Tác hại của thuốc lá là gì? Cách cai thuốc lá hiệu quả

1. Tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe con người

Theo báo cáo của WHO (tổ chức y tế thế giới), một năm thuốc lá giết chết hơn 8 triệu người trên toàn cầu mỗi năm. Trong đó hơn 7 triệu người tử vong do sử dụng thuốc lá trực tiếp và khoảng 1,2 triệu người tử vong dù không hút thuốc nhưng tiếp xúc với khói thuốc một cách thụ động.

Hút thuốc lá là một yếu tố làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp và làm tăng mức độ nghiêm trọng của các bệnh về đường hô hấp. Theo đánh giá của hội đồng các chuyên gia y tế công cộng được WHO triệu tập vào ngày 29 tháng 4 năm 2020 cho thấy những người hút thuốc có nguy cơ mắc các biến chứng nghiêm trọng về sức khỏe do COVID-19 cao hơn so với những người không hút thuốc. Bên cạnh đó, thuốc lá còn gây ra một số tác hại đến sức khỏe như:

- Có thể gây ra ung thư: Theo CDC (Trung tâm kiểm soát dịch bệnh), nguy cơ mắc ung thư phổi ở những người hút thuốc là gấp 25 lần so với người không hút thuốc. Tuy nhiên, hút thuốc lá còn có thể dẫn đến nhiều loại ung thư khác nhau, bao gồm ung thư mũi, miệng, thanh quản, khí quản, thực quản, dạ dày, tụy, thận, bàng quang, cổ tử cung, tủy xương và máu... Thực tế là, khi hút thuốc, ngoài việc gây hại trực tiếp cho các bộ phận của hệ hô hấp như mũi, miệng, hầu, thanh quản và khí quản, có tới 41.000 hóa chất có trong thuốc lá (được biết đến một tỷ lệ lớn trong số chúng gây ra ung thư) xâm nhập vào cơ thể thông qua các màng phế nang ở phổi và tiếp tục lan truyền trong cơ thể. Những hóa chất này có khả năng gây ra các biến đổi gen trong tế bào cơ thể, khiến chúng bắt đầu phát triển một cách không kiểm soát, dẫn đến sự hình thành của ung thư.

- Gây ra nếp nhăn và đẩy nhanh lão hóa: Hút thuốc lá góp phần đáng kể vào việc hình thành các dấu hiệu lão hóa, đặc biệt là các nếp nhăn quanh vùng mắt và môi, việc xuất hiện các đốm đồi mồi, sưng húp mắt, da trở nên xỉn màu, khô khan và thiếu sức sống. Nguyên nhân chính là do các hóa chất có trong thuốc lá gây co cứng các mạch máu nằm dưới da, làm giảm lưu lượng máu đến da. Sự thiếu hụt máu và oxy khiến da trở nên mờ đục và thiếu sức sống. Trong thời gian dài, điều này dẫn đến tổn thương không thể phục hồi của các cấu trúc quan trọng như elastin và collagen, những thành phần quan trọng giúp da đàn hồi và mịn màng. Kết quả là, các nếp nhăn vĩnh viễn và dấu hiệu lão hóa xuất hiện sớm hơn.

- Hút thuốc gây suy tim và tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và đột quỵ: Theo CDC (Trung tâm kiểm soát dịch bệnh), người hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh mạch vành và đột quỵ tăng lên gấp đôi đến bốn lần so với người không hút thuốc. Các hóa chất có trong khói thuốc ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống tuần hoàn và các cơ quan tạo máu, làm cho các mạch máu trở nên dày hơn và dễ hình thành cục máu đông. Hơn nữa, chúng còn gây sự co thắt các mạch máu, tăng áp lực huyết áp, và góp phần vào sự hình thành các mảng bám, tất cả những yếu tố này tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.

- Hút thuốc lá gây hại và gây tổn thương cho hệ hô hấp, dẫn đến suy hô hấp. Việc hút thuốc lá dẫn đến sự tích tụ một lượng đáng kể các hợp chất hóa học trong phổi, hệ thống hô hấp và toàn bộ cơ thể của bạn. Tất cả những dư lượng này, theo thời gian, sẽ tạo ra tình trạng tắc nghẽn trong phổi, dẫn đến các vấn đề liên quan đến chức năng hô hấp và suy giảm khả năng hoạt động của phổi. Sự suy giảm này gây ra thiếu hụt oxy và dòng máu tươi đến các cơ quan và bộ phận khác trên cơ thể, làm cho bạn luôn cảm thấy mệt mỏi và khó thở. Nghiên cứu đã chứng minh rằng hút thuốc lá có thể gây ra các bệnh như COPD (Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính), bệnh khí thũng, viêm phế quản mạn tính, viêm phổi, nhiễm trùng phổi, bệnh hen suyễn, và tăng nguy cơ mắc bệnh lao.

Ngoài ra, hút thuốc còn có thể gây ra một số nguy cơ dẫn đến bệnh như: Mắc bệnh lao; Mắc bệnh cảm và cúm; Vàng răng, các bệnh về lợi (nướu) và sâu răng; Phát triển nhiều nếp nhăn; Mắc bệnh loãng xương; Khó thụ thai; Mắc bệnh đục thủy tinh thể; Mắc bệnh tiểu đường...

2. Cách cai thuốc lá hiệu quả

Tại Việt Nam, người hút thuốc lá thường tập trung vào nam giới trưởng thành và trung niên. Tuy nhiên, đáng lo ngại hơn, độ tuổi này đã trẻ hóa và lan rộng đến đối tượng thanh thiếu niên trong những năm gần đây.

