Mục lục bài viết

1. Hành lý vô chủ tại sân bay là gì và quy định pháp lý liên quan

Hành lý vô chủ tại sân bay là hành lý không có người đến nhận sau khi đã hoàn tất quá trình vận chuyển bằng đường hàng không, hoặc đồ vật được phát hiện không có người trông giữ tại khu vực cảng hàng không, sân bay. Tuy nhiên, trên thực tế và theo quy trình quản lý chuyên ngành, cần phân biệt rõ giữa hành lý vô chủ, hành lý bị bỏ quên và hành lý nghi ngờ vì mỗi trường hợp sẽ áp dụng quy trình xử lý và biện pháp an ninh khác nhau.

Hành lý bị bỏ quên thường là tài sản do hành khách vô ý để lại tại các khu vực công cộng như sảnh nhà ga, khu vực làm thủ tục, phòng chờ hoặc khu vực dịch vụ. Do chưa xác định được chủ sở hữu ngay tại thời điểm phát hiện nên lực lượng kiểm soát an ninh phải ưu tiên đánh giá nguy cơ mất an toàn trước khi thực hiện các bước tìm kiếm chủ sở hữu.

Trong khi đó, hành lý vô chủ chủ yếu là hành lý ký gửi đã được vận chuyển đến sân bay đích nhưng không có người nhận tại băng chuyền trả hành lý hoặc khu vực lưu giữ của hãng hàng không. Loại hành lý này thường vẫn còn đầy đủ thông tin nhận dạng thông qua thẻ hành lý và dữ liệu trên hệ thống vận chuyển nên việc xác minh chủ sở hữu thuận lợi hơn, mặc dù vẫn phải trải qua quy trình kiểm tra an ninh theo quy định.

Ngoài hai trường hợp trên, nếu hành lý có dấu hiệu bất thường như đặt tại vị trí nhạy cảm, phát ra âm thanh lạ, rò rỉ chất lỏng, có mùi hóa chất hoặc xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ khác thì sẽ được phân loại là hành lý nghi ngờ. Khi đó, toàn bộ quy trình xử lý tài sản thông thường sẽ được dừng lại để chuyển sang phương án xử lý vật phẩm nguy hiểm theo quy trình ứng phó khẩn nguy của cảng hàng không.

Khung pháp lý điều chỉnh việc quản lý và xử lý hành lý vô chủ hiện nay được xây dựng trên nhiều văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành, trong đó đáng chú ý gồm:

  • Thông tư 13/2019/TT-BGTVT quy định về chương trình an ninh hàng không và kiểm soát chất lượng an ninh hàng không, trong đó quy định trình tự kiểm tra, kiểm soát và xử lý hành lý không có người nhận.
  • Thông tư 14/2026/TT-BCA quy định trách nhiệm của hành khách đối với hành lý mang theo và hành lý ký gửi, xác lập nguyên tắc hành khách phải chịu trách nhiệm về toàn bộ vật phẩm trong hành lý của mình.
  • Nghị định 162/2018/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung) quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hàng không dân dụng đối với các hành vi vi phạm liên quan đến an ninh, an toàn hàng không.
  • Các quy định của pháp luật về quản lý tài sản, đấu giá tài sản và các văn bản chuyên ngành khác liên quan đến việc lưu giữ, thanh lý hoặc tiêu hủy tài sản vô chủ sau khi hết thời hạn bảo quản.

Một điểm đáng chú ý của hệ thống pháp luật hiện hành là trách nhiệm của hành khách đã được nâng cao đáng kể. Theo Thông tư 14/2026/TT-BCA, hành khách phải tự chịu trách nhiệm trước pháp luật đối với toàn bộ nội dung bên trong hành lý mang theo hoặc ký gửi, kể cả trong trường hợp nhận vận chuyển hộ tài sản của người khác. Việc viện dẫn lý do "không biết bên trong có gì" không còn là căn cứ để loại trừ trách nhiệm nếu phát hiện hàng cấm hoặc vật phẩm nguy hiểm.

