Luật Sở hữu trí tuệ (LSHTT) của Việt Nam, đặc biệt được hợp nhất trong Văn bản hợp nhất số 155/VBHN-VPQH năm 2025 đóng vai trò là trụ cột pháp lý bảo vệ các thành quả sáng tạo và đầu tư trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp (SHCN). Trong cơ chế quản lý đơn đăng ký SHCN, Điều 115 LSHTT là một quy định then chốt, cung cấp hành lang pháp lý cho người nộp đơn thực hiện các hành vi điều chỉnh mang tính chiến lược hoặc khắc phục hành chính đối với hồ sơ của mình.
Điều 115 quy định các quyền sửa đổi, bổ sung, tách, và chuyển đổi đơn đăng ký SHCN. Sự tồn tại của các cơ chế này là thiết yếu, cho phép người nộp đơn linh hoạt điều chỉnh hồ sơ nhằm đáp ứng các yêu cầu khắt khe của quy trình thẩm định, khắc phục thiếu sót, thay đổi chiến lược bảo hộ (ví dụ: chuyển từ sáng chế sang giải pháp hữu ích), hoặc phản ứng lại với các thông báo của Cơ quan quản lý nhà nước về quyền SHCN (Cục SHTT). Việc điều chỉnh này phải được thực hiện trong khi vẫn bảo vệ quyền ưu tiên ban đầu của đơn, tạo điều kiện cho các chủ sở hữu quyền tối ưu hóa phạm vi và tính khả thi của việc bảo hộ.
1. Khái quát về đơn đăng ký sở hữu công nghiệp
Sở hữu công nghiệp bao gồm nhiều đối tượng được pháp luật bảo hộ, trong đó sáng chế, kiểu dáng công nghiệp và nhãn hiệu là các đối tượng thường xuyên liên quan đến thủ tục sửa đổi, bổ sung theo Điều 115 LSHTT. Đơn đăng ký sở hữu công nghiệp là hồ sơ mang tính kỹ thuật và pháp lý được nộp để xác lập yêu cầu bảo hộ, xác định ngày nộp đơn và làm căn cứ cho quá trình thẩm định về tính mới và khả năng bảo hộ của đối tượng yêu cầu đăng ký. Quy trình thẩm định tại Cục Sở hữu trí tuệ gồm thẩm định hình thức và thẩm định nội dung.
Trong giai đoạn thẩm định hình thức, người nộp đơn có nghĩa vụ sửa chữa các thiếu sót theo yêu cầu của Cục trong thời hạn nhất định; việc không thực hiện đúng hạn có thể dẫn đến hậu quả đơn bị coi là rút bỏ. Sau khi được chấp nhận về hình thức, đơn được công bố và bước vào giai đoạn thẩm định nội dung kéo dài, trong đó người nộp đơn có thể chủ động sửa đổi, thu hẹp phạm vi bảo hộ hoặc chuyển đổi hình thức bảo hộ để đáp ứng yêu cầu pháp lý.
Bên cạnh đó, nguyên tắc thống nhất của đơn đăng ký yêu cầu mỗi đơn chỉ đề nghị bảo hộ cho một đối tượng duy nhất, ngoại trừ các trường hợp pháp luật cho phép như nhóm sáng chế có liên hệ kỹ thuật, bộ kiểu dáng công nghiệp hoặc nhãn hiệu đăng ký đa nhóm. Nếu đơn vi phạm nguyên tắc này và người nộp đơn vẫn muốn bảo hộ toàn bộ nội dung đã nêu, thủ tục tách đơn là biện pháp cần thiết; đồng thời, pháp luật bảo đảm đơn tách vẫn được hưởng ngày nộp và ngày ưu tiên của đơn gốc đối với phần nội dung tương ứng, tránh làm mất quyền lợi của người nộp đơn.
2. Thủ tục sửa đổi, bổ sung, tách, chuyển đổi đơn đăng ký sở hữu công nghệ
2.1. Quyền sửa đổi, bổ sung, tách, chuyển đổi của người nộp đơn
Căn cứ khoản 1 Điều 115 LSHTT quy định: "Trước khi cơ quan quản lý nhà nước về quyền sở hữu công nghiệp thông báo từ chối cấp văn bằng bảo hộ hoặc quyết định cấp văn bằng bảo hộ, người nộp đơn có các quyền sau đây:
a) Sửa đổi, bổ sung đơn;
b) Tách đơn;
c) Yêu cầu ghi nhận thay đổi về tên, địa chỉ của người nộp đơn;
d) Yêu cầu ghi nhận thay đổi người nộp đơn do chuyển nhượng đơn theo hợp đồng, do thừa kế, kế thừa hoặc theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền;
đ) Chuyển đổi đơn đăng ký sáng chế có yêu cầu cấp Bằng độc quyền sáng chế thành đơn đăng ký sáng chế có yêu cầu cấp Bằng độc quyền giải pháp hữu ích và ngược lại."
