Trong quá trình thực hiện các dự án và gói thầu sử dụng vốn nhà nước, việc lựa chọn nhà thầu phải bảo đảm các nguyên tắc công khai, minh bạch, cạnh tranh và hiệu quả kinh tế. Pháp luật về đấu thầu hiện hành đã quy định nhiều hình thức lựa chọn nhà thầu khác nhau nhằm phù hợp với từng loại gói thầu và điều kiện thực tế. Trong đó, đấu thầu rộng rãi được xem là hình thức phổ biến và được ưu tiên áp dụng trong nhiều trường hợp theo quy định của Luật Đấu thầu 2023 (sửa đổi, bổ sung năm 2025). Việc hiểu rõ các quy định liên quan đến hình thức này sẽ giúp chủ đầu tư, bên mời thầu và nhà thầu thực hiện đúng quy trình pháp luật, đồng thời nâng cao hiệu quả trong hoạt động lựa chọn nhà thầu.
1. Đấu thầu rộng rãi là gì?
Căn cứ khoản 1 Điều 21 Luật Đấu thầu 2023, sửa đổi, bổ sung 2025 đấu thầu rộng rãi được hiểu là hình thức lựa chọn nhà thầu trong đó không hạn chế số lượng nhà thầu tham dự. Theo đó, mọi nhà thầu đáp ứng điều kiện và có nhu cầu đều có quyền tham gia dự thầu khi thông tin mời thầu được công khai theo quy định. Hình thức này tạo ra môi trường cạnh tranh rộng rãi giữa các nhà thầu trên thị trường. Thông qua sự cạnh tranh đó, bên mời thầu có cơ hội lựa chọn được nhà thầu có năng lực và phương án tối ưu. Vì vậy, đấu thầu rộng rãi được xem là hình thức lựa chọn nhà thầu phổ biến và minh bạch nhất hiện nay.
Việc áp dụng đấu thầu rộng rãi còn góp phần bảo đảm các nguyên tắc cơ bản của hoạt động đấu thầu như cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Khi số lượng nhà thầu tham gia không bị giới hạn, cơ hội tiếp cận gói thầu được mở rộng cho nhiều doanh nghiệp khác nhau. Điều này giúp hạn chế tình trạng độc quyền hoặc ưu ái cho một số nhà thầu nhất định. Đồng thời, quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu sẽ dựa trên các tiêu chí đã công bố trong hồ sơ mời thầu. Nhờ đó, việc lựa chọn nhà thầu được thực hiện khách quan và phù hợp với mục tiêu sử dụng hiệu quả nguồn vốn của dự án.
2. Thời gian đấu thầu rộng rãi qua mạng
Căn cứ điểm b khoản 1 Điều 45 Luật Đấu thầu 2023, sửa đổi, bổ sung 2025 quy định về thời gian tổ chức lựa chọn nhà thầu, thời gian chuẩn bị hồ sơ dự thầu trong đấu thầu rộng rãi qua mạng phải bảo đảm tối thiểu theo quy định pháp luật. Cụ thể, đối với đấu thầu trong nước, thời gian chuẩn bị hồ sơ dự thầu tối thiểu là 18 ngày kể từ ngày đầu tiên phát hành hồ sơ mời thầu đến thời điểm đóng thầu.
Đối với đấu thầu quốc tế, thời gian tối thiểu là 35 ngày. Quy định này nhằm bảo đảm các nhà thầu có đủ thời gian nghiên cứu hồ sơ mời thầu, chuẩn bị hồ sơ dự thầu một cách đầy đủ và chính xác. Đồng thời, quy định còn góp phần tăng tính cạnh tranh, minh bạch và hiệu quả trong quá trình lựa chọn nhà thầu.
Bên cạnh đó, pháp luật cũng quy định thời gian chuẩn bị hồ sơ dự thầu ngắn hơn đối với một số gói thầu có quy mô nhỏ hoặc tính chất đơn giản. Cụ thể, đối với gói thầu xây lắp, hỗn hợp có giá gói thầu không quá 20 tỷ đồng và gói thầu mua sắm hàng hóa, dịch vụ phi tư vấn có giá gói thầu không quá 10 tỷ đồng thì thời gian chuẩn bị hồ sơ dự thầu tối thiểu là 09 ngày đối với đấu thầu trong nước và 18 ngày đối với đấu thầu quốc tế.
Đối với gói thầu tư vấn đơn giản, gói thầu tư vấn có giá trị không quá 500 triệu đồng hoặc gói thầu tư vấn cấp bách cần thực hiện ngay thì thời gian chuẩn bị hồ sơ dự thầu tối thiểu là 07 ngày đối với đấu thầu trong nước. Quy định này tạo sự linh hoạt trong tổ chức đấu thầu, giúp rút ngắn thời gian lựa chọn nhà thầu đối với các gói thầu nhỏ hoặc cần triển khai nhanh. Đồng thời vẫn bảo đảm tính hợp lý và tuân thủ nguyên tắc cạnh tranh trong đấu thầu.
