1. Thuế bảo vệ môi trường là gì?

Căn cứ theo khoản 1 Điều 2 Luật Thuế bảo vệ môi trường năm 2010 thì thuế bảo vệ môi trường là một khoản phí áp dụng cho các biểu hiện gây hại cho môi trường từ việc sử dụng hoặc sản xuất hàng hóa. Đây là một hình thức thuế đặc biệt đối với các sản phẩm và dịch vụ có tiềm ẩn gây tác động tiêu cực đến môi trường. Thuế bảo vệ môi trường thường được sử dụng để tài trợ cho các hoạt động bảo vệ môi trường, chẳng hạn như xử lý chất thải, việc trồng cây xanh, bảo vệ nguồn nước và các dự án liên quan.

Theo quy định tại Điều 3 của Luật này, các loại hàng hóa và đối tượng chịu thuế bảo vệ môi trường bao gồm: Xăng, dầu, mỡ nhờn: Bao gồm xăng trừ etanol, nhiên liệu bay, dầu diesel, dầu hỏa, dầu nhờn, dầu mazut và mỡ nhờn. Than đá: Bao gồm than nâu, than anthracite, than mỡ và các loại than đá khác. Dung dịch hydro-chloro-carbon. Túi nilông thuộc diện chịu thuế. Thuốc diệt cỏ hạn chế sử dụng. Thuốc trừ mối hạn chế sử dụng.

Tuy nhiên, nếu hàng hóa thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì sẽ không phải chịu thuế bảo vệ môi trường: Hàng hóa được vận chuyển qua cửa khẩu Việt Nam chỉ để quá cảnh hoặc chuyển khẩu đi qua biên giới Việt Nam từ nước xuất khẩu đến nước nhập khẩu mà không thực hiện thủ tục nhập khẩu vào Việt Nam và xuất khẩu ra khỏi Việt Nam; Hàng hóa là hàng tạm nhập khẩu và tái xuất khẩu trong thời hạn quy định; Hàng hóa được xuất khẩu trực tiếp hoặc ủy thác cho một cơ sở kinh doanh xuất khẩu để xuất khẩu, trừ trường hợp mua hàng hóa thuộc danh sách đối tượng chịu thuế bảo vệ môi trường để xuất khẩu.

Cách tính thuế bảo vệ môi trường thường dựa trên số lượng sản phẩm hoặc dịch vụ thuộc Danh mục hàng hóa và dịch vụ chịu thuế bảo vệ môi trường hoặc số lượng chất gây ô nhiễm môi trường được thải ra môi trường. Hơn nữa, mức thuế cụ thể đối với từng loại hàng hóa, dịch vụ và chất gây ô nhiễm môi trường thường được quy định một cách chi tiết.

2. Giảm 50% thuế bảo vệ môi trường với xăng hết năm 2024

Trong Dự thảo Nghị quyết của Bộ Tài chính, Điều 1 vẫn đề xuất giảm mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, và mỡ nhờn đến ngày 31/12/2024, với mức giảm là 50% so với mức thuế hiện tại đang áp dụng. Vì vậy, sau khi áp dụng giảm giá trên, mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, và mỡ nhờn sẽ có sự điều chỉnh như sau:

STT Hàng hóa Mức thuế cũ Mức thuế dự kiến
1 Xăng, trừ etanol 4.000 đồng/ lít 2.000 đồng/ lít
2 Dầu diesel, dầu mazut, dầu nhờn 2.000 đồng/ lít 1.000 đồng/ lít
3 Mỡ nhờn 2.000 đồng/ lít 1.000 đồng/ lít
4 Dầu hỏa 1.000 đồng/ lít 600 đồng/ lít

Như vậy, có thể thấy rằng đề xuất giảm mức thuế bảo vệ môi trường điều này sẽ tương tự như đã áp dụng vào năm 2023 theo Nghị quyết số 30/2022/UBTVQH15. Thời gian dự kiến áp dụng mức thuế bảo vệ môi trường được giảm là từ ngày 01/01/2024 đến hết ngày 31/12/2024. Tuy nhiên, sau ngày này, tức là từ ngày 01/01/2025, mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng và dầu sẽ trở lại vào tình trạng bình thường theo quy định tại khoản 1 của Điều 1 trong Nghị quyết số 579/2018/UBTVQH14. (xăng, trừ etanol có giá 4.000 đồng/lít; nhiên liệu bay có giá 3.000 đồng/lít; dầu diesel, dầu mazut, dầu nhờn có giá 2.000 đồng/lít; dầu hỏa có giá 1.000 đồng/lít; mỡ nhờn có giá 2.000 đồng/kg).

Để đảm bảo tính liên tục và kịp thời, Bộ Tài chính đề xuất Nghị quyết này có hiệu lực bắt đầu từ ngày 1/1/2024. Bộ Tài chính đã thông báo rằng trong tương lai, sẽ tiếp tục theo dõi cận cảnh biến động giá xăng dầu trên thị trường thế giới. Trong trường hợp giá xăng dầu có những biến động đáng kể ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển kinh tế, Bộ Tài chính sẽ hợp tác với các Bộ, ngành liên quan để nghiên cứu, đề xuất và trình Chính phủ để điều chỉnh mức thuế bảo vệ môi trường để phù hợp với tình hình thực tế.

