Thực trạng hoạt động mê tín dị đoan trên các nền tảng mạng xã hội và chế tài xử lý

Tình trạng các trang page, tài khoản cá nhân livestream xem bói, xem tình duyên, vận hạn, tài lộc ngày càng phổ biến trên các trang mạng xã hội. Sự cả tin và dễ dãi của người xem đã tiếp tay cho hành vi kinh doanh này ngày càng trở nên phổ biến. Vậy, pháp luật Việt Nam quy định ra sao về vấn đề này? Có chế tài nào ngặn chặn hành vi truyền bá mê tín dị đoan trái pháp luật trên nền tảng mạng xã hội này không? Luật Minh Khuê sẽ làm rõ trong nội dung bài viết dưới đây. Mời bạn đọc theo dõi và hãy để lại cho chũng tôi những đánh giá, quan điểm của bạn về vấn đề này.

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục tư vấn luật Dân sự của Công ty luật Minh Khuê

>> Luật sư tư vấn pháp luật Dân sự, gọi: 1900 6162

Trả lời:

Chào bạn, cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi đề nghị tư vấn luật đến Bộ phận luật sư tư vấn pháp luật của Công ty Luật Minh Khuê. Nội dung câu hỏi của bạn đã được đội ngũ luật sư của Chúng tôi nghiên cứu và tư vấn cụ thể như sau:

Cơ sở pháp lý

- Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi tại Luật sửa đổi Bộ luật hình sự năm 2017

- Nghị định 15/2020/NĐ-CP ngày 3/2/2020 quy định về Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử

- Nghị định số 38/2021/NĐ-CP ngày 29/3/2021 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo

Ở những bài viết gần đây, chúng tôi đã có rất nhiều những đánh giá về mặt trái của nền kinh tế số với sự phát triển mạnh của các nền tảng mạng xã hội. Đó không chỉ là cạnh tranh không lành mạnh, không chỉ là môi trường béo bở cho thông tin bẩn được đăng tải và chia sẻ rộng rãi mà còn là cơ hội cho những lĩnh vực kinh doanh bị cấm được hoạt động một cách trá hình. Phổ biến nhất đó chính là tình trạng các trang page, tài khoản cá nhân livestream xem bói, xem tình duyên, vận hạn, tài lộc. Sự cả tin và dễ dãi của người xem đã tiếp tay cho hành vi kinh doanh này ngày càng trở nên phổ biến. Vậy, pháp luật Việt Nam quy định ra sao về vấn đề này? Có chế tài nào ngặn chặn hành vi truyền bá mê tín dị đoan trái pháp luật trên nền tảng mạng xã hội này không? Luật Minh Khuê sẽ làm rõ trong nội dung bài viết dưới đây. Mời bạn đọc theo dõi và hãy để lại cho chũng tôi những đánh giá, quan điểm của bạn về vấn đề này.

1. Thực trạng hoạt động mê tín dị đoan trên các nền tảng mạng xã hội 

Hiện nay chỉ cần vào Google nhập từ khóa “xem bói” rồi tìm kiếm, chỉ trong vòng 0,64 giây đã có gần 7,5 triệu kết quả liên quan xuất hiện, trong đó một số trang web chuyên về xem bói, tử vi như: tuvicongiap.xyz, vansu.net, xemtuong.net, phongthuyso.vn, tuvikhoahoc.com… Hay dễ dàng hơn, trên mạng xã hội facebook, việc người dùng lướt xem tin chắc hẳn không khó gì bắt gặp những livestream mà người cho rằng mình là người xem bói ban lộc kêu gọi mọi người để lại thông tin cá nhân để được thầy phán….

Với quảng cáo rầm rộ đủ mọi dịch vụ tâm linh hấp dẫn và được xem... miễn phí như: xem tử vi trọn năm, tử vi trọn đời, chọn ngày đẹp, xem tuổi, trong đó cả dịch vụ gọi vong, ngoại cảm tìm mộ, tìm người thất lạc..., các trang web, tài khoản mạng xã hội chuyên về xem bói, tử vi thu hút hàng chục, thậm chí hàng trăm ngàn lượt truy cập, theo dõi. Có nhiều hình thức xem bói online như: làm trắc nghiệm online; coi chỉ tay, nét mặt; bói qua thông tin cá nhân và livestream (phát trực tiếp)... trên các mạng xã hội.

Để được xem bói, người tham gia phải đăng ký, cung cấp ngày tháng năm sinh và các thông tin theo yêu cầu; bắt buộc phải chia sẻ trang xem bói lên mạng xã hội để chế độ công khai. Chia sẻ càng nhiều càng mau tới lượt được xem bói. Do đó, mức độ lan truyền của những trang xem bói này rất nhanh.

Đánh vào tâm lý tò mò, muốn biết vận hạn, công danh, sự nghiệp, tình duyên, gia đạo của mình năm nay thế nào để... ứng phó, nhiều trang xem bói đều quảng cáo xem miễn phí nên thu hút rất đông người tương tác. Phần lớn, những tài khoản tìm kiếm và tương tác online trên những trang này là các cô gái trẻ và phụ nữ trung niên.

Điều đáng nói, xem bói online là hình thức bói toán trá hình cho hoạt động mua bán đồ mang tính mê tín dị đoan. Để giải vận hạn, đắc tài lộc, đạt tình duyên..., phần lớn người xem bói được “thầy” yêu cầu chuyển tiền để cúng sao hoặc phải mua nhẫn tài lộc, vòng phong thủy, dầu se duyên do “thầy” bán hoặc chỉ định nơi mua thì mới được như ý với giá từ vài trăm ngàn đến vài chục triệu đồng.