Quyền điều chỉnh đơn theo khoản 1 Điều 115 LSHTT là quyền mang tính hạn chế về thời điểm, chỉ được thực hiện trước khi Cơ quan quản lý nhà nước về quyền sở hữu công nghiệp ban hành thông báo dự định từ chối cấp văn bằng bảo hộ hoặc quyết định cấp văn bằng bảo hộ. Sau khi quyết định cấp hoặc thông báo từ chối đã được ban hành, người nộp đơn không còn quyền yêu cầu sửa đổi, bổ sung đơn. Quyền này cho phép người nộp đơn chủ động hoặc theo yêu cầu của Cục Sở hữu trí tuệ thực hiện việc sửa đổi, bổ sung các tài liệu trong đơn nhằm khắc phục thiếu sót về hình thức, làm rõ nội dung yêu cầu bảo hộ, thu hẹp phạm vi bảo hộ trong giai đoạn thẩm định nội dung, hoặc điều chỉnh các tài liệu mô tả kỹ thuật, bản mô tả, bản tóm tắt theo đúng quy định.
Tách đơn là thủ tục pháp lý cho phép người nộp đơn phân chia đối tượng yêu cầu bảo hộ trong đơn đăng ký ban đầu thành một hoặc nhiều đơn mới nhằm bảo đảm sự tuân thủ nguyên tắc tính thống nhất của đơn hoặc phục vụ chiến lược đăng ký của chủ thể nộp đơn. Việc tách đơn thường được thực hiện khi đơn ban đầu chứa nhiều đối tượng không có mối liên hệ kỹ thuật hoặc sáng tạo chung, hoặc khi người nộp đơn muốn theo đuổi các hướng bảo hộ khác nhau, chẳng hạn tách một phần nội dung sáng chế để đăng ký dưới dạng giải pháp hữu ích hoặc để tập trung thẩm định vào một nhóm yêu cầu ưu tiên hơn. Mặc dù đơn tách được cấp số đơn mới và được xử lý như một đơn độc lập, phạm vi nội dung của đơn tách phải hoàn toàn nằm trong phần đã được bộc lộ của đơn gốc, bảo đảm không mở rộng phạm vi mô tả hay yêu cầu bảo hộ ban đầu.
Hồ sơ thực hiện theo hướng dẫn tại Thông tư 01/2007/TT-BKHCN (được sửa đổi bổ sung mới nhất bởi Thông tư 23/2023/TT-BKHCN), bao gồm:
- Tờ khai yêu cầu sửa đổi đơn đăng ký sở hữu công nghiệp, Mẫu 01-SĐĐ Phụ lục B;
- Tài liệu làm căn cứ chứng minh sự sửa đổi (nếu liên quan đến quyền, chủ đơn, hoặc thông tin pháp lý);
- Bản tài liệu đã sửa đổi so với bản tài liệu ban đầu.
Đối với thay đổi thông tin hành chính, người nộp đơn có quyền yêu cầu ghi nhận sự thay đổi về tên, địa chỉ hoặc thông tin liên hệ theo điểm c khoản 1 Điều 115 LSHTT. Đối với thay đổi chủ đơn, việc ghi nhận được thực hiện theo điểm d khoản 1 Điều 115 LSHTT trong trường hợp có các giao dịch hoặc sự kiện pháp lý như chuyển nhượng đơn, thừa kế, kế thừa, sáp nhập, chia tách doanh nghiệp hoặc theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Đây là thủ tục hành chính nhằm ghi nhận sự thay đổi về tư cách pháp lý của chủ thể nộp đơn. Thủ tục này đảm bảo tính minh bạch và liên tục của quyền đối với đối tượng SHCN đang trong quá trình chờ xử lý. Đối với các trường hợp thay đổi chủ đơn do thừa kế, kế thừa hoặc quyết định của cơ quan có thẩm quyền, người nộp đơn có thể chủ động thực hiện thủ tục tương tự như thủ tục sửa đổi đơn.
Quyền chuyển đổi loại hình bảo hộ theo Khoản 1 Điều 115 chỉ áp dụng cho đơn đăng ký sáng chế, cho phép chuyển đổi giữa đơn sáng chế và đơn giải pháp hữu ích. Quyền này có ý nghĩa chiến lược vì sáng chế yêu cầu tiêu chuẩn cao về tính mới, sáng tạo và khả năng áp dụng công nghiệp, trong khi giải pháp hữu ích chỉ cần tính mới và khả năng áp dụng công nghiệp với tiêu chuẩn sáng tạo thấp hơn. Trong quá trình thẩm định, nếu đối tượng khó đáp ứng tiêu chuẩn sáng tạo, người nộp đơn có thể chuyển sang giải pháp hữu ích để tăng khả năng được cấp văn bằng, hoặc ngược lại. Thủ tục này phát sinh hai hệ quả pháp lý: đơn chuyển đổi có số đơn mới nhưng giữ ngày nộp hoặc ngày ưu tiên của đơn ban đầu, đồng thời đơn ban đầu bị coi là rút bỏ tại thời điểm chuyển đổi. Vì vậy, chuyển đổi loại hình bảo hộ là thay đổi triệt để, khác với tách đơn, và không thể đảo ngược, đòi hỏi đánh giá kỹ lưỡng trước khi thực hiện.
2.2. Trách nhiệm của người yêu cầu sửa đổi, bổ sung
Căn cứ khoản 2, khoản 3, Điều 115 LSHTT quy định: "2. Người yêu cầu thực hiện các thủ tục quy định tại khoản 1 Điều này phải nộp phí và lệ phí.
3. Việc sửa đổi, bổ sung đơn đăng ký sở hữu công nghiệp không được mở rộng phạm vi đối tượng đã bộc lộ hoặc nêu trong đơn và không được làm thay đổi bản chất của đối tượng yêu cầu đăng ký nêu trong đơn, đồng thời phải bảo đảm tính thống nhất của đơn."
Theo quy định pháp luật mới nhất, khoản 2 Điều 115 Luật Sở hữu trí tuệ quy định rõ ràng rằng mọi yêu cầu điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung hoặc chuyển đổi đơn đăng ký sở hữu công nghiệp đều phải đi kèm với việc nộp đầy đủ phí và lệ phí theo biểu mức thu do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành. Từ ngày 01/07/2025, theo Thông tư 64/2025/TT-BTC, lệ phí nộp đơn, bao gồm đơn tách hoặc đơn chuyển đổi, giảm còn 75.000 đồng nếu nộp trực tuyến, trong khi lệ phí gia hạn thời hạn sửa đổi hồ sơ khi nhận thông báo từ chối hình thức là 60.000 đồng. Việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính này là điều kiện tiên quyết để Cục Sở hữu trí tuệ xem xét và xử lý các yêu cầu điều chỉnh, bổ sung hoặc chuyển đổi đơn, bảo đảm tính hợp pháp và hiệu lực của thủ tục hành chính.
Điều 115 Khoản 3 thiết lập giới hạn nội dung nghiêm ngặt đối với việc sửa đổi, bổ sung đơn đăng ký SHCN. Đây là một nguyên tắc nền tảng nhằm duy trì tính công bằng và ổn định của hệ thống đăng ký, đảm bảo rằng quyền bảo hộ được cấp chỉ dựa trên những gì đã được tiết lộ ban đầu.Theo Khoản 3 Điều 115 Luật Sở hữu trí tuệ, việc sửa đổi, bổ sung đơn đăng ký sở hữu công nghiệp phải tuân thủ ba nguyên tắc cơ bản.
Thứ nhất, không được mở rộng phạm vi đối tượng đã bộc lộ trong đơn; mọi yêu cầu hoặc nội dung mới không có trong tài liệu nộp lần đầu sẽ không được chấp nhận và nếu muốn bảo hộ phải nộp đơn mới, có nguy cơ mất ngày ưu tiên.
Thứ hai, sửa đổi không được làm thay đổi bản chất của đối tượng; chỉ được làm rõ, thu hẹp phạm vi hoặc khắc phục sai sót, trừ trường hợp chuyển đổi giữa sáng chế và giải pháp hữu ích.
Thứ ba, đơn sau khi sửa đổi vẫn phải bảo đảm tính thống nhất, nghĩa là mỗi đơn chỉ bảo hộ một đối tượng, trừ các trường hợp ngoại lệ; nếu vi phạm, Cục SHTT sẽ yêu cầu khắc phục hoặc tiến hành tách đơn. Những nguyên tắc này nhằm duy trì tính pháp lý, minh bạch và ổn định của hệ thống đăng ký sở hữu công nghiệp.
3. Xác định ngày nộp đơn khi tách đơn
Căn cứ khoản 4 Điều 115 LSHTT quy định: "Trong trường hợp tách đơn thì ngày nộp đơn của đơn được tách được xác định là ngày nộp đơn của đơn ban đầu." Đây là cơ chế bảo vệ pháp lý thiết yếu nhất và là lợi ích cốt lõi của thủ tục tách đơn.
Nếu đơn tách được nộp với ngày nộp đơn mới (ngày thực hiện thủ tục tách), đối tượng của đơn tách có nguy cơ bị chính đơn ban đầu (sau khi được công bố) hoặc bất kỳ tài liệu tiền nghệ thuật nào được công bố trong khoảng thời gian giữa ngày nộp đơn gốc và ngày nộp đơn tách, chống lại về tính mới. Việc cho phép đơn tách giữ lại ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên (nếu có) của đơn ban đầu giúp loại bỏ rủi ro này. Điều này đảm bảo rằng đối tượng được tách ra vẫn được đánh giá tính mới tuyệt đối tại thời điểm nộp đơn gốc. Quy định này là sự công nhận nguyên tắc về "Tiết lộ ban đầu" (Sự bộc lộ ban đầu) trong luật bằng sáng chế và khuyến khích người nộp đơn tiết lộ toàn bộ các khía cạnh kỹ thuật trong đơn ban đầu.
Như vậy, cơ chế pháp lý quan trọng đảm bảo tính công bằng và khuyến khích người nộp đơn tiết lộ toàn bộ thông tin kỹ thuật ngay từ đầu. Mặc dù đơn được tách ra sẽ có số đơn mới và trải qua quy trình thẩm định nội dung riêng (thường là 18 tháng kể từ ngày công bố nếu có yêu cầu thẩm định nội dung). Quy định này liên kết tính mới của đối tượng SHCN với ngày nộp đơn gốc. Điều này có ý nghĩa rằng, nếu một đối tượng được tách ra, nó vẫn được hưởng ngày ưu tiên ban đầu, đảm bảo rằng bất kỳ sự công bố nào xảy ra sau ngày nộp đơn gốc sẽ không thể hủy bỏ tính mới của đối tượng đó. Cơ chế này đặc biệt quan trọng trong lĩnh vực sáng chế và GPHH, nơi tiêu chuẩn về tính mới tuyệt đối được áp dụng nghiêm ngặt.
4. Kết luận
Vì vậy, Điều 115 Luật Sở hữu trí tuệ quy định về Sửa đổi, bổ sung, tách, chuyển đổi đơn đăng ký sở hữu công nghiệp nhằm tạo điều kiện linh hoạt cho người nộp đơn trong quá trình xử lý đơn tại cơ quan quản lý nhà nước về quyền sở hữu công nghiệp. Theo đó, người nộp đơn có quyền sửa đổi, bổ sung nội dung đơn, tách đơn, hoặc chuyển đổi loại hình bảo hộ (giữa sáng chế và giải pháp hữu ích) trước khi có thông báo từ chối hoặc quyết định cấp văn bằng bảo hộ. Bên cạnh đó, người nộp đơn được yêu cầu ghi nhận các thay đổi về tên, địa chỉ, hoặc thay đổi người nộp đơn do chuyển nhượng hoặc thừa kế. Các thủ tục này phải kèm theo việc nộp phí và lệ phí theo quy định. Đặc biệt, mọi sửa đổi, bổ sung đều phải tuân thủ nguyên tắc không được mở rộng phạm vi đối tượng đã bộc lộ, không làm thay đổi bản chất đối tượng yêu cầu đăng ký, và phải bảo đảm tính thống nhất của đơn. Trong trường hợp tách đơn, đơn được tách vẫn giữ nguyên ngày nộp đơn ban đầu, đảm bảo quyền ưu tiên cho người nộp đơn.
Mọi vướng mắc pháp lý vui lòng liên hệ Luật sư tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến qua điện thoại gọi: 1900.6162 để được đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm của Công ty luật Minh Khuê tư vấn, giải đáp chi tiết.Chúng tôi rất hân hạnh khi nhận được sự hợp tác của quý khách hàng. Xin chân thành cảm ơn!
