1. Thủ tục hủy bỏ di chúc đã lập như thế nào ?

Thưa luật sư, lúc trước chồng tôi đã được mẹ chồng lập di chúc để thừa kế tài sản. Nhưng một thời gian sau vì những mâu thuẫn nhỏ trong gia đình. Tôi không biết mẹ chồng tôi có hủy bỏ di chúc hay không ? Thủ tục hủy bỏ có cần phải có giấy tờ tùy thân và giấy tờ công chứng liên quan tới di chúc không ?
Rất mong được ý kiến chính xác nhất từ luật sư. Cảm ơn!

Luật sư tư vấn: Bộ luật Dân sự 2015 quy định:

Điều 640. Sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ di chúc

1. Người lập di chúc có thể sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ di chúc đã lập vào bất cứ lúc nào.

2. Trường hợp người lập di chúc bổ sung di chúc thì di chúc đã lập và phần bổ sung có hiệu lực pháp luật như nhau; nếu một phần của di chúc đã lập và phần bổ sung mâu thuẫn nhau thì chỉ phần bổ sung có hiệu lực pháp luật.

3. Trường hợp người lập di chúc thay thế di chúc bằng di chúc mới thì di chúc trước bị hủy bỏ.

Đồng thời, theo Điều 643 có quy định:

“1. Di chúc có hiệu lực pháp luật từ thời điểm mở thừa kế."

Như vậy, mẹ chồng bạn có quyền sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ di chúc vào bất cứ lúc nào.

Trên thực tế nếu tài sản đó vẫn là tài sản của mẹ chồng bạn, thì mẹ chồng bạn hoàn toàn có quyền định đoạt tài sản đó cũng như hủy di chúc đã lập mà không cần phải có giấy tờ về nhân thân hoặc đi công chứng.

Chào luật sư, Tôi có một vấn đề thế này xin luật sư giúp tôi: Năm 2013 bố tôi mất trước, khi mất Bố tôi không để lại di chúc, tôi muốn sang tên sổ đỏ nhà đất giờ tôi sống với mẹ có hai anh nhưng hai anh có nhà riêng rồi tôi đứng tên chủ hộ khẩu. Vậy tôi muốn làm lại sổ đỏ tôi phải làm thế nào ? Xin luật sư giúp đỡ.

Trả lời:

Thứ nhất, nếu quyền sử dụng mảnh đất đó là tài sản riêng của bố bạn thì toàn bộ mảnh đất là di sản thừa kế và phải được chia đều cho các đồng thừa kế.

Thứ hai, nếu quyền sử dụng mảnh đất là tài sản chung của bố mẹ bạn thì di sản thừa kế là 1 phần mảnh đất trong khối tài sản chung đó. Các đồng thừa kế chỉ được yêu cầu chia trong phần di sản mà bố bạn để lại (50% mảnh đất đó).

Theo quy định của Bộ luật dân sự 2015 thì: những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

Trong trường hợp này của bạn, những người có quyền được chia di sản của bố bạn gồm mẹ bạn, hai anh của bạn và bạn. Nếu bạn muốn sang tên sổ đỏ cho mình thì gia đình nên thỏa thuận với nhau, ví dụ: hai anh bạn đã có nhà riêng, bạn sống với mẹ bạn và có trách nhiệm phụng dưỡng mẹ bạn thì được đứng tên chủ sở hữu mảnh đất đó và để mẹ bạn và hai anh của bạn từ chối di sản thừa kế. Nếu không thể thỏa thuận được thì phần di sản thừa kế được chia theo pháp luật.

Thưa luật sư, xin hỏi: Cha Mẹ tôi mất không có di chúc, anh trai tôi đứng tên sổ hộ khẩu. Sổ đỏ cha tôi đứng tên . Có 9 anh chị em, quyền chia tài sản như thế nào ạ ? Cảm ơn!

Trả lời:

Trường hợp của bạn xác định di sản thừa kế là quyền sử dụng đất do bố bạn đứng tên. Do bố mẹ bạn mất không có di chúc nên di sản thừa kế được chia theo pháp luật.

