1. Giới thiệu tác giả
Cuốn sách "Chính sách hình sự Việt Nam trước thách thức cách mạng công nghiệp 4.0" do PGS.TS. Trịnh Tiến Việt làm chủ biên.
2. Giới thiệu hình ảnh sách
Chính sách hình sự Việt Nam trước thách thức cách mạng công nghiệp 4.0
Tác giả: PGS.TS. Trịnh Tiến Việt (chủ biên)
Nhà xuất bản Tư pháp
3. Tổng quan nội dung sách
Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (viết tắt là CMCN 4.0) đang được đề cập hiện nay đã bắt đầu từ những năm 2000, đặc trưng bởi sự hợp nhất, không có ranh giới giữa các lĩnh vực công nghệ, vật lý, kỹ thuật số và sinh học. Với CMCN 4.0, quản lý nhà nước được cải thiện, phát triển nhờ ứng dụng nền tảng công nghệ; Chính phủ, Bộ, ngành sẽ có cơ hội nâng cao hiệu năng quản lý, chỉ đạo, điều hành nhờ những công nghệ giám sát mới và khả năng kiểm soát sẵn có đối với hạ tầng kỹ thuật số;... nhưng đi kèm với các hiệu ứng tích cực, CMCN 4.0 cũng đang đặt ra những thách thức to lớn với nhiều lĩnh vực chuyển dịch sâu sắc, trong đó phát sinh hành vi nguy hiểm cho xã hội mới và hoạt động sử dụng công nghệ cao để phạm tội, các mối đe dọa đến an ninh, chủ quyền quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, cũng như quyền con người cũng như quyền con người, quyền công dân và toàn bộ hệ thống quản lý, điều hành quốc gia. Do đó, xét riêng trong lĩnh vực phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm điều này đòi hỏi trong chính sách hình sự, pháp luật hình sự (và cả hệ thống tư pháp hình sự) của Nhà nước phải có những thay đổi, ứng phó xử lý trước tình hình, xu thế phát triển của tội phạm cũng như diễn biến của thực tiễn khoa học và công nghệ cùng thực tiễn điều chỉnh của pháp luật hình sự, tạo cơ sở pháp lý để xử lý, bảo vệ các lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức, cũng như các quyền con người, quyền công dân trong CMCN 4.0.
Trước những thách thức của cách mạng công nghiệp 4.0 chính sách hình sự Việt Nam cần được xem xét nhìn nhận bằng những nhận thức khoa học mới. Tác giả đã đưa ra những luận cứ và quan điểm của việc nghiên cứu chính sách hình sự Việt Nam, khái niệm, mục đích và chủ thể của các chính sách hình sự Việt Nam trước thách thức cách mạng công nghiệp 4.0. Tội phạm hoá và phi tội phạm hoá; hình sự hoá và phi hình sự hoá; thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự; ý thức pháp luật trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm là những lĩnh vực thể hiện của chính sách hình sự trước thách thức cách mạng công nghiệp 4.0. Ngoài những thuộc tính vốn có: thuộc tính giai cấp, thuộc tính pháp lý hình sự, thuộc tính xã hội, thuộc tính công nghệ được xem là đặc trưng rõ nét gắn liền với chính sách hình sự Việt trước thách thức của cách mạng công nghiệp 4.0.
Nhằm góp phần nâng cao nhận thức, tiếp cận và cập nhật những vấn đề lý luận và thực tiễn thời sự về chính sách hình sự, qua đó đề ra cách thức phòng, chống tội phạm đạt hiệu quả cao, xây dựng nguyên tắc hành động và hoàn thiện thể chế, hệ thống pháp luật tương ứng trong lĩnh vực hình sự cho quốc gia trước thách thức CMCN 4.0 đang diễn ra sôi động trên toàn thế giới, Nhà xuất bản Tư pháp xuất bản cuốn chuyên khảo: “Chính sách hình sự Việt Nam trước thách thức Cách mạng công nghiệp 4.0” do PGS.TS. Trịnh Tiến Việt làm chủ biên. Cuốn sách có sự tham gia của hai nhà lý luận hàng đầu Việt Nam về chính sách hình sự là GS.TSKH. Đào Trí Úc, GS.TSKH. Lê Văn Cảm và một số cán bộ thực tiễn, giảng viên có uy tín trong nước.
Cuốn sách tập trung phân tích những vấn đề lý luận cơ bản nhất về chính sách hình sự, đánh giá sự thể hiện chính sách hình sự trong BLHS hiện hành, từ đó hình thành các nhận thức khoa học mới về chính sách hình sự Việt Nam trước thách thức CMCN 4.0, chỉ ra những tác động tích cực và các thách thức đặt ra từ CMCN 4.0 đến chính sách hình sự và pháp luật hình sự.
Trên cơ sở đó, chỉ ra các cơ sở khoa học - thực tiễn của việc hoạch định chính sách hình sự, đề xuất giải pháp tiếp tục hoàn thiện quy định của BLHS năm 2015 đáp ứng yêu cầu chính sách hình sự trước thách thức CMCN 4.0, đồng thời tiếp thu kinh nghiệm quốc tế, đề xuất dự kiến các mô hình trách nhiệm hình sự đối với thực thể AI trên cơ sở tiếp cận liên ngành khoa học luật hình sự và nhiều ngành khoa học khác, kết hợp với giải pháp bảo đảm thực thi, mặc dù có thể chưa phù hợp với nhận thức hiện tại, nhưng qua đó tạo cơ sở lý luận, chính trị - pháp lý vững chắc khi “công nghệ” đang và sẽ thay thế hoạt động của con người trên nhiều phương diện trong tương lai.
Cuốn sách được biên soạn với cấu trúc chương mục như sau:
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH HÌNH SỰ
I. Khái niệm, nội hàm và ý nghĩa của việc nghiên cứu chính sách hình sự
II. Mục đích và các hình thức thể hiện của chính sách hình sự
III. Giá trị căn bản của chính sách hình sự
IV. Chính sách hình sự và pháp luật hình sự
Chương 2. CHÍNH SÁCH HÌNH SỰ THỂ HIỆN TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM NĂM 2015
I. Cơ sở của việc điều chỉnh chính sách hình sự
II. Xu hướng nhân đạo hóa
III. Xu hướng phân hóa
IV. Xu hướng quốc tế hóa
Chương 3. NHẬN THỨC KHOA HỌC MỚI VỀ CHÍNH SÁCH HÌNH SỰ VIỆT NAM TRƯỚC THÁCH THỨC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0
I. Luận cứ và quan điểm của việc nghiên cứu chính sách hình sự Việt Nam trước thách thức CMCN 4.0
II. Khái niệm, các mục đích và chủ thể của chính sách hình sự Việt Nam trước thách thức CMCN 4.0
III. Những lĩnh vực (nội dung) thể hiện của chính sách hình sự Việt Nam trước thách thức CMCN 4.0
V.Các thuộc tính cơ bản của chính sách hình sự Việt Nam trước thách thức CMCN 4.0
Chương 4. CƠ SỞ KHOA HỌC - THỰC TIỄN CỦA VIỆC HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH HÌNH SỰ VIỆT NAM, DỰ BÁO MỘT SỐ TÁC ĐỘNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRƯỚC THÁCH THỨC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0
I. Cơ sở khoa học - thực tiễn của việc hoạch định chính sách hình sự Việt Nam trước thách thức CMCN 4.0
II. Dự báo một số tác động tích cực của CMCN 4.0 đến chính sách hình sự và pháp luật hình sự Việt Nam
