điều kiện đối với trẻ em được nhận chăm sóc thay thế

Theo quy định tại Điều 5 Thông tư 14/2020/TT-BLĐTBXH, trẻ được nhận chăm sóc thay thế khi đáp ứng đủ các điều kiện sau đây: 

Thứ nhất, trẻ em thuộc các trường hợp: Trẻ em mồ côi cả cha và mẹ, trẻ em bị bỏ rơi, trẻ em không nơi nương tựa; Trẻ em không thể sống cùng cha, mẹ vì sự an toàn của trẻ em; cha, mẹ không có khả năng bảo vệ, nuôi dưỡng trẻ em hoặc chính là người xâm hại trẻ em; Trẻ em bị ảnh hưởng của thiên tai, thảm họa, xung đột vũ trang cần được ưu tiên bảo vệ; Trẻ em lánh nạn, tị nạn chưa xác định được cha mẹ.

Đối với trẻ em đang được nuôi dưỡng, chăm sóc tại cơ sở trợ giúp xã hội: Trẻ em thuộc danh sách được Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Ủy ban nhân dân cấp huyện phê duyệt.

Thứ hai, trẻ em có đầy đủ hồ sơ theo quy định gồm:

+ Giấy chứng sinh hoặc giấy khai sinh hoặc giấy tờ chứng minh nhân thân khác (nếu có).

+ Giấy khám sức khỏe do cơ quan y tế có thẩm quyền cấp theo quy định của pháp luật;

+ 02 ảnh toàn thân, nhìn thẳng, kích cỡ 8x10 cm, chụp trong thời gian trước thời điểm lập hồ sơ không quá 06 tháng;

+ Báo cáo đánh giá của người làm công tác bảo vệ trẻ em cấp xã về hoàn cảnh, tình trạng và nhu cầu, nguyện vọng của trẻ em theo Mẫu số 10 tại Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định 56/2017/NĐ-CP.

+ Biên bản xác nhận do Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc công an cấp xã nơi phát hiện trẻ em bị bỏ rơi;

+ Bản sao Quyết định tạm thời cách ly trẻ em khỏi cha, mẹ, người chăm sóc trẻ em và áp dụng biện pháp chăm sóc thay thế của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc Tòa án nhân dân cấp huyện.

- Đối với trẻ em đang sống trong các cơ sở trợ giúp xã hội, ngoài các giấy tờ nêu trên còn phải cung cấp thêm:

+ Bản sao Quyết định của cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận trẻ em vào cơ sở trợ giúp xã hội;

+ Báo cáo đánh giá của người có thẩm quyền của cơ sở trợ giúp xã hội về hoàn cảnh, tình trạng và nhu cầu, nguyện vọng của trẻ em theo quy định.

- Đối với trẻ em còn cả cha và mẹ hoặc chỉ còn cha hoặc mẹ nhưng không có khả năng bảo vệ, nuôi dưỡng trẻ em phải được sự đồng ý bằng văn bản của cha và mẹ, cha hoặc mẹ, trừ trường hợp trẻ em được áp dụng biện pháp can thiệp bảo vệ trẻ em theo quy định tại Điểm b và Điểm c Khoản 2 Điều 50, Khoản 3 Điều 52 của Luật Trẻ em hoặc khi cha, mẹ bị hạn chế quyền của cha, mẹ theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình hoặc được sự đồng ý của người giám hộ đối với trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 62 Luật trẻ em.

- Đối với trẻ em từ đủ 07 tuổi phải được sự đồng ý của trẻ.

4. Nội dung đánh giá tình trạng và xác định nhu cầu hỗ trợ đối với trẻ em được nhận chăm sóc thay thế

Người thực hiện: Người làm công tác bảo vệ trẻ em cấp xã, cán bộ cơ sở trợ giúp xã hội được người đứng đầu cơ sở phân công theo dõi đánh giá tình trạng của trẻ em.

Trách nhiệm của người làm công tác theo dõi đánh giá tình trạng trẻ em: Người được phân công có trách nhiệm sau:

- Đánh giá tình về trạng sức khỏe thể chất, sức khỏe tâm thần, tình hình học tập của trẻ em và các điều kiện chăm sóc hiện tại gồm các nguy cơ có thể gây tổn hại cho trẻ em, nguyên nhân hoặc đối tượng gây tổn hại cho trẻ em, tình trạng gia đình, người thân thích (nếu có);

- Xác định các dịch vụ và các chính sách hỗ trợ, can thiệp cho trẻ em theo các dịch vụ sau:

+ Dịch vụ chăm sóc sức khỏe như khám, chữa bệnh, chăm sóc dinh dưỡng và các chính sách bảo hiểm y tế đối với trẻ em.

