Trong cuộc sống, chúng ta phải chịu những chấn thương tâm lý thông thường như: bị từ chối, thất bại, bị xúc phạm...nhiều không kém những chấn thương thể chất. Tuy nhiên trong khi chúng ta đều nhận thức rất rõ về sự cần thiết của việc chữa lành các vết thương thể chất càng tốt thì những vết thương tâm lý lại bị chúng ta lơ là. 

Khi bị một vết đứt ở đầu gối, bạn biết không thể để nó chảy máu mãi, bạn lau sạch và băng vết thương lại để vết thương không bị nhiễm trùng và nhanh lành. Nhưng chúng ta ít khi hành động có chủ đích trong việc chữa trị các tổn thương tâm lý, không hề lo lắng vết thương sẽ hóa to cho dù những vết thương tâm lý cũng có nguy cơ hủy hoại cơ thể rất lớn. 

Khi bị thương, nếu chúng ta phớt lờ không giải quyết ngay lập tức, chúng ta sẽ mất nhiều thời gian hơn để chữa lành nó. Những vết thương tinh thần cũng vậy. 

Dưới đây là những chấn thương tâm lý thông thường cần được sơ cứu:

1. Bị khước từ: Chúng ta thường xuyên bị khước từ: bởi người ta yêu, sếp, bạn bè hay vợ/ chồng. Sự khước được coi là những vết cứa về mặt cảm xúc trong cuộc sống hàng ngày.

2. Sự thất bại: Chúng ta thường thất bại trong việc đạt được những mục tiêu của mình, trong việc vượt qua các bài thi ở trường hay hoàn thành những nhiệm vụ mà chúng ta đã đặt ra cho bản thân trước đó. Sự thất bại giống như cảm lạnh về mặt tinh thần khi mà không được chữa trị, chúng sẽ trở thành chứng “viêm phổi” tâm lý.

3. Cô đơn: Tất cả chúng ta đều trải qua những giai đoạn cảm thấy cô đơn, như thể những mối quan hệ hiện tại không đáp ứng được hết nhu cầu về mặt cảm xúc của chúng ta. Vấn đề nằm ở chỗ chúng ta cảm thấy cô đơn và cô lập càng lâu, sự kết nối trong các mối quan hệ sẽ càng yếu.

4. Sự mất mát: Chúng ta thường xuyên trải qua những sự mất mát trong cuộc sống hàng ngày; khi họ hàng qua đời, một người bạn chuyển đi, tụi trẻ rời nhà, hay chú cún con mà bạn quý chết. Cách chúng ta xây dựng lại cuộc sống sau một sự mất mát có thể quyết định việc chúng ta sẽ trở nên mạnh mẽ hơn trong cảm xúc hay yếu đuối hơn về tâm lý.

5. Sự nghiền ngẫm lặp đi lặp lại: chúng ta dễ dàng bị vướng vào vòng suy nghĩ ủ ê lặp đi lặp lại khiến chúng ta cảm thấy thực sự buồn hay giận dữ và khó để có thể nghĩ sang chuyện khác. Nhưng làm như vậy chẳng khác nào bóc vảy vết thương ra khiến vết thương không thể lành lại.

6. Cảm giác tội lỗi: Chúng ta dành vài giờ mỗi tuần trải qua cảm giác tội lỗi từ mức độ nhẹ tới trung bình, và khi vượt quá mức, thứ cảm giác ấy sẽ chi phối sự chú ý của chúng ta, khiến chúng ta gặp khó khăn trong việc tập trung vào công việc và những trách nhiệm. Cảm giác tội lỗi kéo dài có thể bỏ độc những mối quan hệ hạnh phúc nhất của chúng ta, đôi khi còn ảnh hưởng tới cả gia đình và họ hàng.

>> Xem thêm:  Chuyên gia tư vấn tâm lý trực tuyến qua tổng đài điện thoại

7. Lòng tự trọng thấp: Đôi khi chúng ta phải trải qua chuỗi ngày lòng tự trọng thấp – những ngày mà chúng ta hoàn toàn tự đánh giá thấp bản thân và năng lực của chính mình. Lòng tự trọng thấp giống như việc có một hệ miễn dịch cảm xúc suy yếu — nó khiến cho chúng ta dễ bị tổn thương hơn và dễ dàng vấp phải những chấn thương tâm lý hơn.

Mỗi chấn thương tâm lý có thể ảnh hưởng tới sức khỏe tinh thần của chúng ta và thậm chí ảnh hướng tới cả sức khỏe thể chất, đặc biệt nếu chấn thương kéo dài. Chữa trị không đến nơi đến chốn một vết thương, nó sẽ có thể lan ra và ảnh hưởng đến những vùng khác. Tương tự với vết thương tâm lý, sự khước từ không được điều trị có thể gây ra sự thiếu tự tin, đánh giá thấp bản thân. Chữa trị các chấn thương tâm lý ngay từ khi có dấu hiệu có thể chúng lan ra và giảm thiểu khả năng tích lũy những vết thương nhỏ gộp lại thành một vết thương lớn.

Thực hành sơ cứu cảm xúc

Dưới đây là 7 cách sơ cứu cảm xúc mà bạn có thể tham khảo: 

1. Chú ý đến những nỗi đau cảm xúc: khi bị thương, ta cần chủ động nhận biết ngay khi xảy ra và chữa liền cho vết thương. Ví dụ khi thấy bản thân mình quá cô đơn, không thể kết nối với ai, không thể chia sẻ cùng ai, đó là lúc bạn nên nhận biết mình đang có vết thương về cảm xúc. Nhận biết là bước đầu tiên cần thiết cho quá trình chữa trị.

2. Chuyển hướng những phản ứng tiêu cực khi thất bại: Sự thất bại thường khiến bạn tập trung vào những gì bạn không thể làm thay vì tập trung vào những gì bạn có thể làm. Điều đó có thể khiến bạn ít có khả năng làm việc tốt hơn, làm cho bạn tập trung nhiều hơn vào những thiếu sót của mình và điều này sẽ lặp đi lặp lại. Để ngăn chặn vòng luẩn quẩn này, học cách bỏ qua phản ứng cảm thấy vô dụng và mất tinh thần sau mỗi thất bại và lập danh sách các yếu tố mà bạn có thể kiểm soát được để thử lại. Ví dụ, suy nghĩ về khâu chuẩn bị và lập kế hoạch, làm thế nào bạn có thể cải thiện từng cái một. Bài tập này sẽ làm giảm cảm giác bất lực và cải thiện cơ hội thành công trong tương lai.

3. Theo dõi và bảo vệ lòng tự trọng của bạn. Khi bạn cảm thấy tự thất vọng với bản thân, hãy dành một chút thời gian để thông cảm với chính mình.

Lòng tự trọng cũng giống như một hệ thống miễn dịch cảm xúc giúp bạn chịu đựng, vượt qua nỗi đau tình thần và phục hồi cảm xúc. Vì vậy, bạn phải theo dõi nó và tránh tự làm mình thất vọng, nhất là khi bạn đang bị tổn thương. Một cách để "chữa lành" lòng tự trọng bị tổn thương là việc dành tình thương cho bản thân. Khi bạn cảm thấy bản thân mình đáng phê phán, hãy thực hiện bài luyện tập sau: hãy tưởng tượng bạn thân của bạn cảm thấy rất tồi tệ về bản thân vì những lý do tương tự và viết một email thể hiện lòng thương và sự ủng hộ. Sau đó đọc lại email. Đó chính là những lời mà bạn nên dành cho chính bản thân mình.

4. Khi những suy nghĩ tiêu cực xâm chiếm, hãy phá bỏ chúng bằng sự phân tâm tích cực: Khi bạn cứ nghĩ về những sự kiện buồn trong tâm trí mà không tìm kiếm cái nhìn mới hay cách giải quyết vấn đề, bạn chỉ đang suy nghĩ ủ ê và nếu nó trở thành thói quen thì sẽ trở thành nỗi đau tâm lý sâu sắc hơn. Cách tốt nhất để phá những suy nghĩ tiêu cực là làm sao lãng chính bản thân bằng cách làm các công việc đòi hỏi sự tập trung (ví dụ: chơi một trò chơi yêu thích, cố nhớ tên của một người bạn tiểu học). Khoa học cho thấy chỉ cần phá vỡ dòng suy nghĩ tiêu cực bằng bất cứ cách nào trong vòng 2 phút, não sẽ ngưng không ép bạn tiếp tục tập trung vào sự tiêu cực nữa.

5. Tìm ý nghĩa trong sự mất mát: trong đời ta ai rồi cũng trải qua mất mát. Tôi cũng vậy. Bạn cũng vậy. Chẳng ai trong chúng ta tránh được điều này. Nếu sau một mất mát mà ta chẳng thể hồi phục, cứ bị mắc kẹt vào đó mà mất hết ý chí, đó là khi ta cần chữa trị. Cụ thể, hãy tìm ra ý nghĩ trong sự mất mát hoặc tìm một mục đích lớn hơn cho cuộc sống từ mất mát đã qua. Hãy suy nghĩ làm thế nào để giúp bạn hoặc người khác sống tốt hơn, tưởng tượng những thay đổi bạn có thể làm mà giúp bạn sống một cuộc sống phù hợp hơn với các giá trị và mục đích của bản thân.

6. Đừng để cảm giác tội lỗi kéo dài

Khi bạn cảm thấy mình sai, cảm thấy có lỗi ở mức độ vừa phải; đó là cảm giác tốt vì nó chỉ đường cho bạn để sửa chữa một vài vấn đề. Nhưng khi bạn cứ bị hành hạ bởi cảm giác tội lỗi, nó xâm hại đến trí tuệ cảm xúc và năng lượng tích cực, khiến ta không thể tập trung, không thể làm việc, và không tận hưởng cuộc sống. Trong trường hợp này, bạn cần xin lỗi người nào mà bạn đã vô tình tổn thương. Hãy xin lỗi một cách thật tình, thành tâm để bản thân không còn vương vấn. Xin lỗi người khác chính là cách chữa trị cho bản thân mình.

7. Tìm hiểu cách chữa trị vết thương cảm xúc phù hợp với bạn: Mỗi người chúng ta đều có những cách phục hồi vết thương nhanh chậm khác nhau. Và chỉ có bạn mới biết đối với mình cách nào là tốt nhất. Cứ thử các kĩ thuật khác nhau rồi tìm ra cách nào hiệu quả nhất với bạn. Theo thời gian, bạn sẽ tự mình phát triển những kĩ năng trị liệu tâm lý cho riêng mình - thứ mà bạn có thể dùng trong nhiều năm và cũng có thể chia sẻ cho người khác. 

Bộ phận tư vấn tâm lý - Công ty Luật Minh Khuê (tổng hợp)

Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không phải là ý kiến tư vấn chính thức cuối cùng của chuyên gia tâm lý. Nếu có điều gì cần chia sẻ, trợ giúp về tâm lý quý khách hãy gọi đến tổng đài tư vấn tâm lý :  1900.6162 chúng tôi luôn sẵn sàng lắng nghe và cùng bạn tháo gỡ khó khăn !

>> Xem thêm:  Phát hiện bị nhiễm HIV thì cần làm những gì ? Có phải nhiễm HIV là mang án tử ?

>> Xem thêm:  Không có việc làm hoặc thu nhập thấp thì có nên học thạc sỹ hay đi du học... Sai lầm phổ biến của người mới đi làm ?