Quy định này góp phần khắc phục tình trạng nhận xách hộ hành lý, nhận gửi đồ không rõ nguồn gốc và tăng cường hiệu quả phòng ngừa các hành vi lợi dụng hoạt động vận chuyển hàng không để thực hiện vi phạm pháp luật.

Bên cạnh đó, pháp luật cũng quy định chế tài tương đối nghiêm khắc đối với các hành vi để quên hoặc xử lý hành lý không đúng quy định nếu gây ảnh hưởng đến hoạt động khai thác hoặc uy hiếp an ninh hàng không. Tùy tính chất, mức độ vi phạm, cá nhân có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, buộc bồi thường thiệt hại phát sinh, thậm chí bị xem xét áp dụng các biện pháp hạn chế vận chuyển bằng đường hàng không nếu gây hậu quả nghiêm trọng.

Có thể thấy, việc quản lý hành lý vô chủ tại sân bay không chỉ nhằm bảo vệ quyền sở hữu tài sản của hành khách mà còn là một nội dung quan trọng trong công tác bảo đảm an ninh hàng không dân dụng. Mọi hành lý không có người nhận đều phải được xử lý theo đúng quy trình kiểm tra, đánh giá rủi ro và lưu giữ theo quy định nhằm bảo đảm an toàn cho hành khách, tàu bay, cơ sở hạ tầng và hoạt động khai thác của cảng hàng không.

 

2. Quy trình kiểm tra an ninh đối với hành lý không người nhận

Khi phát hiện hành lý không có người nhận hoặc đồ vật bị bỏ lại trong khu vực cảng hàng không, lực lượng kiểm soát an ninh hàng không phải triển khai ngay quy trình xử lý theo Thông tư 13/2019/TT-BGTVT nhằm bảo đảm an toàn cho hành khách, tàu bay và hoạt động khai thác. Tùy từng tình huống, quy trình này được thực hiện theo nhiều bước liên tiếp, từ đánh giá nguy cơ đến xử lý cuối cùng.

Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, nhân viên an ninh phải báo cáo Trung tâm điều hành an ninh của cảng hàng không để kích hoạt quy trình xử lý. Đồng thời, khu vực có hành lý sẽ được khoanh vùng bằng các biện pháp kiểm soát phù hợp nhằm hạn chế người không có nhiệm vụ tiếp cận.

Nếu đánh giá ban đầu cho thấy có dấu hiệu bất thường hoặc nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh hàng không, lực lượng chức năng có thể yêu cầu sơ tán cục bộ hành khách và nhân viên khỏi khu vực nguy hiểm. Song song với đó, bộ phận giám sát camera phối hợp truy xuất hình ảnh nhằm xác định người đã để lại hành lý và thời điểm phát hiện.

Sau khi bảo đảm hiện trường, lực lượng kiểm soát an ninh tiến hành kiểm tra kỹ thuật bằng các phương tiện chuyên dụng. Trước hết, hành lý có thể được đưa qua hệ thống máy soi tia X hoặc máy soi di động nếu đủ điều kiện di chuyển. Hình ảnh thu được sẽ giúp xác định sơ bộ cấu trúc bên trong, phát hiện vật phẩm có dấu hiệu nguy hiểm hoặc bất thường.

Trong trường hợp cần thiết, nhân viên an ninh sẽ sử dụng thiết bị phát hiện dấu vết chất nổ để lấy mẫu trên bề mặt hành lý và phân tích bằng thiết bị chuyên dụng. Đối với những trường hợp có nguy cơ cao, chó nghiệp vụ cũng được huy động để hỗ trợ phát hiện chất nổ hoặc chất ma túy.

Căn cứ kết quả kiểm tra tổng hợp, chỉ huy lực lượng an ninh sẽ đưa ra quyết định xử lý theo một trong hai hướng.

