1. Bảo hiểm xã hội tự nguyện là gì?
Bảo hiểm xã hội tự nguyện là loại hình bảo hiểm do Nhà nước tổ chức mà người tham gia được lựa chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình. Căn cứ quy định tại Điều 2 Luật bảo hiểm xã hội năm 2014 có quy định về đối tượng được tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện: Công dân từ đủ 15 tuổi trở lên và không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc thì đều có thể tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện. Bảo hiểm xã hội tự nguyện có vai trò quan trọng trong việc cân bằng quỹ bảo hiểm xã hội trong tương lai, hỗ trợ ổn định cuộc sống cho người lao động khi hết tuổi lao động. Căn cứ vào mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện của những người lao động có thu nhập thấp, không ổn định khi tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện họ sẽ được hưởng lương hưu khác nhau, điều này giúp người lao động chủ động và ổn định đời sống ở thời điểm khi đã qua tuổi lao động.
Người dân có nhu cầu mua bảo hiểm xã hội tự nguyện thì liên hệ cơ quan bảo hiểm xã hội nơi mình cư trú (có thể nơi tạm trú hoặc thường trú) hoặc các đại lý thu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế (Uỷ ban nhân dân các xã, phường, thị trấn, Bưu điện) để được hướng dẫn thủ tục và lựa chọn mức đóng, phương thức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện phù hợp với thu nhập của mình.
Theo quy định tại khoản 2, Điều 4, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 thì bảo hiểm xã hội tự nguyện gồm có 2 chế độ là hưu trí và tử tuất, cụ thể như sau:
- Hưởng lương hưu hàng tháng;
- Nhận trợ cấp một lần;
- Trợ cấp mai táng;
- Trợ cấp tuất một lần;
- Quyền lợi khám, chữa bệnh BHYT
2. Quyền lợi khi tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện
Khi tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện thì người lao động sẽ được hưởng chế độ hưu trí, chế độ tử tuất khi đáp ứng đủ các điều kiện để hưởng bảo hiểm.
Thứ nhất, được hưởng lương hưu hàng tháng khi có đủ các điều kiện sau đây:
- Nam đủ 60 tuổi, nữ đủ 55 tuổi;
- Đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội trở lên.
Trong trường hợp tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện đã đủ điều kiện về tuổi nhưng thời gian đóng bảo hiểm xã hội chưa đủ 20 năm thì được đóng cho đến khi đủ 20 năm để hưởng lương hưu hàng tháng.
Thứ hai, người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện ngoài được hưởng lương hưu thì người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện còn có thể được hưởng trợ cấp một lần nếu có thời gian đóng bảo hiểm xã hội cao hơn số năm tương ứng với tỷ lệ hưởng lương hưu 75% khi nghỉ hưu.
Mức trợ cấp một lần được tính theo số năm đóng bảo hiểm xã hội cao hơn số năm tương ứng với tỷ lệ hưởng lương hưu 75%. Theo đó, cứ mỗi năm đóng bảo hiểm xã hội thì được tính bằng 0,5 tháng mức bình quân thu nhập tháng đóng bảo hiểm xã hội. Mức hưởng bảo hiểm xã hội một lần của người tham gia được Nhà nước hỗ trợ không bao gồm số tiền Nhà nước hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện, trừ trường hợp là người đang bị mắc một trong những bệnh nguy hiểm đến tính mạng theo quy định của Bộ Y tế.
Thứ ba, trường hợp người tham gia có thời gian đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện từ đủ 60 tháng trở lên hoặc người đang hưởng lương hưu chết thì người lo mai táng được nhận trợ cấp mai táng bằng 10 lần mức lương cơ sở;
Thứ tư, trong trường hợp người đang đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện, đang bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội hoặc đang hưởng lương hưu chết thì thân nhân được hưởng trợ cấp tuất một lần.
Thứ năm, người tham gia được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí khi đang hưởng lương hưu, với mức hưởng bảo hiểm y tế tương ứng là 95% chi phí khám bệnh, chữa bệnh;
Thứ sáu, người tham gia được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện theo tỷ lệ phần trăm (%) trên mức đóng bảo hiểm xã hội hằng tháng theo mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn, cụ thể như sau:
- Bằng 30% đối với người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện thuộc hộ nghèo;
- Bằng 25% đối với người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện thuộc hộ cận nghèo;
- Bằng 10% đối với các đối tượng khác.