+ Hỗ trợ giáo dục như hỗ trợ trẻ em được đi học; đồ dùng học tập, quần áo đồng phục, học phí; chi phí học nghề phù hợp với lứa tuổi theo quy định.

+ Hỗ trợ tâm lý đối với trẻ em như tư vấn tại chỗ hoặc chuyển trẻ em đến tư vấn, trị liệu tại các cơ sở dịch vụ chuyên sâu về trị liệu tâm lý;

+ Các chế độ phúc lợi xã hội đối với trẻ em như hỗ trợ trẻ em được chăm sóc thay thế phù hợp bảo đảm thứ tự ưu tiên lựa chọn hình thức chăm sóc thay thế vì lợi ích tốt nhất của trẻ em.

Đối với trẻ em sống tại cơ sở trợ giúp xã hội cần tạo điều kiện cho trẻ em trở về sống tại cộng đồng cùng cha, mẹ hoặc người thân thích (nếu có) hoặc tìm cá nhân, gia đình nhận chăm sóc thay thế cho trẻ em; hỗ trợ chính sách trợ cấp xã hội cho trẻ em và cá nhân, gia đình nhận chăm sóc thay thế theo quy định;

+ Thực hiện các biện pháp nhằm bảo vệ trẻ em khỏi bị xâm hại, bạo lực; cách ly trẻ em khỏi môi trường, đối tượng đe dọa hoặc đang có hành vi bạo lực, bóc lột trẻ em và triển khai các thủ tục hỗ trợ, can thiệp;

+ Hoạt động trợ giúp pháp lý: thực hiện các thủ tục xác định trẻ em trong trường hợp bị bỏ rơi theo quy định của pháp luật; hỗ trợ khai sinh cho trẻ em bị bỏ rơi; cung cấp dịch vụ pháp lý cho trẻ em.

- Phối hợp với cơ quan, tổ chức, cá nhân lập hồ sơ của trẻ em cần tìm cá nhân, gia đình chăm sóc thay thế theo quy định tại Điều 38 Nghị định số 56/2017/NĐ-CP.

5. Quy định về xác định và lựa chọn cá nhân, gia đình nhận chăm sóc thay thế

Trách nhiệm thực hiện: Người làm công tác bảo vệ trẻ em cấp xã, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, Cơ quan lao động - thương binh và xã hội cấp tỉnh, cấp huyện, cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em.

Trách nhiệm của từ cá nhân, cơ quan, tổ chức được quy định như sau:

Đối với người làm công tác bảo vệ trẻ em cấp xã, có trách nhiệm:

- Xác định điều kiện của cá nhân, gia đình có nhu cầu nhận chăm sóc thay thế;

- Đánh giá mức độ phù hợp của cá nhân, gia đình nhận chăm sóc thay thế với trẻ em dựa trên các thông tin của cá nhân, gia đình đăng ký nhận chăm sóc thay thế, các yêu cầu của cá nhân, gia đình đối với trẻ em được nhận chăm sóc thay thế;

- Tổng hợp, báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã.

Chủ tịch UBND cấp xã có trách nhiệm:

- Xem xét, phê duyệt danh sách cá nhân, gia đình đủ điều kiện nhận chăm sóc thay thế bảo đảm theo quy định trên cơ sở báo cáo của người làm công tác bảo vệ trẻ em cấp xã.

Sau đó gửi danh sách cá nhân, gia đình đủ điều kiện nhận chăm sóc thay thế cho cơ quan lao động - thương binh và xã hội cấp huyện theo quy định.

Cơ quan lao động - thương binh và xã hội cấp tỉnh, cấp huyện, cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em có trách nhiệm:

- Tư vấn cho cá nhân, gia đình được lựa chọn vào danh sách nhận chăm sóc thay thế trẻ em về các quy định của pháp luật liên quan đến quyền và bổn phận của trẻ em, bảo vệ trẻ em và kỹ năng về chăm sóc thay thế.

 Cơ quan lao động - thương binh và xã hội cấp huyện còn có thêm trách nhiệm:

- Gửi danh sách cá nhân, gia đình có nhu cầu nhận chăm sóc thay thế cho các xã, phường, thị trấn trong địa bàn quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh định kỳ hằng quý.

- Thông tin về trẻ em và cá nhân, gia đình nhận chăm sóc thay thế được lựa chọn cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cá nhân, gia đình có nhu cầu nhận chăm sóc thay thế cư trú định kỳ hàng tháng để tiếp tục thực hiện chăm sóc thay thế cho trẻ em theo quy định.

Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số: 1900.6162 hoặc gửi qua Email : Tư vấn pháp luật qua Email để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật Công ty Luật TNHH Minh Khuê