Bộ luật Dân sự 2015 quy định:

Điều 650. Những trường hợp thừa kế theo pháp luật

1. Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong những trường hợp sau đây:

a) Không có di chúc;

Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

Theo quy định trên, áp dụng với trường hợp của bạn, di sản bố mẹ bạn để lại nếu không thỏa thuận được về tỷ lệ phân chia di sản thì sẽ được chia đều cho 9 người con.

>> Xem thêm:  Tư vấn soạn thảo di chúc và Dịch vụ làm chứng, chứng thực di chúc

2. Cấp huyện chứng thực di chúc thì có sai thẩm quyền ?

Chỉ có công chứng viên và UBND cấp xã mới được quyền chứng thực di chúc. Do văn bản chứng thực không phải là một văn bản hành chính đơn thuần nên UBND huyện không được quyền tự hủy bỏ.

Giữa năm 2005, mẹ của ông M. (hơn 90 tuổi, ngụ huyện Vụ Bản, Nam Định) đã đến phòng tư pháp huyện làm di chúc để lại tài sản cho các con. Theo di chúc, bà cụ để lại toàn bộ nhà đất cho tám người con dùng làm nơi thờ cúng tổ tiên kèm theo lưu ý “không được sang nhượng trong bất kỳ hoàn cảnh nào”. Việc trông coi nhà cửa, thu hoạch hoa màu… được giao cho một người con gái trước giờ vẫn phụng dưỡng bà cụ đảm nhận.

Lúc đó, lấy tư cách thừa ủy quyền của chủ tịch UBND huyện, trưởng phòng tư pháp huyện đã đóng dấu, ký tên xác nhận vào bản di chúc trên. Vị này đã có những lời chứng như sau: Mẹ ông M. tự nguyện lập di chúc. Tại thời điểm chứng thực, bà cụ có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, nội dung di chúc phù hợp pháp luật, đạo đức. Người lập di chúc đã nghe ông đọc lại bản di chúc, đã đồng ý nội dung và điểm chỉ trước mặt ông… Ngoài ra, UBND huyện cũng nhận lưu giữ di chúc theo yêu cầu của bà cụ.

Huyện chứng di chúc: Sai thẩm quyền

Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua điện thoại gọi: 1900.6162

Di chúc có nhiều sai sót

Hai năm sau, mẹ ông M. chết. Biết tin, cán bộ phòng tư pháp huyện đã đến nhà bà cụ để công bố di chúc cho những người con biết. Ngay sau đó, một người anh của ông M. gửi đơn khiếu nại việc chứng thực di chúc của UBND huyện.

Theo người anh, di chúc có nhiều điểm sai sót như diện tích đất ghi trong di chúc không khớp với thực tế, gia đình chỉ còn bảy người con (vì có hai người đã chết) nhưng di chúc lại ghi có tám người con được thừa kế. Di chúc còn ghi sai tên của ông và của một người khác nên có khả năng người mẹ đã bị lú lẫn khi lập di chúc. Dù bà cụ không biết đọc và viết, phải nhờ người khác viết giùm nhưng di chúc lại không có ai làm chứng. Từ những lý do này, người anh đề nghị chủ tịch UBND huyện phải hủy bỏ việc chứng thực di chúc.

Ủy ban huyện bị kiện

Sau khi nhận được khiếu nại của người anh, UBND huyện đã có công văn từ chối giải quyết với lý do hết thời hiệu khiếu nại (quá 90 ngày kể từ ngày đương sự nhận được di chúc). Huyện cũng cho biết lời chứng của trưởng phòng tư pháp được ghi theo mẫu hướng dẫn của Bộ Tư pháp. Khi lập di chúc, bà cụ còn nghe được, điểm chỉ được và làm di chúc theo dạng có chứng thực nên không cần người làm chứng… Tuy nhiên, cuối tháng 3-2009, huyện lại ra quyết định hủy bỏ việc chứng thực di chúc trên với lý do “trưởng phòng tư pháp huyện đã chứng thực không đúng thẩm quyền”.

Không đồng ý với cách xử lý này, ông M. đã khởi kiện để yêu cầu TAND huyện buộc chủ tịch UBND huyện rút quyết định hủy bỏ việc chứng thực nêu trên.