- Tự cai thuốc lá:

Tìm kiếm động lực mạnh mẽ: Ví dụ, luôn suy nghĩ và tập trung vào việc bạn có thể mắc bệnh ung thư hoặc trở thành gánh nặng cho gia đình nếu tiếp tục hút thuốc. Hãy tập trung vào sức khỏe của con cái và người thân.

Xây dựng mối quan hệ với những người không hút thuốc: Thường xuyên tương tác và kết bạn với nhóm bạn bè không hút thuốc sẽ giúp bạn dễ dàng quên đi thói quen hút thuốc. Tránh tiếp xúc với những người có thói quen hút thuốc trong giai đoạn đầu khi bạn đang cố gắng bỏ thuốc để tránh bị ảnh hưởng.

Tạo sự bận rộn cho tay và miệng: Mang theo một ly nước hoa quả hoặc luôn có kẹo hoặc chai xịt cai thuốc lá trong túi sẽ giúp bạn giữ tay và miệng bận rộn. Những hành động này sẽ giúp bạn tránh cảm giác trống rỗng muốn hút thuốc.

Duy trì không gian sạch sẽ không mùi thuốc: Dọn dẹp sạch sẽ các phòng như phòng làm việc và phòng khách, nơi có mùi thuốc lá hoặc dấu vết của nó để tránh kích thích gợi nhớ.

- Hỗ trợ người thân cai thuốc lá:

Thể hiện sự thấu hiểu, tránh so sánh hoặc chỉ trích người hút thuốc. Thay vào đó, hãy tỏ ra ủng hộ và sẵn sàng giúp đỡ họ. 

Tạo ra sự xao lộn: Một số nghiên cứu cho thấy việc ăn một số loại thức ăn như phô mai, trái cây, rau cỏ hoặc viên ngậm bỏ thuốc có thể làm mất cảm giác thèm thuốc lá. Tạo ra sự xao lộn bằng cách tham gia các hoạt động như chơi cùng con cái, chơi game, xem phim, hay xem đá bóng.

Sử dụng phần thưởng để tạo động lực: Tìm những phần thưởng mà người thân của bạn sẽ rất vui mừng khi nhận được, nhằm khuyến khích họ phấn đấu và cảm thấy động viên sau mỗi bước tiến thành công trong việc bỏ thuốc.

3. Thực phẩm hỗ trợ cai thuốc lá

Trong quá trình cố gắng cai thuốc lá, việc lựa chọn thực phẩm đóng vai trò quan trọng. Có một số loại thực phẩm có khả năng giúp giảm cảm giác thèm thuốc và nâng cao khả năng thành công trong việc cai thuốc.

- Sữa được nhiều chuyên gia khuyên dùng cho người đang cai thuốc lá. Uống sữa và tiêu thụ sản phẩm từ sữa có thể làm giảm mùi vị của thuốc lá. Hãy thử uống một ly sữa khi bạn cảm thấy thèm thuốc.

-Trái cây và rau củ: Trái cây và rau củ cũng có tác dụng tương tự như sữa. Chúng có thể giúp giảm cảm giác thèm thuốc và đồng thời bổ sung nhiều chất chống oxi hóa và chất dinh dưỡng giúp loại bỏ độc tố từ khói thuốc.

- Thực phẩm ngọt: Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA), người cai thuốc thường có xu hướng thay thế bằng các món ngọt để vượt qua cảm giác thèm thuốc. Tuy nhiên, bạn nên lựa chọn các loại trái cây, đặc biệt là nho đông lạnh, thay vì thức ăn nhanh chóng như kem và bánh ngọt.

- Đậu: Để tránh tăng cân trong quá trình cai thuốc, bạn có thể ăn các loại đậu giàu chất xơ và protein. Chúng giúp bạn cảm thấy no lâu hơn và kiểm soát cơn đói. Đậu cũng là nguồn cung cấp chất xơ và sterol thực vật có lợi cho sức khỏe tim mạch.

- Trà nhân sâm: Trà nhân sâm có thể làm giảm tác động của dopamine, một chất dẫn truyền thần kinh trong não liên quan đến cảm giác khoái cảm và thường được kích thích khi hút thuốc. Vì vậy, trà nhân sâm có thể giúp loại bỏ cảm giác thèm thuốc.

- Một số thực phẩm cần tránh khi muốn bỏ thuốc lá:

+ Cà phê, đồ uống có cồn và thức ăn cay có thể làm tăng hương vị của thuốc lá. Caffeine có xu hướng tăng tác dụng kích thích của thuốc lá, đó là lý do tại sao mọi người thường hút thuốc trong giờ nghỉ giải lao. Điều này khiến việc bỏ thuốc lá trở nên khó khăn.

+ Rượu cũng là một tác nhân kích thích cảm giác thèm hút thuốc.Vì vậy, hãy tránh xa những thực phẩm này trong vài tháng khi cố cai thuốc lá.

Quý khách có thể tham khảo thêm bài viết liên quan như: Mua bán, kinh doanh, sử dụng thuốc lá điện tử có bị phạt không? trường hợp quý khách hàng còn thắc mắc cần tư vấn, quý khách cũng có thể liên hệ tới tổng đài trực tuyến của công ty Luật Minh Khuê qua số 1900.6162 hoặc quý khách hàng có thể gửi yêu cầu chi tiết qua địa chỉ email lienhe@luatminhkhue.vn để nhận tư vấn. Trân trọng./.