Trước đó, tại Nghị quyết số 164/NQ-CP, Chính phủ đã giao nhiệm vụ cho Bộ Tài chính: hoàn thiện hồ sơ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, tiếp tục áp dụng mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, và mỡ nhờn theo quy định tại Nghị quyết số 30/2022/UBTVQH15 trong năm 2024 và trình Chính phủ vào tháng 10/2023. Vào ngày 6/10, Bộ Tài chính đã gửi một công văn báo cáo cho Thủ tướng Chính phủ, trong đó đề nghị xây dựng hồ sơ Dự án Nghị quyết theo trình tự và thủ tục rút gọn. Ngày 12/10, Văn phòng Chính phủ đã phát hành một công văn về việc xây dựng Dự án Nghị quyết. Theo đó, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái đã đồng ý giao nhiệm vụ cho Bộ Tài chính chủ trì và phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan để xây dựng Nghị quyết về mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, và mỡ nhờn theo trình tự và thủ tục rút gọn, tuân theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

3. Ý nghĩa của việc giảm thuế bảo vệ môi trường với xăng

Tương tự như việc giảm mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, và mỡ nhờn trong giai đoạn 2022 - 2023, việc tiếp tục giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, và mỡ nhờn trong năm 2024 đóng vai trò quan trọng trong việc giảm sự tăng giá bán lẻ của nhiên liệu trong nước. Điều này mang lại lợi ích trực tiếp bằng cách giảm chi phí tiêu thụ nhiên liệu và giảm các chi phí gián tiếp từ việc tiêu dùng các sản phẩm khác cho người dân. Hơn nữa, điều này cũng góp phần giảm chi phí sản xuất và giảm giá thành của các sản phẩm, giúp doanh nghiệp cải thiện khả năng phục hồi và mở rộng hoạt động sản xuất và kinh doanh. Đặc biệt, các ngành công nghiệp như vận tải, vận chuyển, đánh bắt thủy sản và dịch vụ khí đốt sẽ được hưởng nhiều lợi ích từ việc giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu và mỡ nhờn. Việc điều chỉnh mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, và mỡ nhờn như đã nêu ở trên đảm bảo tuân theo nguyên tắc quy định mức thuế cụ thể cho từng loại hàng hóa chịu thuế bảo vệ môi trường theo quy định tại Điều 8 của Luật thuế bảo vệ môi trường.

Từ tính toán của Bộ Tài chính, dự kiến sản lượng tiêu thụ xăng, dầu, và mỡ nhờn năm 2024 sẽ tương đương với sản lượng tiêu thụ năm 2023, và với mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, và mỡ nhờn như đã đề xuất, dự kiến số thuế bảo vệ môi trường sẽ giảm khoảng 38.929 tỷ đồng so với tình hình nếu tiếp tục áp dụng theo Nghị quyết số 579/2018/UBTVQH14, và tổng thu ngân sách nhà nước (bao gồm cả phần giảm thuế GTGT) sẽ giảm khoảng 42.822 tỷ đồng. Mặc dù việc giảm thuế này có tác động giảm thu ngân sách, nhưng nó mang lại nhiều lợi ích và hỗ trợ tích cực cho cuộc sống của người dân và hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Chính vì vậy, chính sách này luôn được đánh giá cao và ủng hộ mạnh mẽ từ phía cộng đồng dân cư và doanh nghiệp.

Theo Bộ Tài chính, trong bối cảnh tình hình thị trường xăng dầu thế giới vẫn tiếp tục có sự biến động phức tạp và khả năng diễn biến không dễ dàng, có thể gây ra rủi ro đối với sự ổn định của kinh tế và xã hội, cũng như tác động đến thị trường trong nước. Việc tăng mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, và mỡ nhờn lên mức tối đa từ ngày 1/1/2024 dự kiến sẽ ảnh hưởng đến tâm lý và cuộc sống hàng ngày của người dân, cũng như hoạt động sản xuất và kinh doanh của các doanh nghiệp. Do đó, cần có các giải pháp để hỗ trợ ổn định giá xăng dầu và đảm bảo ổn định kinh tế tổng thể trong năm 2024.

Ngoài ra, việc sử dụng công cụ điều chỉnh mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, và mỡ nhờn được xem xét là khả thi và hiệu quả để giúp điều hòa giá cả trên thị trường trong nước. Đây cũng là một giải pháp đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội lựa chọn áp dụng, để phù hợp với tình hình biến động giá cả của xăng dầu trong từng giai đoạn cụ thể.

Ngoài ra, quý bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết Quy định về thuế bảo vệ môi trường với túi ni-lông, bao bì nhựa 2023. Nếu gặp phải bất kì vấn đề pháp lý nào cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ tới bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số điện thoại: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu tới địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được giải đáp nhanh chóng. Trân trọng!