Nếu hành lý được xác định an toàn, lực lượng an ninh sẽ lập biên bản, thực hiện kiểm tra trực quan khi cần thiết, ghi nhận đầy đủ tình trạng hiện tại và bàn giao cho bộ phận quản lý tài sản thất lạc hoặc hãng hàng không để tiếp tục tìm kiếm chủ sở hữu.

Nếu xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ chứa chất nổ, vật liệu nguy hiểm hoặc vật phẩm có khả năng uy hiếp an ninh, quy trình xử lý sẽ được chuyển sang phương án khẩn nguy. Lực lượng an ninh hàng không phối hợp với Công an hoặc Quân đội thực hiện các biện pháp chuyên môn, sử dụng thiết bị bảo hộ chuyên dụng và chỉ di chuyển hành lý khi đáp ứng đầy đủ điều kiện an toàn theo phương án xử lý bom mìn.

Việc kiểm tra an ninh đối với hành lý không người nhận luôn phải được thực hiện theo nguyên tắc thận trọng, khách quan, đúng trình tự pháp luật và có sự giám sát chặt chẽ nhằm vừa bảo đảm an toàn hàng không, vừa bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu tài sản.

 

3. Trách nhiệm của hãng hàng không và đơn vị an ninh sân bay

Việc xử lý hành lý vô chủ không thuộc trách nhiệm của riêng một cơ quan mà đòi hỏi sự phối hợp giữa doanh nghiệp khai thác cảng hàng không, hãng hàng không, lực lượng kiểm soát an ninh, công an cửa khẩu, hải quan và các đơn vị phục vụ mặt đất.

Lực lượng kiểm soát an ninh hàng không là đơn vị chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc bảo đảm an toàn đối với mọi hành lý không xác định được chủ sở hữu tại thời điểm phát hiện. Khi nhận được thông tin, lực lượng này có trách nhiệm tiếp cận hiện trường, đánh giá nguy cơ, tổ chức cách ly khu vực nếu cần thiết, thực hiện các biện pháp kiểm tra an ninh và quyết định việc chuyển giao hành lý sau khi xác nhận an toàn.

Đối với hãng hàng không, trách nhiệm chủ yếu tập trung vào việc quản lý hành lý ký gửi chưa có người nhận. Hãng phải đối chiếu thông tin trên thẻ hành lý, dữ liệu chuyến bay và hệ thống quản lý hành lý để xác định chủ sở hữu, đồng thời chủ động liên hệ với hành khách nhằm hướng dẫn nhận lại tài sản.

Trong trường hợp hành lý được xác nhận là thất lạc hoặc vô chủ, hãng hàng không phải phối hợp với đơn vị khai thác cảng thực hiện việc lưu giữ, bảo quản và cập nhật thông tin theo đúng quy trình. Việc bàn giao, mở kiểm tra hoặc trả lại hành lý đều phải được lập biên bản và lưu hồ sơ theo quy định.

Doanh nghiệp khai thác cảng hàng không có trách nhiệm bố trí khu vực lưu giữ riêng đối với hành lý thất lạc và hành lý vô chủ. Kho lưu giữ phải đáp ứng yêu cầu về an ninh, có hệ thống camera giám sát, kiểm soát người ra vào và thực hiện việc bảo quản tài sản trong thời hạn theo quy định.

Đối với hành lý quốc tế, cơ quan hải quan thực hiện chức năng giám sát đối với việc mở niêm phong, kiểm tra hoặc xử lý các loại hàng hóa thuộc diện quản lý chuyên ngành, hàng hóa chịu thuế hoặc thuộc danh mục cấm nhập khẩu.

Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự như chứa ma túy, vũ khí, chất nổ hoặc hàng cấm, cơ quan công an sẽ tiếp nhận hồ sơ để tiến hành điều tra theo thẩm quyền.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng giúp vừa bảo đảm an ninh hàng không, vừa hạn chế tối đa nguy cơ thất lạc tài sản và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của hành khách.

