1. Khái quát về giám định tư pháp trong hoạt động khoa học và công nghệ

Thông tư 03/2022/TT-BKHCN do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành đã quy định về hoạt động giám định tư pháp trong lĩnh vực khoa học và công nghệ. Theo thông tư mới này, giám định tư pháp trong lĩnh vực khoa học và công nghệ (KH&CN) bao gồm các lĩnh vực như tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đo lường, chất lượng sản phẩm, hàng hóa (tiêu chuẩn đo lường chất lượng); công nghệ, thiết bị, máy móc; sở hữu công nghiệp; năng lượng nguyên tử.

Thông tư chi tiết hóa quy trình triển khai giám định tư pháp như sau:

- Lập đề cương giám định với các thông tin cơ bản như căn cứ thực hiện giám định theo quy định, thời gian dự kiến hoàn thành giám định, và các điều kiện theo quy định của pháp luật để thực hiện giám định. Trong trường hợp tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc, đề cương giám định cần bổ sung danh sách nhân sự thực hiện giám định, người chủ trì, và thông tin về năng lực của từng cá nhân.

- Nếu cần thiết, cá nhân hoặc tổ chức thực hiện giám định đề xuất với người trưng cầu, yêu cầu giám định về việc khảo sát đối tượng giám định để lập kế hoạch và thực hiện giám định, trừ khi có quy định khác của pháp luật.

- Thu thập thông tin và tài liệu liên quan đến nội dung cần giám định.

- Thực hiện quá trình giám định.

- Xây dựng kết luận giám định.

Trong trường hợp có thay đổi về cá nhân hoặc tổ chức giám định tư pháp, Thủ trưởng cơ quan, đơn vị cử cá nhân hoặc tổ chức thực hiện giám định có trách nhiệm thông báo bằng văn bản cho người trưng cầu, yêu cầu giám định.

Trong quá trình thực hiện, người giám định cần lập văn bản ghi nhận quá trình giám định theo Mẫu quy định. Giám định viên tư pháp, người giám định tư pháp theo vụ việc, tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc khi thực hiện giám định tư pháp có quyền sử dụng kết quả thực nghiệm, xét nghiệm bổ sung hoặc kết luận chuyên môn từ các cá nhân hoặc tổ chức khác có đủ điều kiện, năng lực phù hợp theo quy định để phục vụ cho việc giám định.

Thời gian tối đa cho quá trình giám định tư pháp trong lĩnh vực Khoa học và Công nghệ là 03 tháng. Trong trường hợp giám định liên quan đến các thiết bị, máy móc, công nghệ mới, phức tạp hoặc có khối lượng công việc lớn, thì thời hạn tối đa được gia hạn lên 04 tháng.

Cơ quan trưng cầu giám định có quyền gia hạn thời hạn giám định, nhưng không được quá một phần hai của thời hạn giám định tối đa theo quy định. Đối với giám định tư pháp trong lĩnh vực Khoa học và Công nghệ, các trường hợp bắt buộc phải trưng cầu giám định theo quy định của pháp luật về tố tụng hình sự.

Nếu xuất hiện vấn đề hoặc có lý do cho rằng việc giám định không thể hoàn thành đúng thời hạn, cá nhân hoặc tổ chức thực hiện giám định phải thông báo bằng văn bản, chi tiết lý do cho người trưng cầu giám định, kèm theo thời gian dự kiến hoàn thành, và đưa ra kết luận của quá trình giám định.

2. Thủ tục bổ nhiệm giám định viên tư pháp trong hoạt động Khoa học và Công nghệ cấp tỉnh?

Dựa trên quy định của Khoản 5.1 Tiểu mục 5 Mục I Phần II Thủ tục hành chính, theo Quyết định 1919/QĐ-BKHCN năm 2023, về trình tự và thủ tục bổ nhiệm giám định viên tư pháp trong lĩnh vực Khoa học và Công nghệ cấp tỉnh, các bước được quy định như sau:

Bước 1: Tiếp nhận hồ sơ

Người đứng đầu Cơ quan chuyên môn về Khoa học và Công nghệ thuộc Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh, có trách nhiệm chủ trì và phối hợp với Giám đốc Sở Tư pháp trong việc chọn lựa người đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn quy định tại Khoản 1 Điều 7 của Luật Giám định tư pháp năm 2012. Họ tiếp nhận hồ sơ từ người đề nghị bổ nhiệm giám định viên tư pháp, tuân theo quy định tại Điều 8 của Luật Giám định tư pháp năm 2012, tổng hợp và đề nghị Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh bổ nhiệm giám định viên tư pháp ở địa phương.

Bước 2: Bổ nhiệm giám định viên

Trong khoảng thời gian 20 ngày, tính từ ngày tiếp nhận hồ sơ hợp lệ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định bổ nhiệm giám định viên tư pháp. Trong trường hợp từ chối, họ phải thông báo bằng văn bản cho người đề nghị, đồng thời nêu rõ lý do.

Bước 3: Đăng tải trên Cổng thông tin điện tử

Cơ quan chuyên môn về Khoa học và Công nghệ đảm bảo việc lập danh sách giám định viên tư pháp trong lĩnh vực Khoa học và Công nghệ theo quyết định của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Danh sách này sẽ được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, đồng thời được gửi đến Bộ Tư pháp để tạo danh sách chung.

3. Thành phần hồ sơ bổ nhiệm giám định viên tư pháp trong hoạt động Khoa học và Công nghệ cấp tỉnh gồm có những gì?

Dựa theo quy định của Khoản 5.3 Tiểu mục 5 Mục I Phần II Thủ tục hành chính, theo Quyết định 1919/QĐ-BKHCN năm 2023, về thành phần hồ sơ bổ nhiệm giám định viên tư pháp trong lĩnh vực Khoa học và Công nghệ cấp tỉnh, hồ sơ này bao gồm các giấy tờ sau:

- Văn bản đề nghị bổ nhiệm giám định viên tư pháp từ cơ quan, tổ chức có thẩm quyền hoặc đơn đề nghị bổ nhiệm giám định viên tư pháp từ cá nhân đã là giám định viên tư pháp nhưng bị miễn nhiệm do nghỉ hưu hoặc thôi việc để thành lập Văn phòng giám định tư pháp.

- Bản sao bằng tốt nghiệp đại học trở lên, phù hợp với lĩnh vực chuyên môn được đề nghị bổ nhiệm.

- Sơ yếu lý lịch và Phiếu lý lịch tư pháp. Trong trường hợp người được đề nghị bổ nhiệm giám định viên tư pháp đang là công chức, viên chức, sĩ quan quân đội, sĩ quan công an nhân dân, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng, không cần có Phiếu lý lịch tư pháp.

- Giấy xác nhận về thời gian thực tế hoạt động chuyên môn của cơ quan, tổ chức nơi người được đề nghị bổ nhiệm làm việc.

- Các giấy tờ khác chứng minh người được đề nghị bổ nhiệm đủ tiêu chuẩn theo quy định của Bộ trưởng hoặc Thủ trưởng cơ quan ngang bộ có thẩm quyền quản lý lĩnh vực giám định.

4. Để được bổ nhiệm giám định viên tư pháp trong hoạt động Khoa học và Công nghệ cần đáp ứng điều kiện gì?

Dựa trên Khoản 5.10 Tiểu mục 5 Mục I Phần II Thủ tục hành chính, theo Quyết định 1919/QĐ-BKHCN năm 2023, để được bổ nhiệm giám định viên tư pháp trong hoạt động Khoa học và Công nghệ, cá nhân cần đáp ứng các điều kiện sau:

(1) Công dân Việt Nam thường trú tại Việt Nam cần có đủ các tiêu chuẩn sau đây để được xem xét và bổ nhiệm giám định viên tư pháp trong hoạt động Khoa học và Công nghệ:

- Có sức khỏe và phẩm chất đạo đức tốt.

- Có trình độ đại học trở lên và đã có ít nhất 05 (năm) năm kinh nghiệm thực tế hoạt động chuyên môn trong lĩnh vực được đào tạo.

(2) Không thuộc các trường hợp sau đây để tránh bổ nhiệm giám định viên tư pháp trong hoạt động Khoa học và Công nghệ:

- Mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự.

- Đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đã bị kết án mà chưa được xoá án tích về tội phạm do vô ý hoặc tội phạm ít nghiêm trọng do cố ý; đã bị kết án về tội phạm nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do cố ý.

- Đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn, đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc hoặc đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc.

Ngoài ra, giám định viên tư pháp trong lĩnh vực công nghệ, thiết bị, máy móc, năng lượng nguyên tử, sở hữu công nghiệp (đối với các đối tượng sáng chế, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn) cần phải có bằng tốt nghiệp trình độ đại học trở lên thuộc các ngành sau:

- Ngành khoa học kỹ thuật và công nghệ đối với giám định tư pháp trong lĩnh vực công nghệ, thiết bị, máy móc.

- Một trong các ngành vật lý hạt nhân, công nghệ hạt nhân, hóa phóng xạ đối với giám định tư pháp trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.

- Một trong các ngành khoa học kỹ thuật và công nghệ, khoa học vật lý, hóa học hoặc sinh học đối với giám định tư pháp đối tượng sở hữu công nghiệp là sáng chế, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn.

Bài viết liên quan: Giám định viên tư pháp là gì? Điều kiện trở thành giám định viên tư pháp là gì?

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng thông qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!