1. Hiểu thế nào là quảng cáo gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng?

Căn cứ theo quy định tại Điều 9 Quy tắc ứng xử trong hoạt động quảng cáo ban hành kèm theo Quyết định 4149/QĐ-BVHTTDL năm 2017 quy định về việc tôn trọng lợi ích của công chúng và người tiêu dùng như sau:

- Quảng cáo không có các nội dung gây hiểu lầm cho người tiêu dùng về:

Các đặc điểm của sản phẩm có thể ảnh hưởng tới sự lựa chọn của người tiêu dùng, bao gồm: bản chất, thành phần, phương pháp sản xuất và ngày sản xuất, phạm vi sử dụng, sự hiệu quả và hiệu suất, số lượng, nguồn gốc thương mại hoặc địa lý, ảnh hưởng tới môi trường;
Giá trị của sản phẩm;
Tổng giá tiền mà người tiêu dùng phải trả khi mua sản phẩm;
Điều khoản giao hàng, đổi hàng, trả hàng, sửa chữa và bảo trì;
Điều khoản bảo hành;
Bản quyền và quyền sở hữu công nghiệp như bằng sáng chế, thương hiệu, mẫu mã và tên thương mại;
Sự tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn;
Sự công nhận hoặc chấp thuận chính thức, các giải thưởng như huy chương, danh hiệu và bằng cấp;
Mức độ đóng góp cho các mục đích từ thiện.

- Quảng cáo về doanh nghiệp không chứa nội dung mang tính phóng đại khiến công chúng hiểu sai về doanh nghiệp.

- Quảng cáo không gây ra sự sợ hãi hoặc hoảng sợ quá mức cho công chúng và người tiêu dùng.

- Quảng cáo không lợi dụng sự cả tin của công chúng và người tiêu dùng về tín ngưỡng, sự mê tín và các thông tin phản khoa học khác, như lực lượng siêu nhiên, báo trước tương lai, tử vi, nhân tướng học, bói tay, tướng số, ngoại cảm, thôi miên, chữa bệnh bằng đức tin, hoặc các chủ thể phi tự nhiên.

- Khi quảng cáo bất kỳ sản phẩm, dịch vụ nào, không mô tả hành vi uống đồ uống có cồn, sử dụng các sản phẩm thuốc lá và các sản phẩm cấm quảng cáo.

Như vậy, theo quy định hiện hành, các trường hợp quảng cáo chứa những thông điệp có thể gây hiểu lầm hoặc dẫn đến những kết luận sai lệch cho người tiêu dùng được coi là quảng cáo gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.

Hiện nay, tình trạng này diễn ra phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt là trong các lĩnh vực như thực phẩm, thuốc, mỹ phẩm, thời trang, đồ gia dụng, du lịch và bất động sản. Điều này có ảnh hưởng lớn đến quyết định mua sắm của người tiêu dùng khi họ tin tưởng vào những thông điệp quảng cáo gây hiểu lầm và có thể dẫn đến việc mua sản phẩm không phù hợp với nhu cầu thực tế hoặc có chất lượng kém.

Một nội dung quảng cáo không gây nhầm lẫn thì trong nội dung quảng cáo không chứa các nội dung dây hiểu nhầm như sau:

Các đặc điểm của sản phẩm có thể ảnh hưởng tới sự lựa chọn của người tiêu dùng, bao gồm: bản chất, thành phần, phương pháp sản xuất và ngày sản xuất, phạm vi sử dụng, sự hiệu quả và hiệu suất, số lượng, nguồn gốc thương mại hoặc địa lý, ảnh hưởng tới môi trường;

Giá trị của sản phẩm;
Tổng giá tiền mà người tiêu dùng phải trả khi mua sản phẩm;
Điều khoản giao hàng, đổi hàng, trả hàng, sửa chữa và bảo trì;
Điều khoản bảo hành;
Bản quyền và quyền sở hữu công nghiệp như bằng sáng chế, thương hiệu, mẫu mã và tên thương mại;
Sự tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn;
Sự công nhận hoặc chấp thuận chính thức, các giải thưởng như huy chương, danh hiệu và bằng cấp;
Mức độ đóng góp cho các mục đích từ thiện.

2. Quảng cáo gây hiểu lầm cho người tiêu dùng bị xử phạt như thế nào?

Căn cứ khoản 5 Điều 35 Văn bản hợp nhất số 505/VBHN-BVHTTDL quy định về xử phạt hành chính đối với hành vi quảng cáo gây hiểu lầm cho người tiêu dùng như sau:

- Đối với hành vi quảng cáo không đúng hoặc gây nhầm lẫn về khả năng kinh doanh, khả năng cung cấp sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ của tổ chức, cá nhân kinh doanh sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ; về số lượng, chất lượng, giá, công dụng, kiểu dáng, bao bì, nhãn hiệu, xuất xứ, chủng loại, phương thức phục vụ, thời hạn bảo hành của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đã đăng ký hoặc đã được công bố: xử phạt tiền từ 60 triệu đồng đến 80 triệu đồng.

- Ngoài việc bị phạt tiền như đã nêu, đối tượng vi phạm còn sẽ bị tước quyền sử dụng Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm từ 05 đến 07 tháng; đồng thời, bị tước quyền sử dụng Giấy xác nhận nội dung quảng cáo từ 22 tháng đến 24 tháng.

- Đồng thời, cũng phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả bằng việc buộc tháo gỡ, tháo dỡ, xóa quảng cáo hoặc thu hồi sản phẩm từ báo, tạp chí in quảng cáo.

3. Cách nhận diện các quảng cáo gây nhầm lẫn

Là một hiện tượng phổ biến trong lĩnh vực quảng cáo, các chiêu trò quảng cáo sai sự thật có thể được thực hiện thông qua nhiều hình thức khác nhau, từ slogan đến hình ảnh hay video. Có một số dấu hiệu nhận diện quảng cáo gây nhầm lẫn, bao gồm:

- Slogan hoặc thông điệp quảng cáo có lời hoa mỹ, vượt quá phạm vi hoặc khả năng của sản phẩm.

- Hình ảnh hoặc video quảng cáo không phù hợp hoặc không liên quan đến sản phẩm.

- Thông tin quảng cáo thiếu rõ ràng, không đầy đủ hoặc thiếu chính xác.

- Các thông tin quảng cáo đối lập với thông tin về sản phẩm được cung cấp từ các nguồn đáng tin cậy khác.

- Nhà quảng cáo không cung cấp đầy đủ thông tin về sản phẩm hoặc thông tin đó không được công bố công khai.

Để nhận diện các quảng cáo gây nhầm lẫn, người tiêu dùng cần phải có kiến thức cơ bản về quảng cáo và duy trì sự cẩn trọng cùng sự tinh ý khi tiếp cận với các sản phẩm quảng cáo. Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào về tính chất của sản phẩm hoặc thông tin quảng cáo, người tiêu dùng nên thận trọng và thực hiện nghiên cứu kỹ lưỡng về sản phẩm trước khi quyết định mua hàng.

Việc đánh giá tác động của một sản phẩm được quảng cáo với slogan gây nhầm lẫn phụ thuộc vào đánh giá của cơ quan có thẩm quyền và các quy định pháp luật liên quan. Các tổ chức và cá nhân, nếu vi phạm quy định của Luật Quảng cáo 2012 và các quy định khác của pháp luật có liên quan, có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự (đối với cá nhân). Trong trường hợp gây thiệt hại, họ cũng phải bồi thường theo quy định của pháp luật.

Ví dụ, nếu một sản phẩm thực phẩm chức năng được quảng cáo mà không có bằng chứng khoa học chứng minh về công dụng, hoặc sản phẩm được giới thiệu là sản xuất tại Việt Nam nhưng thực chất lại nhập khẩu từ các nước khác, hoặc nếu một công ty quảng cáo rằng sản phẩm của họ là "100% tự nhiên" nhưng trong quá trình kiểm tra phát hiện sản phẩm chứa thành phần không tự nhiên, các công ty đó có thể bị xử phạt vi phạm hành chính. Quảng cáo sản phẩm đặc biệt như thuốc và thực phẩm chỉ được thực hiện sau khi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận nội dung quảng cáo.

Nghị định 123/2018/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch và quảng cáo cũng quy định về hành vi quảng cáo sử dụng các từ ngữ "nhất", "duy nhất", "tốt nhất", "số một" hoặc các từ ngữ có ý nghĩa tương tự mà không có tài liệu hợp pháp chứng minh theo quy định. Trong trường hợp này, mức phạt tiền có thể dao động từ 20 triệu đến 40 triệu đồng. Nếu không có tài liệu chứng minh về sự hợp chuẩn, hợp quy theo quy định khi quảng cáo, mức phạt tiền có thể là từ 15 triệu đến 30 triệu đồng.

Bổ sung, nếu việc quảng cáo không đúng sự thật hoặc quá sự thật dẫn đến hiểu nhầm của người tiêu dùng về công dụng, chức năng của sản phẩm, và gây thiệt hại cho họ, tổ chức hoặc cá nhân thực hiện quảng cáo sai sự thật sẽ phải bồi thường thiệt hại tương ứng theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015.

Xem thêm: Quảng cáo nhằm cạnh tranh không lành mạnh theo Luật cạnh tranh?

Mọi vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 19006162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc. Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!