1. Nội dung tác phẩm Bàn luận về phép học
Trong Bàn về phép học của Nguyễn Thiếp bàn luận về cách học và mục đích của việc học. Ông cho rằng việc học không chỉ đơn thuần là thu thập kiến thức mà còn là quá trình rèn luyện tính cách và năng lực của mỗi người.
Theo Nguyễn Thiếp, để học đúng đắn, người học cần phải bắt đầu từ những kiến thức cơ bản, có tính chất nền tảng, và dần dần tiến tới những kiến thức phức tạp hơn. Từ đó, người học sẽ hiểu sâu hơn về một lĩnh vực cụ thể, đồng thời có thể áp dụng được những kiến thức đã học vào thực tiễn. Điều này sẽ giúp cho người học trở thành những chuyên gia thực thụ và có thể đóng góp tích cực cho xã hội.
Nguyễn Thiếp cũng nhấn mạnh rằng học không thể tách rời với hành động. Người học cần phải kết hợp việc học với việc làm, thực hành những kiến thức đã học để nâng cao khả năng thực tế của mình. Ông cho rằng việc học chỉ để biết mà không làm thì sẽ không đạt được hiệu quả cao nhất.
Nếu mỗi người đều biết cách học đúng đắn và kết hợp học hành với thực tiễn, Nguyễn Thiếp tin rằng đất nước sẽ có nhiều nhân tài, chế độ sẽ vững mạnh, và quốc gia sẽ hưng thịnh. Việc đóng góp của mỗi người đối với xã hội sẽ trở nên to lớn hơn và cộng đồng sẽ phát triển một cách bền vững.
2. Đọc hiểu văn bản Bàn luận về phép học
Mục đích chân chính của việc học
- Mục đích chân chính của việc học là: học để làm người
- Khái niệm học được giải thích bằng hình ảnh so sánh, học để biết rõ đạo
- Đạo dạy người ta về mối quan hệ trong gia đình, xã hội
Phê phán lối học lệch lạc, sai trái
- Tác giả phê phán lối học sai trái:
+ Học hình thức: chỉ học thuộc câu chữ không hiểu nội dung
+ Học cầu danh lợi: học để có danh tiếng, lợi lộc
- Tác hại: vua chúa tầm thường, thần nịnh nọt → nước mất, nhà tan
Quan điểm và phương pháp học
- Quan điểm học:
+ Việc học phải được phổ biến rộng khắp
+ Mở thêm nhiều trường, mở rộng thành phần người học
+ Tạo điểu kiện thuận lợi cho người học
- Phương pháp học:
+ Học tuần tự tiến lên
+ Học rộng, nghĩ sâu, biết tóm lược những điều cơ bản.
+ Học đi đôi với hành. Đây là mục đích cuối cùng của việc học
⇒ Quan điểm, phương pháp học tập đúng đắn → bồi dưỡng được nhân tài, lập công giúp nước.
⇒ Thể hiện thái độ đề cao tác dụng của việc học chân chính, tin tưởng và kì vọng về tương lai của đất nước.
3. Tóm tắt bài Bàn luận về phép học
Tóm tắt:
Bàn về phép học là một bài tấu Nguyễn Thiếp gửi lên vua nhằm nói lên mục đích chân chính của việc học: học để làm người. Tác giả đưa ra quan điểm và phương pháp học đúng đắn: việc học phải bắt đầu từ những kiến thức cơ bản, có tính chất nền tảng, tuần tự tiến từ thấp lên cao, học rộng hiểu sâu, biết tóm lược những điều cơ bản, cốt yếu nhất. Bên cạnh đó học phải kết hợp với hành. Học không chỉ để biết mà còn để làm. Điều đó sẽ thúc đẩy đất nước nhiều nhân tài, chế độ vững mạnh, quốc gia hưng thịnh.
Bố cục:
Bài tấu được chia thành 3 phần chính.
Phần 1 bắt đầu từ đầu đến câu “Nước mất nhà tan đều do những điều tệ hại ấy”, tập trung vào mục đích của việc học. Theo Nguyễn Thiếp, mục đích của việc học không chỉ là để có kiến thức mà còn để rèn luyện đạo đức, giúp con người trở nên tốt đẹp hơn. Việc học giúp con người có thể xác định được cái đúng, cái sai, từ đó có thể đưa ra những quyết định sáng suốt, đúng đắn trong cuộc sống.
Phần 2 của bài tấu bắt đầu từ câu “Xin chớ bỏ qua”, tập trung vào bàn luận về cách học. Trong phần này, Nguyễn Thiếp đề cập đến cách học đúng đắn và hiệu quả nhất. Theo ông, để học tốt, ta cần bắt đầu từ những kiến thức cơ bản, có tính chất nền tảng. Sau đó, ta phải tiếp tục học tập, tuần tự tiến từ thấp lên cao, rộng hiểu sâu, biết tóm lược những điều cơ bản, cốt yếu nhất. Việc học phải có sự liên tục, không được gián đoạn.
Phần 3: Phần còn lại: Tác dụng của sự học.
>> Xem thêm: Phân tích tác phẩm Bàn luận về phép học chọn lọc hay nhất
4. Soạn văn 8 bài Bàn luận về phép học
Câu 1: Theo quan điểm của Nguyễn Thiếp, điều quan trọng nhất trong việc học là gì?
Bài Làm: Theo quan điểm của Nguyễn Thiếp, điều quan trọng nhất trong việc học đó là học vì mục đích cao quý: “Biết rõ đạo”. Học để “biết rõ đạo”, nghĩa là học để làm người, học để sống tốt, cư xử đúng chuẩn mực. Qua việc học, con người được tu dưỡng về đạo đức, có tri thức vừa giúp tự hoàn thiện mình, vừa góp phần phụng sự đất nước.
Câu 2: Tác giả đã phê phán những lối học lệch lạc, sai trái nào ? Tác hại của lối học đó là gì?
Bài Làm: Tác giả đã phê phán những lối học lệch lạc, sai trái:
- Lối học chuộng hình thức (lối học thuộc lòng từng chữ mà không hiểu nội dung)
- Học vì mục đích thực dụng, cầu danh lợi (học để có danh tiếng, để được trọng vọng, được nhàn nhã, nhiều lợi lộc) chứ không vì mục đích chân chính của việc học.
Tác hại của lối học ấy là: chỉ có danh mà không có thực chất, biến con người thành những kẻ hèn kém “chúa tầm thường, thần nịnh hót”. Nguy hại hơn, cách học ấy làm cho triều chính rối loạn, “nước mất, nhà tan”.
Câu 3: Bài tấu đề cập đến những “phép học” nào ? Em hiểu bản chất của những “phép học” đó là gì?
Bài Làm: Bài tấu đề cập đến những “phép học”:
- Học phải theo trình tự trước - sau, thấp - cao, dễ - khó: "Lúc đầu học Tiểu học để bồi lấy gốc. Tuần tự tiến lên...". Nghĩa là người học phải bắt đầu từ những kiến thức có sở, nền tảng.
- Học rộng nhưng phải biết tóm lược những điều cơ bản, cốt yêu (“học rộng rồi tóm lược cho gọn”).
- Đặc biệt, học phải đi đôi với hành, kiến thức trong sách vở phải được thể nghiệm vận dụng vào thực tiễn đời sống: "Theo điều học mà làm".
Câu 4: Hoàn thiện sơ đồ sau để thấy được trình tự lập luận của văn bản “Bàn luận về phép học”.
Bài Làm:
- Mục đích chân chính của việc học:
+ Ngọc không mài, không thành đồ vật; người không học, không biết rõ đạo
+ Nghĩa là học để làm người, học để sống tốt, cư xử đúng chuẩn mực.
- Lối học đáng phê phán:
+ Lối học chuộng hình thức
+ Học vì mục đích thực dụng, cầu danh lợi
- Lối học cần noi theo
+ Học phải theo trình tự trước - sau, thấp - cao, dễ - khó
+ Học rộng nhưng phải biết tóm lược
+ Học phải đi đôi với hành
- Tác dụng của việc học
+ Đạo học thành thì người tốt nhiều, người tốt nhiều thì triều đình ngay ngắn mà thiên hạ thịnh trị
Câu 5: Sơ đồ lập luận của đoạn văn
Luyện tập (trang 79 sgk Ngữ văn 8 tập 2)
Sự cần thiết và tác dụng của phương pháp "học đi đôi với hành" Học là quá trình tiếp thu kiến thức và lý thuyết, lý luận. Hành là quá trình áp dụng lý thuyết học được vào thực tiễn đời sống và lao động. Phương pháp “học đi đôi với hành” chính là sự kết hợp hoàn hảo giữa nhận thức và hành động của con người, tạo ra tính thực tiễn, bổ sung lẫn nhau làm cho những điều chúng ta học trở nên có ý nghĩa và kết quả. Nếu chỉ học mà không thực hành sẽ sa vào lý thuyết suông, không thể nắm bắt được ý nghĩa sâu sắc với thực tiễn. Học đi đôi với hành thực sự cần thiết và hữu dụng với tất cả mọi người. Song trên thực tế nước ta, phương pháp này chưa được xem trọng, đó là nguyên nhân làm cho chất lượng giáo dục không được cải thiện. Vì thế cần xác định đúng đắn mục tiêu học tập, và thường xuyên áp dụng phương pháp “học đi đôi với hành” để việc học trở nên ý nghĩa.
Mục đích chính của việc học tập là giúp cho con người trưởng thành và trở thành những người có đạo đức. Việc học tập giúp cho con người có thể tìm ra những giá trị sống đích thực và hiểu được bản chất của đạo đức. Hơn nữa, phương pháp học tập đúng đắn là phải bắt đầu từ những kiến thức cơ bản, có tính chất nền tảng và tiến từ từ từ thấp lên cao. Bên cạnh đó, học phải kết hợp với việc thực hành để giúp con người phát triển kỹ năng và trang bị những kiến thức thực tế.
>> Xem thêm:
