Quyền con người tại các cơ quan tiếp công dân

Pháp luật tiếp công dân hiện nay chủ yếu quy định về trách nhiệm tiếp công dân; quyền và nghĩa vụ của người đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh; quy định về tiếp công dân tại các cơ quan thuộc Chính phủ, đơn vị sự nghiệp công lập; nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức của các Ban Tiếp công dân, việc bố trí cơ sở vật chất của Trụ sở tiếp công dân; quy chế phối hợp hoạt động tiếp công dân tại Trụ sở tiếp công dân; việc bố trí cơ sở vật chất của địa điểm tiếp công dân; các điều kiện bảo đảm cho hoạt động tiếp công dân; việc tiếp công dân được tiến hành tại nơi tiếp công dân của cơ quan, tổ chức, đơn vị; việc tiếp công dân phải bảo đảm công khai, dân chủ, kịp thời; thủ tục đơn giản, thuận tiện; giữ bí mật và bảo đảm an toàn cho người tố cáo theo quy định của pháp luật; bảo đảm khách quan, bình đẳng, không phân biệt đối xử trong khi tiếp công dân; tôn trọng, tạo điều kiện thuận lợi cho công dân thực hiện việc khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, tình hình khiếu nại, tố cáo đông người, vượt cấp, kéo dài diễn ra ngày càng nhiều, phức tạp, đa dạng. Tại Trụ sở tiếp công dân trên cả nước thường xuyên có các đoàn khiếu nại, tố cáo phức tạp, đông người, vượt cấp, kéo dài diễn ra ngày càng gia tăng. Hơn nữa, khi xảy ra các vụ khiếu nại, tố cáo phức tạp, đông người, vượt cấp, kéo dài thì hầu hết các cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc thẩm quyền đều không đưa ra được giải pháp cụ thể để giải quyết dứt điểm các vụ việc này.

3. Các cấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể chưa nhận thức đầy đủ về trách nhiệm tiếp công dân

Tiếp công dân là công tác quan trọng trong các hoạt động của Đảng, Nhà nước và các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị ở nước ta. Thông qua hoạt động tiếp công dân, Nhà nước và các cơ quan, tổ chức tiếp nhận được các khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của nhân dân liên quan đến việc thực hiện chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật để có các biện pháp xử lý, khắc phục kịp thời. Làm tốt công tác tiếp công dân là thể hiện bản chất Nhà nước của dân, do dân và vì dân, tăng cường mối quan hệ giữa nhân dân với Đảng và Nhà nước; giúp cho Đảng, Nhà nước tiếp nhận được những thông tin phản hồi từ thực tế, những vấn đề nảy sinh từ cuộc sống, từ đó đề ra những chủ trương, quyết sách đúng đắn, hợp lòng dân. Tuy nhiên, thực trạng hoạt động tiếp công dân vần còn tồn tại nhiều bất cấp, hạn chế dẫn đến tình hình đơn thư có chiều hướng gia tăng.

Các cấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể chưa nhận thức đầy đủ về trách nhiệm tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và chưa coi đây là một trong những nhiệm vụ chính trị của mình. Nhiều đồng chí lãnh đạo chưa trực tiếp tiếp công dân đầy đủ theo quy định, còn có tư tưởng khoán trắng cho một số cơ quan chuyên môn; chưa tổ chức đối thoại, chỉ đạo giải quyết các vụ việc phức tạp ngay từ nơi phát sinh; chưa chấn chỉnh những việc làm sai trái của cán bộ, cơ quan cấp dưới; còn yếu trong hướng dẫn công dân thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Nhiều nơi chưa ban hành nội quy, quy chế tiếp công dân; việc bố trí công chức làm nhiệm vụ tiếp công dân, đầu tư cơ sở, trang thiết bị cho Trụ sở, công tác tiếp công dân chưa hợp lý. Một số địa phương chưa chủ động tổ chức các lớp bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ tiếp công dân cho đội ngũ cán bộ làm nhiệm vụ tiếp công dân ở các cấp, các ngành.

4. Nhiệm vụ, quyền hạn, cơ chế hoạt động của các cơ quan tiếp công dân còn thiếu thống nhất

Quy định về tên gọi, mô hình tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ chế hoạt động của các cơ quan tiếp công dân từ Trung ương đến địa phương còn thiếu thống nhất. Nhiệm vụ, quyền hạn của người phụ trách Trụ sở tiếp công dân, người làm công tác tiếp công dân chưa được quy định đầy đủ và rõ ràng. Phạm vi trách nhiệm, sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức thường trực tại Trụ sở tiếp công dân của Trung ương Đảng, của Trụ sở tiếp công dân các cấp chưa rõ ràng. Mối quan hệ giữa Trụ sở tiếp công dân ở Trung ương với cơ quan thường trực tiếp dân ở địa phương và mối quan hệ giữa Trụ sở tiếp công dân với cơ quan thanh tra, cơ quan, tổ chức có thẩm quyền chưa đầy đủ. Tiêu chuẩn, chế độ chính sách đối với người tiếp công dân chưa phù hợp; trình tự, thủ tục tiếp công dân, công tác quản lý về tiếp công dân chưa được quy định đầy đủ và cụ thể. Việc tiếp công dân còn hình thức, chưa hiệu quả, có tình trạng khoán trắng cho công chức tiếp công dân hoặc cơ quan chức năng; có nơi còn biểu hiện thiếu tinh thần trách nhiệm, thái độ không đúng mực đối với người dân đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh đông người, phức tạp, kéo dài; tình trạng né tránh trách nhiệm, hướng dẫn công dân không đúng quy định vẫn còn xảy ra. Chế độ thông tin về tình hình khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh tại Trụ sở tiếp công dân, cơ quan, tổ chức, đơn vị chưa được đầy đủ, kịp thời; công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về khiếu nại, tố cáo và tiếp công dân chưa được quan tâm đúng mức.