 

4. Hướng dẫn xử lý hành lý vô chủ theo quy định hiện hành

Đối với hành khách phát hiện mình để quên hành lý tại sân bay hoặc chưa nhận hành lý ký gửi, cần chủ động liên hệ với hãng hàng không hoặc bộ phận quản lý tài sản thất lạc của cảng hàng không ngay khi phát hiện sự việc.

Khi đến làm thủ tục nhận lại tài sản, người nhận cần xuất trình giấy tờ tùy thân hợp lệ như căn cước công dân, hộ chiếu hoặc tài khoản định danh điện tử theo quy định hiện hành cùng với thẻ lên tàu bay và cuống thẻ hành lý nếu còn giữ.

Trong trường hợp mất thẻ hành lý, người yêu cầu nhận lại phải mô tả chính xác đặc điểm bên ngoài của vali, màu sắc, kích thước, nhãn nhận dạng và các vật dụng đặc trưng bên trong để cơ quan quản lý đối chiếu với hồ sơ lưu giữ.

Nếu không thể trực tiếp đến nhận, chủ sở hữu có thể ủy quyền cho người khác thực hiện thay theo quy định của pháp luật. Người được ủy quyền phải xuất trình giấy ủy quyền hợp lệ cùng giấy tờ tùy thân theo yêu cầu của đơn vị quản lý.

Sau khi xác minh đầy đủ thông tin, đơn vị lưu giữ sẽ lập biên bản bàn giao và trả lại tài sản cho chủ sở hữu.

Đối với hành lý vô chủ không có người đến nhận, tài sản sẽ được lưu giữ trong thời hạn theo quy định của đơn vị khai thác cảng hàng không và pháp luật có liên quan. Sau khi hết thời hạn lưu giữ mà vẫn không xác định được chủ sở hữu, việc xử lý có thể được thực hiện theo quy định về đấu giá tài sản, tiêu hủy hoặc xử lý theo quy định của pháp luật tùy thuộc tính chất của từng loại tài sản.

Trong thời gian lưu giữ, chủ sở hữu có thể phải thanh toán các khoản chi phí phát sinh như phí lưu kho, phí bảo quản hoặc các chi phí hợp lý khác nếu thuộc trường hợp pháp luật hoặc điều lệ vận chuyển của hãng hàng không quy định.

 

5. Các trường hợp ngoại lệ và lưu ý khi phát hiện hành lý bỏ quên

Không phải mọi hành lý không có người trông giữ đều được xử lý theo cùng một quy trình. Mức độ kiểm tra và biện pháp xử lý sẽ phụ thuộc vào vị trí phát hiện, dấu hiệu bất thường và kết quả đánh giá nguy cơ của lực lượng an ninh.

Nếu hành lý được phát hiện tại khu vực công cộng như sảnh nhà ga, lối đi hoặc khu vực làm thủ tục mà không xác định được chủ sở hữu, lực lượng an ninh sẽ ưu tiên đánh giá yếu tố an toàn trước khi tiến hành các bước tìm kiếm người để quên.

Đối với hành lý chưa có người nhận tại băng chuyền trả hành lý, do đã trải qua quá trình soi chiếu tại sân bay đi và có thông tin nhận dạng trên hệ thống nên việc xử lý chủ yếu tập trung vào xác minh chủ sở hữu và thực hiện quy trình lưu giữ.

Trường hợp hành lý xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ như có dây dẫn lộ ra ngoài, phát ra âm thanh bất thường, rò rỉ chất lỏng, có mùi hóa chất hoặc được đặt tại vị trí nhạy cảm thì lực lượng an ninh sẽ áp dụng ngay phương án xử lý vật phẩm nghi ngờ mà không tiến hành mở kiểm tra thông thường.

