Sử dụng vốn vay không đúng mục đích có bị xử lý hình sự ?

1. Quy định pháp luật về mục đích sử dụng vốn vay

1.1. Vốn vay là gì?
Cho vay là một quan hệ kinh tế, phát sinh khi chủ thể này chuyển cho chủ thể khác quyền sử dụng một khoản giá trị (tiền tệ hoặc hiện vật) trong một thời gian nhất định. 
Vốn vay bao gồm tiền được vay và sử dụng để đầu tư. Nó khác với vốn chủ sở hữu được sở hữu bởi công ty và các cổ đông. Vốn vay có thể được sử dụng để tăng lợi nhuận nhưng nó cũng có thể dẫn đến việc mất tiền của người cho vay.
Ví dụ: Anh A mua một căn nhà giá 1 tỷ đồng Việt Nam, anh A có sẵn 400 triệu, vay ngân hàng thêm 600 triệu (thời hạn trả là 18 tháng) để mua căn nhà đó. Như vậy, 600 triệu đồng trong trường hợp này là vốn vay, được sử dụng cho mục đích mua nhà của anh A.

1.2. Mục đích sử dụng vốn vay
Mục đích sử dụng vốn vay được trình bày rõ trong hợp đồng vay. Theo đó, mục đích sử dụng vốn vay là nghĩa vụ hợp đồng vay theo các cam kết của bên vay đối với bên cho vay nhằm đảm bảo tuân thủ, đạt các mục tiêu, hiệu quả hợp đồng như mong muốn của các bên.
Trong thực tiễn áp dụng pháp luật, nhiều trường hợp sử dụng vốn vay không đúng mục đích cam kết, vi phạm các điều khoản trong hợp đồng vay đã diễn ra. Thêm vào đó, bên cho vay cũng không làm tốt công tác kiểm tra dẫn đến sai phạm kéo dài và gây hậu quả nghiêm trọng.

2. Xử lý hình sự đối với hành vi sử dụng vốn vay không đúng mục đích

2.1. Sử dụng vốn vay không đúng mục đích
Việc sử dụng vốn vay không đúng mục đích như đã cam kết là dấu hiệu rõ ràng của hành vi chiếm đoạt tiền vay. Các biểu hiện thường gặp của hành vi này có thể kể đến như: tạo dựng chứng từ giả, cung cấp thông tin không đúng sự thật với mục đích duy nhất là có được vốn vay để giải quyết các nhu cầu riêng của bên vay, kể cả việc sử dụng vào mục đích trái pháp luật.
Ví dụ: Khi mở cửa hàng kinh doanh thiếu vốn, ông B đã thế chấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và nhà cho ngân hàng để vay 500 triệu đồng. Tuy nhiên sau đó ông A đã sử dụng số tiền vay để khám chữa bệnh cho con, dẫn đến không có khả năng trả nợ. Vậy hành vi sử dụng vốn vay trái mục đích theo thoả thuận trong hợp đồng vay trên đây của ông A chính là hành vi sử dụng vốn vay không đúng mục đích.
Nếu người vay không hoàn trả tiền vay, đây là biểu hiện của ý thức chủ quan, sai phạm về sự gian dối của bên vay, căn cứ xác định hành vi chiếm đoạt tài sản đã hoàn thành để các cơ quan tố tụng truy cứu trách nhiệm hình sự.