Việc tiếp dân định kỳ tại một số nơi còn chưa đảm bảo đúng quy định của Luật Tiếp công dân; giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền tại một số địa phương còn chậm, chưa đúng trình tự, thủ tục, chính sách pháp luật và chưa phù hợp với thực tiễn. Đáng chú ý, vẫn còn tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, thiếu quyết tâm trong việc tiếp công dân, đối thoại với dân, xem xét, giải quyết khiếu nại, tố cáo, nhất là các vụ việc có tính chất phức tạp. Ngoài ra, tỷ lệ giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền đạt hiệu quả thấp hơn so với mục tiêu đề ra. Một số địa phương chưa quyết liệt trong giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo tồn đọng, phức tạp, kéo dài.

5. Việc quan tâm chỉ đạo trong công tác tiếp công dân từ phía lãnh đạo còn hạn chế

Về công tác tiếp công dân tại một số bộ, ngành, địa phương vẫn còn tình trạng ủy quyền cho cấp phó thực hiện việc tiếp công dân định kỳ, chưa gắn kết việc tiếp công dân với giải quyết khiếu nại, tố cáo, dẫn đến người dân có tâm lý thiếu tin tưởng vào kết quả giải quyết, tiếp tục khiếu nại, tố cáo kéo dài. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến chất lượng tiếp công dân thấp, trình trạng khiếu nại, tố cáo phức tạp, kéo dài gia tăng, không đạt được mục tiêu nâng cao hiệu quả công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Việc quan tâm chỉ đạo trong công tác tiếp công dân từ phía lãnh đạo còn hạn chế. Điều đó dẫn đến sự phối hợp là chưa được tốt. Việc thành lập Ban tiếp công dân tại các tỉnh chưa hiệu quả; các vụ việc chưa được địa phương quan tâm nhiều nên có nhiều đơn thư vượt cấp; chưa chủ động tiếp công dân tại địa phương, vẫn còn tình trạng đùn đẩy, né tránh tiếp công dân; chưa kiểm tra, thanh tra thường xuyên hoạt động tiếp công dân tại các địa phương.

Việc tuyên truyền về khiếu nại, tố cáo thiếu đồng bộ và yếu; Cơ sở dữ liệu quốc gia về khiếu nại, tố cáo không triển khai được; tình trạng cán bộ tiếp công dân ở một số địa phương không biết phân loại đơn thư; báo cáo các tỉnh về việc phối hợp tiếp công dân chưa chưa chính xác, kịp thời; báo cáo còn mang tính hình thức; trách nhiệm người đứng đầu trong tiếp và chỉ đạo tiếp công dân chưa cao; công dân khiếu nại, tố cáo sai nhiều mà không có chế tài cụ thể xử lý.

Cơ chế vận hành Ban tiếp công dân ở các cấp còn nhiều bất cập; việc tiếp công dân giải quyết vấn đề chống tham nhũng không có đầu ra nên dẫn đến nhiều bất cập và nhiều bức xúc không thể giải quyết; các cơ quan tiếp công dân tại Trụ ở tiếp công dân phối hợp chưa đồng bộ. Có nhiều công dân đến chọn cơ quan tiếp công dân theo ý mình, mặc dù đơn thư đó không đúng thẩm quyền giải quyết của cơ quan được chọn đó; công tác phối hợp của các cơ quan tiếp công dân xử lý những tình huống này còn hạn chế, dẫn đến gia tăng đơn thư gửi lòng vòng, vượt cấp, không đúng thẩm quyền.

Việc giải quyết đơn của công dân hiện nay là không có điểm dừng do công tác phối hợp tiếp dân giữa các cơ quan tiếp công dân chưa tốt; do phối hợp giữa cơ quan tiếp công dân với cơ quan xử lý, giải quyết đơn thư chưa tốt; do tình trạng né tránh, đùn đẩy đơn thư từ Trung ương xuống địa; do chưa có cơ sở dữ liệu quốc gia về khiếu nại, tố cáo.

Hoạt động tiếp công dân đang mang nặng tính hình thức, tiếp công dân theo kiểu đối phó là chính; cán bộ tiếp công dân còn nhiều hạn chế về năng lực, trình độ, ít có sự am hiểu về tiếp công dân, về hiểu biết xã hội, về khả năng giao tiếp và đạo đức nghề nghiệp. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến các vụ việc khiếu kiện đông người, phức tạp, kéo dài.

LUẬT MINH KHUÊ (Sưu tầm & Biên tập)