Đối với hành khách, nguyên tắc quan trọng nhất khi phát hiện hành lý không rõ chủ sở hữu là tuyệt đối không tự ý chạm vào, di chuyển hoặc mở hành lý. Những hành động này có thể làm ảnh hưởng đến công tác điều tra, gây mất dấu vết hoặc tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

Người phát hiện nên nhanh chóng thông báo cho nhân viên an ninh, nhân viên phục vụ sân bay hoặc quầy thông tin gần nhất để lực lượng chức năng tiếp nhận và xử lý theo đúng quy trình.

Trong trường hợp phát hiện hành lý của chính mình bị thất lạc sau khi đã rời sân bay, hành khách nên liên hệ ngay với hãng hàng không hoặc bộ phận Lost and Found của cảng hàng không để được hướng dẫn tra cứu và làm thủ tục nhận lại trong thời gian sớm nhất.

 

6. Giải đáp thắc mắc thường gặp về hành lý vô chủ tại sân bay

Hành lý vô chủ được lưu giữ trong bao lâu?

Thông thường, hành lý thất lạc hoặc hành lý vô chủ được lưu giữ trong khoảng 90 ngày theo quy trình quản lý của đơn vị khai thác cảng hàng không và quy định pháp luật có liên quan. Sau thời hạn này, nếu không xác định được chủ sở hữu thì tài sản sẽ được xử lý theo quy định.

Hành lý vô chủ sau thời hạn lưu giữ sẽ được xử lý như thế nào?

Tùy từng loại tài sản, cơ quan có thẩm quyền hoặc đơn vị quản lý có thể thực hiện đấu giá đối với tài sản còn giá trị sử dụng, tiêu hủy đối với hàng hóa cấm hoặc hàng hóa không còn giá trị, hoặc xử lý theo quy định của pháp luật về quản lý tài sản và các quy định chuyên ngành.

Để quên hành lý tại sân bay có bị xử phạt không?

Việc để quên hành lý không mặc nhiên bị xử phạt. Tuy nhiên, nếu hành vi này làm phát sinh báo động giả, gây gián đoạn hoạt động khai thác, ảnh hưởng đến an ninh hàng không hoặc có dấu hiệu vi phạm quy định về an ninh, người vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 162/2018/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung.

Có thể nhờ người khác nhận hộ hành lý không?

Được. Tuy nhiên, người được ủy quyền phải thực hiện đầy đủ thủ tục theo quy định, xuất trình giấy ủy quyền hợp lệ cùng các giấy tờ chứng minh nhân thân và tài liệu liên quan đến hành lý theo yêu cầu của đơn vị quản lý.

Nếu hành lý bị hư hỏng trong quá trình kiểm tra an ninh thì phải làm gì?

Người sở hữu nên lập biên bản ngay khi nhận hành lý, lưu giữ hình ảnh hiện trạng và gửi đơn khiếu nại đến hãng hàng không hoặc đơn vị có trách nhiệm trong thời hạn pháp luật hoặc điều lệ vận chuyển quy định. Hồ sơ khiếu nại thường bao gồm giấy tờ tùy thân, thẻ hành lý, biên bản bất thường về hành lý và các tài liệu chứng minh thiệt hại.

Làm thế nào để hạn chế nguy cơ hành lý trở thành hành lý vô chủ?

Hành khách nên kiểm tra đầy đủ hành lý trước khi rời khỏi khu vực nhà ga, giữ lại cuống thẻ hành lý cho đến khi hoàn tất hành trình, ghi rõ thông tin liên hệ trên vali, không nhận vận chuyển hộ tài sản của người khác khi chưa biết rõ nội dung và chủ động liên hệ với hãng hàng không ngay khi phát hiện hành lý bị thất lạc hoặc chưa được trả đúng thời gian.

Ngoài ra quý bạn đọc cũng có thể xem thêm: