“Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chê độ chính trị, chê độ kinh tế, nền vănhóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự". (Khoản 1 Điều 8 Bộ luật hình sự năm 2015).

Sở dĩ phải phân loại tội phạm Bởi vì:

+ Để tạo sự thống nhất cho sự phân hóa trách nhiệm hình sự trong Bộ luật Hình sự;

+ Để đảm bảo cho việc xây dựng các khung hình phạt cho các tội phạm cụ thể;

+ Để xây dựng các chế định của các ngành luật có liên quan (Luật Tố tụng hình sự) thể hiện đường lối đấu tranh chống tội phạm.

- Căn cứ để phân loại tội phạm trong Bộ luật Hình sự năm 2015 là:

+ Tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi (nội dung chính trị, xã hội của tội phạm, mức độ gây nguy hại cho xã hội).

+ Mức cao nhất của khung hình phạt được quy định trong Bộ luật hình sự đối với tội phạm (hậu quả pháp lý).

Trong hai căn cứ này thì dấu hiệu về nội dung chính trị - xã hội là căn cứ quyết định. Hình phạt là chỉ số biểu hiện sự đánh giá của nhà làm luật về tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của tội phạm, hình phạt được Bộ luật hình sự quy định càng cao tức là tội phạm càng nguy hiểm.

- Điều 9 Bộ luật hình sự năm 2015 quy định:

“Căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội được quy định trong Bộ luật này, tội phạm được phân thành 04 loại sau đây:

1. Tội phạm ít nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội không lốn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội ấy là phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến 03 năm;

2. Tội phạm nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội lốn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội ấy là từ trên 03 năm tù đến 07 năm tù;

3. Tội phạm rất nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội rất lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội ấy là từ trên 07 năm tù đến 15 năm tù;

4. Tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội đặc biệt lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội ấy là từ trên 15 năm tù đến 20 năm tù, tù chung thân hoặc tử hình”.

Tội phạm do pháp nhân thương mại thực hiện được phân loại căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội theo quy định tại Khoản 1 Điều này và quy định tương ứng đối vớicác tội phạm được quy định tại Điều 76 của Bộ luật này.

>> Xem phân tích chi tiết hơn tại: Cách phân loại tội phạm theo quy định của pháp luật hình sự?