Vấn nạn này đã đang và diễn ra mà không có được sự kiểm soát chặt chẽ từ các cơ quan chức năng. Bởi vậy, hệ lụy từ thực trạng này gây ra cho xã hội sẽ không nhỏ nếu chúng ta không có giải pháp để ngăn chặn ngay từ bây giờ.

2. Biện pháp xử lý hành vi lợi dụng mạng xã hội truyền bá, kinh doanh dịch vụ mê tín dị đoan?

Ai cũng có niềm tin và mong muốn hạnh phúc, song điều đó phải được xây dựng trên cơ sở nhận thức đúng đắn, được xác tín bằng tư duy khoa học và từ sự nỗ lực, cố gắng của chính bản thân mỗi người... chứ không phải là những lời huyễn hoặc của thầy bói. “Bói toán” là hình thức mê tín dị đoan bị pháp luật cấm. Tại Điều d khoản 1 Điều 8, Luật An ninh mạng năm 2018 quy định, nghiêm cấm việc sử dụng không gian mạng để hoạt động tệ nạn xã hội, phá hoại thuần phong, mỹ tục của dân tộc, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng. Ngoài việc bị xử phạt vi phạm hành chính, các đối tượng hành nghề bói toán còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

2.1 Xử phạt hành chính

Nghị định số 38/2021/NĐ-CP quy định về hành vi hành nghề mê tín dị đoan có thể bị xử phạt như sau:

2.2 Truy cứu trách nhiệm hình sự

- Nếu đối tượng có hành vi lợi dụng mê tín, dị đoan để lừa bịp nhằm chiếm đoạt tài sản của người khác thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản được quy định tại Điều 174 Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017.

- Nếu lợi dụng mê tín, dị đoan để giết người, gây thương tích thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo tội giết người được quy định tại Điều 123 và tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác theo Điều 134 Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017.

- Tội mê tín dị đoan theo Khoản 1 Điều 320 Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 sẽ bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng (mười triệu đồng) đến 100.000.000 đồng (một trăm triệu đồng), phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

- Tội mê tín dị đoan theo Khoản 2 Điều 320 Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 sẽ chịu mức phạt tù từ 03 năm đến 10 năm nếu hành vi phạm tội có một trong các tình tiết sau:

• Làm chết người;
• Thu lợi bất chính 200.000.000 đồng trở lên;
• Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội."

- Người phạm tội hành nghề mê tín dị đoan còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng (mười triệu đồng) đến 50.000.000 đồng (năm mươi triệu đồng) tuỳ hành vi của mình.

Có thể thấy, pháp luật hiện hành cũng đã có những chế tài xử lý đối với hành vi kinh doanh dịch vụ mê tín dị đoan, truyền bá mê tín dị đoan khá cụ thể. Song để có thể ngăn chặn được hoàn toàn hành vi đó trên các nền tảng mạng xã hội là điều không hề dễ dàng. Bởi vậy, cần có sự phối hợp từ người dùng mạng xã hội, đến nhà quản trị mạng xã hội và cơ quan chức năng. Cụ thể:

Đối với người dùng mạng xã hội: Hãy tỉnh táo trước những hành vi dụ dỗ tham gia bói toán trên mạng xã hội, không like, không share. Thông qua các công cụ hỗ trợ ngay lập tức báo cáo tài khoản, trang page có hành vi đó để khóa tài khoản, ngặn chặn sự lan truyền rộng rãi của thông tin mê tín dị đoan.

Đối với nhà quản trị mạng xã hội: Chủ động xây dựng cơ chế kiểm soát hành vi vi phạm pháp luật trên nền tảng thuộc quản lý của mình, kịp thời khóa vĩnh viễn các tài khoản có hành vi truyền bá, kinh doanh mê tín dị đoan.

Đối với cơ quan chức năng: Tiếp nhận thông tin, truy vết đối tượng có hành vi mê tín dị đoan, truyền bá mê tín dị đoan trên mạng xã hội, tiến hành xử lý theo quy định pháp luật một cách triệt để.

Có thực hiện được như kiến nghị trên mới có thể ngăn chặn được hành vi lan truyền mê tín dị đoan trên nền tảng mạng xã hội, giữ trật tự xã hội.

3. Đăng video độc hại với trẻ em trên mạng xã hội thì bị phạt thế nào?

Thời gian qua, một số người đăng video độc hại với trẻ em lên mạng xã hội, điều đó sẽ bị xử phạt như thế nào?

Căn cứ Khoản 3 Điều 4 và Khoản 1 điều 101 Nghị định số 15/2020/NĐ-CP, hành vi lợi dụng mạng xã hội để thực hiện vi phạm sau đây (trong đó, có đăng video độc hại, mê tín dị đoan) sẽ bị phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng với cá nhân, nếu tổ chức vi phạm sẽ bị phạt gấp đôi:

Mức phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng áp dụng với hành vi tiết lộ thông tin thuộc danh mục bí mật nhà nước, bí mật đời tư của cá nhân và bí mật khác mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu tổ chức vi phạm sẽ bị phạt gấp đôi.

Người vi phạm buộc gỡ bỏ thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn hoặc thông tin vi phạm pháp luật do thực hiện hành vi vi phạm nêu trên.

Lưu ý, nếu trước đó người vi phạm dùng bói toán, đồng bóng hoặc các hình thức mê tín, dị đoan khác đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội hành nghề mê tín, dị đoan, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm thì sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội hành nghề mê tín, dị đoan, theo điều 320 Bộ luật Hình sự năm 2015.

Khi đó, khung hình phạt thấp nhất với tội danh này là bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

Trên đây là tư vấn của chúng tôi. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại số: 1900 6162 để được giải đáp.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật Dân sự - Công ty luật Minh Khuê