Mức trợ cấp mai táng phí hiện nay là bao nhiêu?

Trong hệ thống an sinh xã hội, nếu như lương hưu hay trợ cấp thất nghiệp là "điểm tựa" giúp người lao động ổn định cuộc sống lúc khó khăn hay khi về già, thì chế độ tử tuất – mà cụ thể là trợ cấp mai táng – lại mang một ý nghĩa nhân văn sâu sắc và linh thiêng hơn cả. Đây là sự ghi nhận cuối cùng của Nhà nước đối với quá trình đóng góp của người lao động vào quỹ bảo hiểm xã hội (BHXH) quốc gia, đồng thời là sự hỗ trợ tài chính thiết thực nhằm giảm bớt gánh nặng cho thân nhân trong việc lo hậu sự. Bước sang năm 2026, cùng với lộ trình cải cách tiền lương và những thay đổi quan trọng trong Luật Bảo hiểm xã hội, mức trợ cấp mai táng đã có những điều chỉnh tương ứng để phù hợp với biến động của giá cả thị trường và mức sống thực tế. Việc nắm bắt chính xác mức hưởng, đối tượng áp dụng và điều kiện thụ hưởng không chỉ là quyền lợi pháp lý, mà còn giúp gia đình có sự chuẩn bị chu đáo để đưa tiễn người thân về nơi an nghỉ cuối cùng một cách trọn vẹn và trang trọng nhất. 

1. Trợ cấp mai táng phí là gì?

Trợ cấp mai táng phí là một chế độ quan trọng nằm trong nhóm chính sách tử tuất của hệ thống bảo hiểm xã hội (BHXH). Đây là khoản tài chính được cơ quan BHXH chi trả một lần nhằm hỗ trợ chi phí tổ chức tang lễ cho người tham gia bảo hiểm sau khi họ qua đời.

Dưới góc độ kinh tế, trợ cấp mai táng đóng vai trò là một khoản tích lũy rủi ro được chia sẻ thông qua quỹ BHXH. Trong quá trình lao động, người tham gia đã trích một phần thu nhập để đóng góp vào quỹ hưu trí và tử tuất. Khi sự kiện bảo hiểm (cái chết) xảy ra, quỹ này thực hiện chức năng bồi hoàn một phần chi phí thực tế phát sinh ngay lập tức cho gia đình.

Về mặt xã hội, Điều 85 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 (Luật BHXH 2024) mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Trong văn hóa tâm linh của người Việt, việc tổ chức hậu sự chu đáo không chỉ là nghĩa vụ mà còn là đạo lý "nghĩa tử là nghĩa tận". Khoản trợ cấp này giúp giảm bớt gánh nặng tài chính đột ngột cho thân nhân, đảm bảo người quá cố được đưa tiễn một cách tôn nghiêm nhất, bất kể hoàn cảnh kinh tế của gia đình lúc bấy giờ.

Sự thay đổi từ Điều 66 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 sang Điều 85 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 không chỉ đơn thuần là việc thay đổi con số. Ý nghĩa thực sự nằm ở việc thiết lập một "Mức tham chiếu" độc lập với bảng lương công chức. Trước đây, khi lương cơ sở đứng yên, các trợ cấp BHXH cũng dậm chân tại chỗ dù giá cả thị trường leo thang. Với cơ chế mới tại Điều 85, mức tham chiếu sẽ bám sát hơn vào thực tế đời sống kinh tế, đảm bảo khoản tiền 23,4 triệu đồng thực sự đủ để bao phủ các chi phí cốt yếu của một buổi lễ mai táng tại Việt Nam.

2. Điều kiện hưởng trợ cấp mai táng từ ngày 01/07/2025 gồm những ai?

Luật BHXH 2024 thiết lập các tiêu chuẩn rõ ràng về thời gian đóng góp và tình trạng tham gia để xác định quyền thụ hưởng trợ cấp mai táng. Điều này nhằm đảm bảo tính công bằng giữa các nhóm đối tượng và sự bền vững của quỹ bảo hiểm.

2.1. Đối với người tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc

Người lao động thuộc diện BHXH bắt buộc sẽ được hưởng trợ cấp mai táng nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Người lao động đang đóng BHXH hoặc đang bảo lưu thời gian đóng BHXH mà đã có thời gian đóng từ đủ 12 tháng trở lên.
• Người lao động chết do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hoặc chết trong thời gian điều trị do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp (không xét đến thời gian đóng BHXH).
• Người đang hưởng lương hưu hoặc đang tạm dừng hưởng lương hưu.
• Người đang hưởng hoặc tạm dừng hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng đã nghỉ việc.

Khoảng thời gian "12 tháng" đóng BHXH bắt buộc là một ngưỡng quan trọng. Tuy nhiên, Luật 2024 đã có điểm tiến bộ khi quy định rằng nếu người lao động có thời gian đóng BHXH bắt buộc dưới 12 tháng nhưng tổng thời gian đóng cả bắt buộc và tự nguyện từ đủ 60 tháng trở lên thì vẫn được hưởng trợ cấp mai táng theo chế độ này.

2.2. Đối với người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện

Nhóm đối tượng này có những quy định riêng biệt do tính chất đóng góp và hưởng thụ khác với nhóm bắt buộc :

• Người lao động có thời gian đóng BHXH từ đủ 60 tháng trở lên.
• Người đang hưởng lương hưu hoặc đang tạm dừng hưởng lương hưu.

Sự chênh lệch giữa 12 tháng (bắt buộc) và 60 tháng (tự nguyện) phản ánh cấu trúc rủi ro của hai loại hình. BHXH bắt buộc thường gắn liền với quan hệ lao động và các rủi ro nghề nghiệp cao hơn, do đó được bảo vệ sớm hơn.

2.3. Các trường hợp đặc thù khác

Bên cạnh hai nhóm chính, Luật cũng bao phủ các đối tượng yếu thế hoặc các tình huống pháp lý đặc biệt:

• Trường hợp Tòa án tuyên bố là đã chết: Khi một người thuộc các đối tượng nêu trên bị Tòa án tuyên bố là đã chết, thân nhân vẫn được giải quyết trợ cấp mai táng như trường hợp chết thông thường.
• Người hưởng trợ cấp hưu trí xã hội: Đối với những người cao tuổi không có lương hưu, khi qua đời, người lo mai táng sẽ được nhận trợ cấp mai táng từ ngân sách nhà nước, với mức tối thiểu bằng 20 lần mức chuẩn trợ giúp xã hội (hiện tại là 10.000.000 đồng).

3. Mức trợ cấp mai táng phí theo quy định 

Việc đi sâu vào phân tích con số 10 lần mức tham chiếu giúp người dân hiểu rõ cơ chế bảo vệ tài chính mà Luật mang lại. Đây là một sự chuyển đổi mang tính lịch sử trong hệ thống an sinh xã hội Việt Nam. Mức tham chiếu là một khái niệm mới được đưa vào Luật BHXH 2024 để thay thế mức lương cơ sở trong việc tính toán các chế độ bảo hiểm. Theo quy định chuyển tiếp tại Điều 141, trong thời gian chưa bãi bỏ mức lương cơ sở, mức tham chiếu được tính bằng mức lương cơ sở. Từ ngày 01/07/2025, khi mức lương cơ sở là 2.340.000 đồng, mức tham chiếu cũng sẽ khởi điểm ở con số này. Tuy nhiên, điểm khác biệt lớn nhất nằm ở tương lai:

• Khi chưa bãi bỏ lương cơ sở: Mức tham chiếu = Lương cơ sở.
• Khi bãi bỏ lương cơ sở: Chính phủ sẽ điều chỉnh mức tham chiếu dựa trên CPI, tăng trưởng kinh tế và khả năng cân đối của quỹ BHXH.

Cơ chế này đảm bảo rằng các khoản trợ cấp như mai táng phí sẽ có một con đường phát triển độc lập, không bị ràng buộc bởi các chính sách tiền lương hành chính công.

Tại sao lại là 10 lần? Qua thực tiễn khảo sát chi phí tang lễ tại các địa phương trên toàn quốc, mức 10 lần lương cơ sở (nay là mức tham chiếu) được đánh giá là mức hỗ trợ hợp lý. Với 23.400.000 đồng, một gia đình có thể trang trải các chi phí cơ bản như: áo quan, chi phí hỏa táng hoặc đất nghĩa trang tại nông thôn, phí dịch vụ xe tang và các nghi lễ thiết yếu khác. Sự đồng nhất mức hưởng 10 lần mức tham chiếu cho cả người tham gia BHXH bắt buộc và tự nguyện thể hiện nguyên tắc bình đẳng trong thụ hưởng các quyền lợi cơ bản nhất của tử tuất.

Ví dụ minh họa tính toán: Nếu vào năm 2026, dựa trên sự tăng trưởng kinh tế, Chính phủ điều chỉnh tăng mức tham chiếu thêm 5%, đạt con số 2.457.000 đồng. Lúc này, mức trợ cấp mai táng sẽ thay đổi như sau:

Sự tăng trưởng này diễn ra một cách tự nhiên theo sự điều hành của Chính phủ, giúp người lao động hoàn toàn yên tâm về giá trị thực của khoản tích lũy bảo hiểm.

4. Hồ sơ và quy trình thủ tục nhận trợ cấp mai táng phí hiện nay

Để khoản trợ cấp đến được tay người lo mai táng một cách nhanh chóng nhất, Luật BHXH 2024 và các văn bản hướng dẫn như Quyết định 863/QĐ-BNV của Bộ Nội vụ đã đơn giản hóa tối đa các thủ tục hành chính.

Thân nhân hoặc tổ chức, cá nhân lo mai táng cần chuẩn bị bộ hồ sơ bao gồm các giấy tờ sau :

• Sổ bảo hiểm xã hội: (Bản chính hoặc bản điện tử). Trường hợp người chết đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp hằng tháng thì không cần giấy tờ này.
• Giấy tờ chứng minh việc chết: Bản sao giấy chứng tử, hoặc trích lục khai tử, hoặc bản sao giấy báo tử, hoặc bản sao quyết định của Tòa án tuyên bố là đã chết.
• Tờ khai của người lo mai táng: Theo mẫu do BHXH Việt Nam ban hành (thường là mẫu số 04). Trong tờ khai này cần ghi rõ thông tin người nhận tiền và phương thức nhận (tiền mặt hoặc chuyển khoản).
• Giấy tờ cho lao động nước ngoài: Nếu người lao động nước ngoài chết tại nước ngoài, các giấy tờ chứng tử phải được dịch thuật và công chứng theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Quy trình được thiết kế linh hoạt tùy theo tình trạng tham gia của người quá cố :

Bước 1: Nộp hồ sơ.

• Thân nhân nộp hồ sơ cho Người sử dụng lao động (nếu người chết đang làm việc) hoặc trực tiếp cho Cơ quan BHXH (nếu người chết đang hưởng lương hưu hoặc bảo lưu đóng).
• Thời hạn: Trong vòng 90 ngày kể từ ngày người lao động qua đời.

Bước 2: Chuyển giao hồ sơ. Người sử dụng lao động có trách nhiệm nộp hồ sơ cho cơ quan BHXH trong vòng 30 ngày kể từ khi nhận đủ từ thân nhân.

Bước 3: Giải quyết và chi trả. Cơ quan BHXH thực hiện thẩm định và chi trả trong vòng 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Người dân không nhất thiết phải đến trực tiếp cơ quan BHXH mà có thể lựa chọn các hình thức sau để tiết kiệm thời gian :

• Nộp trực tiếp tại bộ phận Một cửa của cơ quan BHXH cấp huyện hoặc tỉnh.
• Gửi hồ sơ qua bưu điện.
• Nộp trực tuyến qua Cổng dịch vụ công BHXH Việt Nam hoặc qua ứng dụng VssID (nếu đã được tích hợp).

Kết luận

Tóm lại, mức trợ cấp mai táng phí hiện nay không đơn thuần là một con số tài chính cố định, mà là giá trị kết tinh từ sự tích lũy và đóng góp của người lao động suốt những năm tháng làm việc hăng say. Chính sách này một lần nữa khẳng định ưu điểm vượt trội của việc tham gia Bảo hiểm xã hội: người lao động luôn được bảo vệ và đồng hành ngay cả trong những tình huống bi thương nhất của cuộc đời. Dù số tiền trợ cấp có thể không bù đắp được nỗi mất mát về tinh thần, nhưng nó là sự an ủi kịp thời, giúp người ở lại bớt đi nỗi lo toan về chi phí hậu sự giữa lúc tang gia bối rối. Trong bối cảnh các quy định về mức lương cơ sở và căn cứ tính trợ cấp đang có nhiều thay đổi theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, việc mỗi cá nhân chủ động cập nhật kiến thức pháp luật là vô cùng cần thiết để bảo vệ quyền lợi chính đáng cho bản thân và gia đình. Hy vọng rằng, với những phân tích chi tiết và chuyên nghiệp trên, quý bạn đọc đã hiểu rõ về mức hưởng mai táng phí hiện hành, từ đó càng thấy thêm giá trị của "tấm lưới an sinh" mà mình đang tham gia, hướng tới một tương lai mà ở đó mọi rủi ro đều được dự phòng và sẻ chia bởi Nhà nước và cộng đồng.

Để tìm hiểu thêm về vấn đề mai táng phí, mời quý bạn đọc tham khảo bài viết: Người bị chất độc màu da cam mất thân nhân được hưởng chế độ mai táng phí không?

Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của Luật Minh Khuê liên quan đến vấn đề: Tiền mai táng phí cho người cao tuổi. Mọi thắc mắc chưa rõ hay có nhu cầu hỗ trợ vấn đề pháp lý khác, quý khách hàng vui lòng liên hệ với bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu tư vấn qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp kịp thời. Xin trân trọng cảm ơn quý khách hàng đã quan tâm theo dõi bài viết của Luật Minh Khuê.