Ông Hoàng Mạnh Thắng, Phó phòng Công chứng số 7 (TP.HCM), cho biết theo Nghị định 75 ngày 8-12-2000 (có hiệu lực đối với trường hợp nêu trong bài), chỉ có các phòng công chứng và UBND cấp xã mới có thẩm quyền chứng thực di chúc, còn UBND cấp huyện không được làm việc này. Do văn bản chứng thực không phải là một văn bản hành chính đơn thuần nên khi phát hiện đã chứng thực sai, UBND huyện không được quyền tự hủy bỏ mà phải để TAND cấp huyện hủy bỏ.

“Nếu ông M. đã khởi kiện quyết định hủy bỏ việc chứng thực di chúc của UBND huyện thì tới đây, mọi việc sẽ được thực hiện theo án tòa. Nếu tòa án xác định di chúc đã được chứng thực sai thẩm quyền và các đương sự không thể thương lượng việc phân chia thừa kế thì di sản của bà cụ sẽ được phân chia theo pháp luật” – ông Thắng nói.

(MKLAW FIRM: Biên tập.)

>> Xem thêm:  Hướng dẫn thủ tục lập di chúc phân chia tài sản cho con cháu ? Di chúc viết tay có hợp pháp không ?

3. Tư vấn chia thừa kế không để lại di chúc ?

Kính thưa Luật sư! Tôi có vấn đề muốn nhờ Luật sư tư vấn như sau : Ba mẹ bạn tôi có 4 người con trong đó 2 trai và 2 gái. Ba của bạn hiện nay đã chết (năm 2005), chỉ còn mẹ bạn. Tài sản của ba mẹ bạn là căn nhà và 2.000m2 đất ở quê. Tuy nhiên lúc ba bạn còn sống (vào khoảng 1990) thì anh, chị lớn đã lập gia đình, ba mẹ bạn đã cho mỗi người 300m2 đất để làm nhà và sản xuất, đất này đã được nhà nước cấp Giấy CNQSDĐ. Đến 2005 thì ba bạn chết mà không để lại di chúc, Hiện gia đình chỉ còn lại mẹ +bạn+em gái. Như vậy tài sản còn lại của ba mẹ bạn được chia như thế nào? Hai anh chị lớn của bạn đã được bố mẹ cho đất trước đây rồi nay có được chia theo thừa kế nữa không ?
Rất mong sự quan tâm trả lời của quý Luật sư. Trân trọng cảm ơn!

Tư vấn chia thừa kế không để lại di chúc?

Tư vấn luật dân sự trực tuyến gọi: 1900.6162

Trả lời:

Căn cứ vào Điều 650, Bộ luật dân sự 2015 quy định các trường hợp thừa kế theo pháp luật, bao gồm cả trường hợp không có di chúc. Như vậy, trường hợp của bạn di sản thừa kế sẽ được chia theo pháp luật.

Theo quy định tại điều 651 Bộ luật Dân sự thì 4 người con và mẹ của bạn bạn sẽ được chia thừa kế theo hàng thứ nhất, mỗi người đều được hưởng phần di sản bằng nhau, cụ thể:

"Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản."

Tuy nhiên lúc ba bạn của bạn còn sống (vào khoảng 1990) thì anh, chị lớn đã lập gia đình, ba mẹ của bạn bạn đã cho mỗi người 300m2 đất để làm nhà và sản xuất, đất này đã được nhà nước cấp Giấy CNQSDĐ, tức đã thuộc sở hữu của anh chị đó nên phần đất này sẽ không phải tính vào phần chia thừa kế này.

Trên đây là những tư vấn của chúng tôi về vấn đề của bạn. Cảm ơn bạn đã tin tưởng và lựa chọn công ty chúng tôi. Trân trọng./.

>> Xem thêm:  Người không biết chữ muốn để lại di chúc thì phải làm thế nào ? Di chúc có phải công chứng ?

4. Di chúc thế nào là hợp pháp ?

Thưa Luật sư. Tôi muốn hỏi vấn đề sau: Bố mẹ chồng tôi có 3 người con trai, chồng tôi mất 2007,chúng tôi có một con gái. Năm 2013 mẹ chồng tôi mất do bị ung thư, lúc gần mất bà có viết một giấy tay với nội dung là : Đồng ý cho 2 người con trai đang sống đứng tên căn nhà của ông bà, cả 2 ông bà cùng ký tên vào giấy đó, không có người làm chứng, không có công chứng và chỉ có người con trai thứ 3 biết.
Nhưng nội dung giấy tay đó cũng viết là tài sản của ông bà ( chỉ có căn nhà) chia đều 3 phần, 2 phần cho 2 người con trai,phần còn lại chia đều 5 đứa cháu, con gái tôi và 4 đứa con của 2 người con trai đó. Đến năm 2014 thì bố chồng tôi cũng mất. Vậy tôi hỏi:
1. Di chúc đó có hợp pháp không?
2. Con gái tôi có được chia không khi căn nhà đó lại đồng ý cho 2 người con trai kia đứng tên?

>> Luật sư tư vấn pháp luật thừa kế trực tuyến, gọi: 1900.6162

Trả lời:

1. Di chúc đó có hợp pháp không?

Điều 627, 628 Bộ luật Dân sự 2015 quy định hình thức của di chúc như sau:

Di chúc phải được lập thành văn bản; nếu không thể lập được di chúc bằng văn bản thì có thể di chúc miệng.

Di chúc bằng văn bản bao gồm:

- Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng;

- Di chúc bằng văn bản có người làm chứng;

- Di chúc bằng văn bản có công chứng;

- Di chúc bằng văn bản có chứng thực.

Nếu di chúc của mẹ chồng bạn đáp ứng đủ các điều kiện quy định tại điều 630 Bộ luật dân sự thì di chúc đó được coi là hợp pháp:

"Điều 630. Di chúc hợp pháp

1. Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:

a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;

b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.

2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.

3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.

4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.

5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.

"Điều 633. Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng

Người lập di chúc phải tự tay viết và ký vào bản di chúc.

Việc lập di chúc bằng văn bản không có người làm chứng phải tuân theo quy định tại Điều 631 của Bộ luật này."

Trường hợp di chúc của bố mẹ chồng bạn là di chúc bằng văn bản không có người làm chứng được coi là hợp pháp nếu người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ hoặc cưỡng ép, người lập di chúc tự tay viết và ký vào bản di chúc và nội dung di chúc phải đúng theo quy định tại Điều 631 Bộ luật dân sự:

"1. Di chúc phải ghi rõ:

a) Ngày, tháng, năm lập di chúc;

b) Họ, tên và nơi cư trú của người lập di chúc;

c) Họ, tên người, cơ quan, tổ chức được hưởng di sản hoặc xác định rõ các điều kiện để cá nhân, cơ quan, tổ chức được hưởng di sản;

d) Di sản để lại và nơi có di sản;

đ) Việc chỉ định người thực hiện nghĩa vụ và nội dung của nghĩa vụ.

2. Di chúc không được viết tắt hoặc viết bằng ký hiệu; nếu di chúc gồm nhiều trang thì mỗi trang phải được đánh số thứ tự và có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập di chúc."

2. Con gái tôi có được chia không khi căn nhà đó lại đồng ý cho 2 người con trai kia đứng tên?

- Nếu di chúc đó hợp pháp thì theo khoản 1 điều 643 Bộ luật dân sự 2015:"Di chúc có hiệu lực pháp luật từ thời điểm mở thừa kế" cho nên tài sản là căn nhà sẽ được chia theo di chúc.

Vì con gái bạn được thừa kế theo di chúc nên đương nhiên được chia tài sản. Khi căn nhà đã chia 3 phần, 2 phần cho người con trai, phần còn lại cho 5 người cháu thì di sản thừa kế sẽ được chia như vậy. Nếu thực hiện theo ý nguyện của bố mẹ chồng bạn chỉ 2 người con trai đứng tên quyền sở hữu với căn nhà đó thì 2 người phải trả bằng tiền phần giá trị tài sản thừa kế cho 5 người cháu. Nếu không thì tất cả sẽ cùng đứng tên quyền sở hữu đối với căn nhà đó. Việc phân chia di sản theo di chúc được quy định tại điều 659 Bộ luật dân sự 2015 như sau:

"Điều 659. Phân chia di sản theo di chúc

1. Việc phân chia di sản được thực hiện theo ý chí của người để lại di chúc; nếu di chúc không xác định rõ phần của từng người thừa kế thì di sản được chia đều cho những người được chỉ định trong di chúc, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.

2. Trường hợp di chúc xác định phân chia di sản theo hiện vật thì người thừa kế được nhận hiện vật kèm theo hoa lợi, lợi tức thu được từ hiện vật đó hoặc phải chịu phần giá trị của hiện vật bị giảm sút tính đến thời điểm phân chia di sản; nếu hiện vật bị tiêu hủy do lỗi của người khác thì người thừa kế có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại.

3. Trường hợp di chúc chỉ xác định phân chia di sản theo tỷ lệ đối với tổng giá trị khối di sản thì tỷ lệ này được tính trên giá trị khối di sản đang còn vào thời điểm phân chia di sản."

- Trường hợp di chúc không hợp pháp thì di sản thừa kế sẽ được chia theo hàng thừa kế tại điều 651 Bộ luật dân sự như sau:

"Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản."

Như vậy, những người được hưởng di sản thừa kế bao gồm 2 người con trai của bố mẹ chồng bạn và con gái bạn vì con bạn được thừa kế thế vị theo điều 652 Bộ luật dân sự 2015 như sau:

"Trong trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống."

>> Xem thêm:  Thủ tục nhận thừa kế quyền sử dụng đất như thế nào ? Thời hiệu khởi kiện thừa kế là bao lâu ?

5. Có thể đơn phương sửa lại di chúc chung hay không ?

Luật Minh Khuê giải đáp các thắc mắc về việc phân chia di sản theo di chúc và các vấn đề liên quan.

Luật sư phân tích:

Bộ luật Dân sự số 2015 quy định:

"Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật

1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản."

"Điều 644. Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc

1. Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:

a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;

b) Con thành niên mà không có khả năng lao động.

2. Quy định tại khoản 1 Điều này không áp dụng đối với người từ chối nhận di sản theo quy định tại Điều 620 hoặc họ là những người không có quyền hưởng di sản theo quy định tại khoản 1 Điều 621 của Bộ luật này."

"Điều 630. Di chúc hợp pháp

1. Di chúc được coi là hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:

a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ hoặc cưỡng ép;

b) Nội dung di chúc không trái pháp luật, đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của pháp luật.

2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý.

3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.

4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.

5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp, nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau đó những người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn năm ngày, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng hoặc chứng thực."

Thưa luật sư, xin hỏi: Năm 2012 Ba – Mẹ tôi có lập di chúc để lại căn nhà cho tôi và người anh toàn quyền quyết định về căn nhà do ông bà đứng tên sau khi ông bà chết (nhà có 5 anh em ). Hiện tại Ba tôi đã chết, chỉ còn Mẹ. Xin cho hỏi bây giờ Mẹ tôi có quyền sửa lại nội dung của di chúc không ạ ?

=> Đó là di chúc chung của ba và mẹ mà hiện nay ba bạn đã chết rồi thì mẹ bạn chỉ có quyền sửa đổi nội dung di chúc với phần tài sản của mẹ bạn. Còn phần tài sản của ba bạn thì mẹ bạn không thể sửa đổi nội dung được.

Thưa luật sư, xin hỏi: Bà Q có 2 người con riêng cùng hộ khẩu, năm 1999 hộ gia đình Bà Q có khai phá được 15.000 m2 đất rẫy (CLN) trồng cao su ở huyện CT-BP. Đến năm 2005 Ông L cũng có 2 người con riêng. Năm 2009 Nhà nước ra sổ đỏ đại trà chính quy thì vô tình Bà Q và Ông L đồng đứng tên trong sổ đỏ cấp cho Hộ. Đến năm 2013 Ông L giấu vợ và con riêng của vợ dẫn 2 người con riêng của Ông L ra VPCC lập di chúc cho con Ông được thừa kế 50% KHỐI TÀI SẢN CẤP CHO HỘ. Không có ý kiến của Bà Q và các thành viên trong Hộ là 2 con Bà Q (Toàn bộ giấy tờ QSD đất Bà Q vẫn lưu giữ, Ông L không biết chỉ có giấy photo). Thế nhưng CCV vẫn ký di chúc và chứng thực vô bản di chúc này. Năm 2014 Ông L đổ bệnh nặng và chết, sau khi Ông L chết đến cuối năm 2015 2 con riêng Ông L mang tờ di chúc ra Tòa kiện đòi nhận 50% khối tài sản do Cha mình để lại. Xin hỏi LS vậy tờ di chúc này không có ý kến của Bà Q và 2 con riêng của Bà (đất cấp cho Hộ) việc tiếp tay của VPCC hợp thức hóa tờ di chúc nêu trên có giá trị không, hũy được không.

=> Trường hợp này sổ đỏ đứng tên hộ gia đình nên bất cứ việc gì liên quan đến giao dịch quyền sử dụng đất phải được sự đồng ý của cả hộ gia đình. Trường hợp khi ông L làm di chúc cho 2 con riêng thì ông L chỉ có thể quyết định với phần đất mà ông L có quyền sử dụng. Còn phần đất còn lại sẽ không thực hiện theo di chúc của ông L.

Ngoài ra, di chúc của ông L là không đầy đủ giấy tờ và việc công chứng kia là sai quy định, vì vậy di chúc này có thể được hủy.

Thưa luật sư, xin hỏi: Bố tôi mới mất được một năm nhưng không để lại di chúc mà nhà tôi lại đông các con nên tôi sợ lại có mâu thuẫn sẽ xảy ra sau khi mẹ tôi mất vì bà cũng đã cao tuổi. vậy nếu bây giờ mẹ tôi muốn làm di chúc và phân chia đất đai cho các con thì mẹ tôi cần phải làm những gì? Chúng tôi có phải làm giấy ủy quyền toàn bộ tài sản lại cho mẹ tôi đứng tên để phân chia đất đai cho thuận lợi hơn không? Luật sư cho tôi xin mẫu đơn tham khảo về việc ủy quyền.

=> Cách thứ nhất: Các con lập văn bản từ chối nhận di sản của bố để lại

Sau khi có văn bản từ chối nhận di sản thừa kế của các con, mẹ bạn tiến hành thủ tục khai nhận di sản thừa kế theo quy định của pháp luật..

+ Cách thứ hai: Lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế

Mẹ và các anh chị em bạn lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế tại cơ quan công chứng. Trong văn bản thỏa thuận phân chia di sản này, anh chị em bạn có thể tặng cho toàn bộ phần quyền hưởng di sản của mình cho mẹ.

Mẫu giấy ủy quyền bạn tham khảo TẠI ĐÂY.

Thưa luật sư, xin hỏi: Câu1: Ông A kết hôn với bà B năm 1980 tại HN và có 3 con C, D và E. người con C kết hôn với M và có 2 con là X và Y. còn người D có vợ là N và có 2 con là K và H. Năm 1999 ông A chung sống với bà Q và có 1 người con là P. tháng 5 năm 2008 ông A và C cùng chết. trước khi chết ông A lập di chúc để lại toàn bộ tài sản cho bà B và C, D, E. Biết rằng tài sản chung của A và bà B là 400 triệu, trong thời gian chung sống ông A và bà Q có tài sản chung là 400 triệu. chia di sản của ông A như thế nào thưa luật sư. Câu2: Ông A kết hôn với bà B và có 2 con chung là C và D. người con C bị bại liệt từ nhỏ. người con D có vợ là E và có 2 con là F và G. năm 2004 người D bị bệnh chết. tháng 2/2006 bà B lập di chúc hợp pháp để lại 1/3 căn nhà cho cháu nội G hưởng thừa kế. tháng 10/2006 bà B chết. sau đó các bên xẩy ra tranh chấp. giải quyết tranh chấp: tài sản riêng của D là 100 triệu. căn nhà là tài sản chung của ông A và bà B trị giá 240 triệu. Cha mẹ bà B đã chết. Chia di sản của bà B như thế nào?

=> 1. Tài sản chung của A và B là 400 triệu vậy tài sản riêng của A là 200 triệu.

Tài sản chung của A và Q là 400 triệu vậy tài sản riêng của A là 200 triệu.

Trường hợp này tổng số di sản của A là 400 triệu.

Theo di chúc A để lại tài sản cho B C D E. A còn một người con là P đã thành niên.

Trường hợp 1: P không mất khả năng lao động thì di sản của A được chia như sau:

B = C = D = E = 400 : 4 = 100 triệu.

C chết cùng thời điểm với A, C có 2 người thừa kế thế vị là X và Y.

Vậy X = Y = 100 : 2 = 50 triệu.

Trường hợp 2: P bị mất khả năng lao động. P là người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015 nên P sẽ được hưởng 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật. Di sản của A được chia như sau:

P = 400 : 4 * (2/3) = 53.3 triệu.

B = C = D = E = (400 - 53.3) : 4 = 86.68 triệu.

C chết cùng thời điểm với A, C có 2 người thừa kế thế vị là X và Y.

Vậy X = Y = 86.68 : 2 = 43.34 triệu

2. Tài sản riêng của D là 100 triệu.

Năm 2004 D chết, D không để lại di chúc nên hàng thừa kế thứ nhất của D gồm có: A B E F G.

Vậy A = B = E = F = G = 100 : 5 = 20 triệu.

Tài sản chung của ông A và bà B 240 triệu vậy tài sản riêng của bà B là 120 triệu, cùng với 20 triệu thừa kế từ D là 140 triệu. Theo di chúc, bà B để lại cho G 1/3 căn nhà ứng với 80 triệu.

Mà B có người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc là A, C. Vì D đã mất nhưng D có F và G thừa kế thế vị nên suất thừa kế của B lúc này là 3 suất A C D.

Vậy A = C = D = 2/3 x (140 : 3) ~ 31 triệu. F = 15.5 triệu.

Vậy G = 140 - (31 x 2) - 15.5 = 62.5 triệu

Thưa luật sư, hiện nay bố mẹ tôi muốn làm di chúc toàn bộ tài sản gồm tất cả như xe, nhà, đất tiền sang tên mẹ, và ngược lại sang tên bố tôi nếu như không may 1 trong 2 người có chuyện gì thì chỉ việc ghi là bà A (mẹ tôi) nhượng toàn bộ tài sản sở hữu sang cho ông A (bố tôi) và ngược lại. Hay là phải liệt kê tất cả từng hạng mục tài sản vào di chúc ạ.

=> Bố mẹ bạn nếu muốn làm di chúc phải liệt kê từng hạng mục tài sản vào di chúc, phải ghi rõ ràng, không nên ghi chung chung vì dễ dẫn đến rủi ro.

Thưa luật sư, Ông Trung và bà Ly là vợ chồng hợp pháp có 3 đứa con chung là Mạnh, Thương và Quân, cả 3 đều đã thành niên và có việc làm ổn định. Mạnh có vợ là Hằng có 2 con chung là Tiến và Tính. Đến năm 2013 ông Trung lập di chúc chia đều tài sản cho 3 người con. Nhưng 5 tháng sau đó Mạnh qua đời. Năm 2014 ông Trung cũng qua đời. Biết tài sản chung của vợ chồng Mạnh và Hằng là 200 triệu. Tài sản riêng của ông Trung là 940 triệu. trường hợp này nên chia tài sản như thế nào ạ?

=> Mạnh qua đời có tài sản chung với Hằng là 200 triệu, vậy tài sản riêng của Mạnh là 100 triệu. Anh Mạnh không để lại di chúc. Vậy di sản được chia đều cho những người ở hàng thừa kế thứ nhất là ông Trung, bà Ly, Hằng, Tiến, Tính.

Vậy Trung = Ly = Hằng = Tiến = Tính = 100 : 5 = 20 triệu.

Năm 2014 ông Trung qua đời có tài sản riêng là 940 triệu. Cộng thêm phần thừa kế từ Mạnh thì ông Trung có 960 triệu.

Theo di chúc ông Trung chia tài sản đều cho 3 người con nhưng bà Ly là người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc.

Vậy Ly = 2/3 x (960 : 4) = 160 triệu

Thương = Quân = (960 - 160) : 3 = 266.7 triệu

Tiến = Tính = 266.7 : 2 = 133.35 triệu.

Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số: 1900.6162 hoặc liên hệ văn phòng để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn luật thừa kế - Công ty Luật Minh Khuê.

>> Xem thêm:  Quyền thừa kế quyền sử dụng đất là gì ? Bản họp gia đình phân chia tài sản thừa kế có ý nghĩa gì ?