3. Quy trình đấu thầu rộng rãi
Căn cứ khoản 1 Điều 43 Luật Đấu thầu 2023, sửa đổi, bổ sung 2025 quy trình lựa chọn nhà thầu đối với đấu thầu rộng rãi được thực hiện theo các bước chặt chẽ nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch và cạnh tranh. Trước hết là bước chuẩn bị lựa chọn nhà thầu, trong đó chủ đầu tư hoặc bên mời thầu lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu và xây dựng hồ sơ mời thầu. Tiếp theo là bước tổ chức lựa chọn nhà thầu, bao gồm việc phát hành hồ sơ mời thầu và tiếp nhận hồ sơ dự thầu của các nhà thầu tham gia. Sau đó, bên mời thầu tiến hành đánh giá hồ sơ dự thầu dựa trên các tiêu chí về năng lực, kỹ thuật và tài chính đã được quy định. Trong một số trường hợp cần thiết, bên mời thầu có thể thương thảo hợp đồng với nhà thầu xếp hạng thứ nhất trước khi quyết định trúng thầu.
Tiếp theo của quy trình đấu thầu rộng rãi là bước trình, thẩm định và phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu theo đúng thẩm quyền nhằm bảo đảm tính hợp pháp của quyết định lựa chọn. Sau khi được phê duyệt, kết quả lựa chọn nhà thầu phải được công khai theo quy định của pháp luật để bảo đảm tính minh bạch trong hoạt động đấu thầu. Đồng thời, trong trường hợp nhà thầu không trúng thầu có yêu cầu, bên mời thầu phải giải thích lý do không trúng thầu nhằm bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của các nhà thầu tham dự. Cuối cùng, các bên tiến hành hoàn thiện và ký kết hợp đồng với nhà thầu trúng thầu. Sau khi hợp đồng được ký kết, việc quản lý thực hiện hợp đồng được triển khai nhằm bảo đảm gói thầu được thực hiện đúng nội dung, tiến độ và chất lượng đã cam kết.
4. Phân biệt đấu thầu rộng rãi và đấu thầu hạn chế
Căn cứ Điều 21 và Điều 22 Luật Đấu thầu 2023, sửa đổi, bổ sung 2025 đấu thầu rộng rãi và đấu thầu hạn chế có thể được phân biệt theo các tiêu chí sau. Về phạm vi nhà thầu tham dự, đấu thầu rộng rãi không hạn chế số lượng nhà thầu tham gia, trong khi đấu thầu hạn chế chỉ mời một số nhà thầu đáp ứng yêu cầu của gói thầu. Về cách thức tham gia, trong đấu thầu rộng rãi mọi nhà thầu đủ điều kiện đều có thể nộp hồ sơ dự thầu, còn đấu thầu hạn chế chỉ những nhà thầu được mời mới được tham gia. Về mức độ cạnh tranh, đấu thầu rộng rãi tạo ra sự cạnh tranh cao do số lượng nhà thầu lớn, còn đấu thầu hạn chế có phạm vi cạnh tranh hẹp hơn. Do đó, đấu thầu rộng rãi thường được áp dụng phổ biến nhằm bảo đảm tính công khai và minh bạch trong lựa chọn nhà thầu.
Trong khi đó, xét theo điều kiện áp dụng, đấu thầu hạn chế chỉ được thực hiện trong một số trường hợp nhất định theo quy định của pháp luật. Cụ thể, hình thức này được áp dụng khi gói thầu có yêu cầu đặc thù về kỹ thuật mà chỉ một số nhà thầu có khả năng đáp ứng. Ngoài ra, đấu thầu hạn chế còn được sử dụng khi nhà tài trợ vốn của dự án hoặc gói thầu yêu cầu áp dụng theo điều ước quốc tế hoặc thỏa thuận vay nước ngoài. Ngược lại, đấu thầu rộng rãi không bị giới hạn bởi các điều kiện đặc thù này và có thể áp dụng đối với nhiều loại gói thầu khác nhau. Vì vậy, điểm khác biệt cơ bản giữa hai hình thức là phạm vi nhà thầu tham gia, mức độ cạnh tranh và điều kiện áp dụng trong thực tiễn lựa chọn nhà thầu.
5. Kết luận
Như vậy, từ các quy định của pháp luật hiện hành có thể thấy rằng đấu thầu rộng rãi giữ vai trò quan trọng trong hệ thống các hình thức lựa chọn nhà thầu. Việc áp dụng hình thức này giúp bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh giữa các nhà thầu, tạo cơ hội cho nhiều doanh nghiệp có năng lực tham gia vào quá trình cung cấp hàng hóa, dịch vụ hoặc thực hiện các gói thầu xây lắp, tư vấn. Đồng thời, thông qua việc công khai thông tin và tổ chức lựa chọn nhà thầu theo trình tự, thủ tục chặt chẽ, chủ đầu tư có điều kiện đánh giá khách quan và lựa chọn được nhà thầu đáp ứng tốt nhất các yêu cầu về năng lực, kinh nghiệm và giá dự thầu. Bên cạnh đó, các quy định về đấu thầu rộng rãi trong Luật Đấu thầu 2023 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) còn góp phần tăng cường tính minh bạch, hạn chế tiêu cực và nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn vốn nhà nước. Việc thực hiện đúng các quy định pháp luật không chỉ bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia mà còn thúc đẩy môi trường kinh doanh công bằng, ổn định. Vì vậy, các chủ thể liên quan cần nắm vững quy định pháp luật mới nhất để áp dụng đúng trong thực tiễn, qua đó góp phần nâng cao chất lượng hoạt động đấu thầu cũng như hiệu quả của các dự án, gói thầu được triển khai.
Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số: 1900.6162 hoặc gửi qua email để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê.
Rất mong nhận được sự hợp tác!
Trân trọng./.