Thời gian hỗ trợ tùy thuộc vào thời gian tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện thực tế của mỗi người nhưng không quá 10 năm.
Ngoài ra, người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện sẽ được hưởng bảo hiểm xã hội một lần nếu thuộc một trong các trường hợp sau:
- Đủ điều kiện về tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội mà không tiếp tục tham gia bảo hiểm xã hội;
- Ra nước ngoài để định cư;
- Người đang bị mắc một trong những bệnh nguy hiểm đến tính mạng như ung thư, bại liệt, xơ gan cổ chướng, phong, lao nặng, nhiễm HIV đã chuyển sang giai đoạn AIDS và những bệnh khác theo quy định của Bộ Y tế.
- Sau một năm không tiếp tục đóng bảo hiểm xã hội mà chưa đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội khi có yêu cầu thì được nhận bảo hiểm xã hội một lần.
Mức hưởng bảo hiểm xã hội một lần được tính theo số năm đã đóng bảo hiểm xã hội, cứ mỗi năm được tính như sau:
- 1,5 tháng mức bình quân thu nhập tháng đóng bảo hiểm xã hội cho những năm đóng trước năm 2014;
- 02 tháng mức bình quân thu nhập tháng đóng bảo hiểm xã hội cho những năm đóng từ năm 2014 trở đi;
- Trường hợp thời gian đóng bảo hiểm xã hội chưa đủ một năm thì mức hưởng bảo hiểm xã hội bằng số tiền đã đóng, mức tối đa bằng 02 tháng mức bình quân thu nhập tháng đóng bảo hiểm xã hội.
3. Mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện
Căn cứ quy định Điều 10 và Điều 14 Nghị định số 134/2015/NĐ-CP và Thông báo 4447/TB-BHXH năm 2022 quy định về mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện của người lao động đang được tính theo công thức sau:
Mức đóng/tháng = 22% x Mức thu nhập chọn đóng BHXH tự nguyện - Mức nhà nước hỗ trợ đóng
Trong đó:
- Mức thu nhập chọn đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện của người lao động do người đó tự quyết định;
- Mức nhà nước hỗ trợ đóng Bảo hiểm xã hội tự nguyện:
Từ ngày 01/01/2022, mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn là 1.500.000 đồng/người/tháng, nên mức đóng BHXH tự nguyện tối thiểu năm 2022 có sự điều chỉnh. Mức hỗ trợ được tính theo tỷ lệ phần trăm (%) trên mức đóng BHXH hằng tháng theo mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn:
+ Hộ nghèo được hỗ trợ: 30% x 22% x 1.500.000 = 99.000 đồng/tháng
+ Hộ cận nghèo được hỗ trợ: 25% x 22% x 1.500.000 = 82.500 đồng/tháng
+ Các đối tượng khác được hỗ trợ: 10% x 22% x 1.500.000 = 33.000 đồng/tháng.
Pháp luật có điều chỉnh mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn trong thời gian mà người tham gia BHXH tự nguyện đã đóng theo phương thức đóng 3 tháng, 6 tháng hay 12 tháng hoặc đóng một lần cho nhiều năm về sau thì người tham gia không phải điều chỉnh mức chênh lệch số tiền đã đóng.
Đồng thời, căn cứ theo Mục III, Phụ lục số 04 của Nghị quyết số 03/2022/NQ - HĐND quy định cụ thể về mức hỗ trợ tiền đóng BHXH tự nguyện từ 01/8/2022 cho người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện tại Hà Nội. Người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện được hỗ trợ tiền đóng theo tỷ lệ phần trăm trên mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện hằng tháng theo mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn theo từng thời kỳ do Thủ tướng Chính phủ quy định, cụ thể:
- Hỗ trợ thêm 30% mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện đối với người thuộc hộ nghèo.
- Hỗ trợ thêm 25% mức đóng BHXH tự nguyện đối với người thuộc hộ cận nghèo.
- Hỗ trợ thêm 10% mức đóng BHXH tự nguyện đối với các đối tượng khác.
Trên đây là tư vấn mà công ty Luật Minh Khuê muốn gửi quý khách hàng. Nếu quý khách hàng có bất kỳ vướng mắc hay câu hỏi pháp lý khác thì vui lòng liên hệ Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến 24/7 qua số hotline: 1900.6162 để được hỗ trợ và giải đáp thắc mắc kịp thời. Xin trân trọng cảm ơn sự hợp tác của quý khách hàng!