2.2. Điều kiện xử lý hình sự đối với hành vi sử dụng vốn vay không đúng mục đích
Căn cứ pháp lý: Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 (sau đây gọi tắt là Bộ luật Hình sự).
Trên cơ sở các dấu hiệu về tội phạm được đề cập, hành vi này nếu cấu thành tội phạm thì bị xử lý về "Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản" quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự, hoặc "Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản" quy định tại Điều 175 Bộ luật Hình sự.
* Đối với Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản:
Căn cứ vào Điều 174 Bộ luật Hình sự có quy định: Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác thì có thể bị xử lý hình sự nếu:
- Chiếm đoạt tài sản của người khác từ 2.000.000 đồmg đến dưới 50.000.000 triệu đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc các trường hợp sau:
+ Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;
+ Đã bị kết án về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174) tội cướp tài sản (Điều 168); tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản (Điều 169); tội cưỡng đoạt tài sản (Điều 170); tội cướp giật tài sản (Điều 171); tội công nhiên chiếm đoạt tài sản (Điều 172); tội trộm cắp tài sản (Điều 173); tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản (Điều 175); tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản (Điều 290), chưa được xoá án tích mà còn vi phạm;
+ Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
+ Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại hoặc gia đình họ.
Có thể căn cứ vào các điểm sau để xem xét:
- Mặt chủ quan của tội phạm: ý thức chiếm đoạt tiền vay trước khi ký hợp đồng vay.
- Mặt khách quan của tội phạm: bên vay sử dụng vốn vay không đúng mục đích, gian dối hồ sơ vay, giả mạo tài liệu chứng từ để giải ngân, bỏ trốn sau khi nhận tiền vay...
* Đối với Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản:
Căn cứ vào khoản 1 Điều 175 Bộ luật Hình sự thì người nào thực hiện một trong các hành vi sau chiếm đoạt tài sản của người khác thì có thể bị xử lý hình sự: 
+ Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản từ người khác bằng hình thức hợp đồng rồi dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản đó hoặc đến thời hạn trả lại tài sản mặc dù có điều kiện, khả năng nhưng cố tình không trả; hoặc
+ Vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợp đồng và đã sử dụng tài sản đó vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng trả lại tài sản.
Có thể căn cứ vào các điểm sau để xem xét:
- Mặt chủ quan của tội phạm: ý thức chiếm đoạt tiền vay sau khi ký hợp đồng vay.
- Mặt khách quan của tội phạm: bên vay sử dụng vốn vay không đúng mục đích, gian dối hồ sơ vay, giả mạo tài liệu chứng từ để giải ngân, bỏ trốn sau khi nhận tiền vay...
Theo đó, người xin vay vốn sử dụng không đúng mục đích cam kết, ví dụ người vay vốn cam kết sử dụng vốn vay để kinh doanh mà thực tế lại sử dụng vốn vay để mua đồ tiêu xài, xây nhà, mua xe... (nhưng không sử dụng vào mục đích bất hợp pháp như buôn lậu, rửa tiền...) dẫn đến khi đến hạn người vay vốn không 

Trong thực tiễn áp dụng pháp luật, ranh giới hành vi tội phạm trong lĩnh vực này thường khó xác định và còn nhiều tranh cãi, bởi lẽ việc sử dụng vốn vay không đúng mục đích phải gắn liền với ý thức chiếm đoạt tài sản và hệ quả của hành vi chiếm đoạt đó.

3. Một số lưu ý khi sử dụng vốn vay

Khi sử dụng vốn vay, có một số lưu ý quan trọng mà bạn nên xem xét để đảm bảo rằng bạn quản lý tài chính của mình một cách hiệu quả và tránh các vấn đề tài chính không mong muốn. Dưới đây là một số lưu ý quan trọng:

Xác định Mục đích vay: Trước khi vay tiền, hãy rõ ràng về mục đích vay. Điều này sẽ giúp bạn đảm bảo rằng bạn sử dụng số tiền vay một cách có trách nhiệm và đáng tin cậy.

Đánh giá Khả năng Trả nợ: Hãy xem xét kỹ lưỡng khả năng tài chính của bạn trước khi vay. Đảm bảo rằng bạn có khả năng trả nợ theo lịch trình đã thỏa thuận mà không gặp khó khăn đáng kể.

So sánh Lãi suất và Điều kiện Vay: Nếu có nhiều nguồn vay khác nhau, hãy so sánh lãi suất và điều kiện vay để chọn lựa lựa chọn tốt nhất. Một lãi suất thấp không phải lúc nào cũng tốt nếu có các điều kiện vay không lợi cho bạn.

Đọc Kỹ Hợp đồng Vay: Trước khi ký kết hợp đồng vay, đảm bảo bạn đã đọc và hiểu rõ tất cả các điều khoản và điều kiện. Nếu có bất kỳ điều gì mơ hồ hoặc không rõ, hãy hỏi nhà cung cấp vay để làm rõ.

Không Sử dụng Vay để Trả nợ Khác: Tránh sử dụng vốn vay để trả nợ cho các khoản vay khác, trừ khi có lý do cụ thể và chiến lược tài chính cân nhắc.

Tạo Kế hoạch Trả nợ: Xây dựng một kế hoạch cụ thể để trả nợ theo thời gian. Điều này giúp bạn theo dõi và quản lý tốt hơn tình hình tài chính.

Tránh Vay Quá Mức: Hãy tránh vay nhiều hơn số tiền bạn thực sự cần. Vay quá mức có thể dẫn đến khả năng trả nợ kém và tình hình tài chính bất ổn.

Kiểm tra Điều khoản Phạt và Phí: Xem xét kỹ về các điều khoản phạt và phí nếu bạn trả nợ sớm hoặc có vi phạm hợp đồng. Điều này giúp bạn tránh bị ảnh hưởng bởi các chi phí không mong muốn.

Theo dõi Tình hình Tài chính: Theo dõi tình hình tài chính của bạn thường xuyên để đảm bảo rằng bạn có thể duy trì khả năng trả nợ một cách hiệu quả và thực hiện điều chỉnh nếu cần.

Vui lòng liên hệ chúng tôi thông qua số hotline: 19006162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn 

Tham khảo thêm: Vay vốn là gì? Đặc trưng vốn vay và phân loại vốn vay?