III. Những vấn đề đặt ra đối với chính sách hình sự và pháp luật hình sự Việt Nam trước thách thức CMCN 4.0
Chương 5. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 2015 VÀ CÁC GIẢI PHÁP KHÁC BẢO ĐẢM THỰC THI NHẰM ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CỦA CHÍNH SÁCH HÌNH SỰ VIỆT NAM TRƯỚC THÁCH THỨC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0
I. Những yêu cầu đặt ra tiếp tục hoàn thiện quy định Bộ luật Hình sự năm 2015 đáp ứng yêu cầu của chính sách hình sự Việt Nam trước thách thức CMCN 4.0
II. Kiến nghị cụ thể hoàn thiện quy định Bộ luật Hình sự năm 2015 đáp ứng yêu cầu của chính sách hình sự Việt Nam trước thách thức CMCN 4.0
III. Kiến nghị xây dựng các mô hình trách nhiệm hình sự ứng phó với chủ thể phạm tội là thực thể AI trước thách thức CMCN 4.0
IV. Các giải pháp khác bảo đảm thực thi chính sách hình sự Việt Nam trước thách thức CMCN 4.0
4. Đánh giá bạn đọc
Trên cơ sở trình bày khái niệm, nội hàm, mục đích và các hình thức thể hiện, giá trị căn bản của chính sách hình sự các tác giả đã làm sáng tỏ nhận thức khoa học về chính sách hình sự hiện nay để từ đó xây dựng hệ thống lý luận mới về vấn đề này trước thách thức cách mạng công nghiệp 4.0.
Đề cập đến một trong những vấn đề lý luận và thời sự mới tại Việt Nam, cuốn sách là tài liệu tham khảo hữu ích cho nhà nghiên cứu, sinh viên, người làm công tác lập pháp và bạn đọc quan tâm đến chính sách hình sự.
5. Kết luận
Hy vọng những chia sẻ trên đây của chúng tôi sẽ là một nguồn tư liệu đánh giá chất lượng sách hiệu quả tin cậy của bạn đọc. Nếu thấy chia sẻ của chúng tôi hữu ích, bạn hãy lan tỏa nó đến với nhiều người hơn nhé! Chúc các bạn đọc sách hiệu quả và thu được nhiều thông tin hữu ích từ cuốn sách "Chính sách hình sự Việt Nam trước thách thức cách mạng công nghiệp 4.0".
Thách thức của cuộc cách mạng 4.0 đối với công tác hoạch định chính sách hình sự Việt Nam:
Bên cạnh những lợi ích đã nêu, cuộc CMCN 4.0 cũng đặt ra nhiều thách thức đối với công tác xây dựng, áp dụng pháp luật hình sự, trong đó có việc hoạch định chính sách hình sự như sau:
Một là, làm lạc hậu về nhận thức và trong nghiên cứu khoa học, trong đào tạo về nhiều vấn đề của pháp luật hình sự. Những biến đổi do cách mạng khoa học và công nghệ đem lại làm lạc hậu những nhận thức truyền thống về tội phạm khi có sự thay đổi về khách thể của tội phạm, hậu quả của tội phạm, địa điểm (nơi) xảy ra tội phạm, chủ thể của tội phạm… trong toàn bộ hệ thống lý luận, sách báo pháp lý, giáo trình trong lĩnh vực tư pháp hình sự… đòi hỏi phải có sự đầu tư, phân tích, nghiên cứu và triển khai mới.
Hai là, hoạt động sử dụng các thành tựu, tiến bộ của khoa học và công nghệ làm phương tiện thực hiện hành vi phạm tội truyền thống và thực hiện hành nguy hiểm cho xã hội mới. Các thành tựu của cách mạng công nghệ đương nhiên sẽ bị lợi dụng làm phương tiện phạm tội khiến không chỉ hành vi phạm tội đang được Bộ luật hình sự điều chỉnh (quy định) làm công tác phát hiện, xử lý gặp nhiều khó khăn, trở ngại, mà còn phát sinh thêm nhiều hành vi nguy hiểm cho xã hội mới, thủ đoạn tinh vi, phức tạp, có khả năng gây hậu quả trên phạm vi lớn, khó phát hiện, đấu tranh hơn, nhất là trong một số lĩnh vực như: công nghệ thông tin, viễn thông, tài chính, ngân hàng… hoặc các hành vi phạm tội xuyên quốc gia như: buôn lậu ma túy, rửa tiền, khủng bố…
Ba là, nguy hiểm hơn, nhờ khả năng kết nối vạn vật (IoT) và hệ thống siêu dữ liệu (Big Data) có thể các chủ thể tiến hành phát tán các thông tin, tài liệu giá trị văn hóa phản nhân văn, độc hại, cực đoan, xúc phạm lãnh đạo, tuyên truyền chống Nhà nước, hoạt động khủng bố chống phá Nhà nước, phản đối chế độ xã hội chủ nghĩa… trên lĩnh vực an ninh chính trị, an ninh tư tưởng. Nếu trước đây, các tội phạm truyền thống (hành vi phạm tội thực hiện thông thường, xảy ra trên lãnh thổ quốc gia, xâm phạm đến các quan hệ được pháp luật hình sự bảo vệ, việc phát hiện, xử lý theo cách truyền thống là được…) thì nay, trước thách thức CMCN 4.0 vẫn xảy ra nhưng có biến đổi phức tạp do sự hỗ trợ của các phương tiện công nghệ làm cho việc phát hiện, xử lý gặp khó khăn hơn rất nhiều.
Ở Việt Nam, thời gian vừa qua, tội phạm sử dụng công nghệ cao tại Việt Nam có xu hướng gia tăng, diễn biến phức tạp và ngày càng tinh vi, thủ đoạn liên tục thay đổi để lừa đảo chiếm đoạt tài sản với các hình thức như: lừa đảo qua Facebook, giả danh cơ quan bảo vệ pháp luật và cơ quan nhà nước, lừa đảo qua các giao dịch thương mại điện tử… Tội phạm sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản; mua bán, trộm cắp, sử dụng thông tin thẻ tín dụng của người khác để chiếm đoạt tài sản; tội phạm đánh bạc bằng các hình thức lô đề, cá độ bóng đá qua Internet…
Ngoài ra, thông qua kết nối không giới hạn bởi không gian địa lý, tội phạm có khả năng xâm hại số lượng nạn nhân khổng lồ ở nhiều nơi, hậu quả cho xã hội ở nhiều nơi, xâm phạm đến quyền con người, quyền công dân, đặc biệt là quyền bí mật thông tin… Cùng với đó, các dấu vết của tội phạm không để lại trên môi trường vật chất… làm cho khó phát hiện, điều tra và xử lý.
Bốn là, có thể làm phát sinh chủ thể của tội phạm mới trong tương lai. Bộ luật hình sự nhiều quốc gia, trong đó có Bộ luật hình sự Việt Nam năm 2015 đã bổ sung thêm chủ thể của tội phạm là pháp nhân thương mại cùng với cá nhân phạm tội. Pháp nhân được coi là một thực thể trừu tượng được tạo ra bởi pháp luật. Tuy nhiên, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, siêu thông minh – rô-bốt… trong một tương lai không xa có thể có những biến đổi đột biến to lớn về lĩnh vực này do sự phát triển của trí tuệ nhân tạo. Cùng với đó, những cỗ máy mang trí tuệ nhân tạo đã và ngày càng có khả năng tư duy, trí tuệ, cảm xúc và hành động độc lập, toàn diện hơn con người, thậm chí đòi khả năng bình đẳng như con người . Khái quát hơn, AI có thể được mô tả ngắn gọn là khoa học làm cho máy móc trở nên thông minh, để có thể thực hiện các nhiệm vụ thường đòi hỏi trí thông minh của con người. Lái xe, giao dịch cổ phiếu tại sàn giao dịch chứng khoán và xác định mục tiêu quân sự trong chiến tranh là những ví dụ về các nhiệm vụ cần thiết trí tuệ con người.
