Tiêu chí chọn ngân hàng phục vụ dự án dùng vốn vay ODA, vốn vay ưu đãi

1. Thế nào là vốn vay ODA, vốn vay ưu đãi?

Theo quy định tại Điều 19 của Nghị định 114/2021/NĐ-CP, vốn ODA và vốn vay ưu đãi được xác định là nguồn vốn từ các nhà tài trợ nước ngoài cung cấp cho Chính phủ Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam để hỗ trợ trong việc phát triển, bảo đảm phúc lợi và an sinh xã hội, gồm:

- Vốn ODA không hoàn lại: Đây là khoản vốn ODA không cần phải trả lại cho nhà tài trợ nước ngoài, được cung cấp thông qua dự án độc lập hoặc kết hợp với các dự án đầu tư sử dụng vốn vay ODA hoặc vốn vay ưu đãi từ các nhà tài trợ nước ngoài. Điều này giúp tạo ra các nguồn vốn quan trọng để hỗ trợ phát triển kinh tế và xã hội trong các quốc gia như Việt Nam.

- Vốn vay ODA: Đây là các khoản vay nước ngoài được cung cấp với điều kiện ưu đãi nhằm hỗ trợ phát triển kinh tế và xã hội của một quốc gia như Việt Nam. Theo quy định, ít nhất 35% hoặc 25% tùy vào điều kiện cụ thể của khoản vay, phải là thành tố ưu đãi. Điều này áp dụng cho các khoản vay có điều kiện ràng buộc liên quan đến mua sắm hàng hóa và dịch vụ theo quy định của nhà tài trợ nước ngoài. Cách tính thành tố ưu đãi được mô tả chi tiết tại Phụ lục I của Nghị định 114/2021/NĐ-CP. Điều này nhằm đảm bảo rằng các khoản vay này mang lại lợi ích cao nhất cho quốc gia nhận vay.

- Vốn vay ưu đãi: Đây là các khoản vay nước ngoài có điều kiện ưu đãi hơn so với vay thương mại, nhưng vẫn chưa đạt tiêu chuẩn của vay ODA theo quy định tại điều 19 của Nghị định 114/2021/NĐ-CP. Tuy nhiên, mặc dù không đạt tiêu chuẩn của vay ODA, vốn vay ưu đãi vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ phát triển kinh tế và xã hội của các quốc gia như Việt Nam. Điều này giúp tăng cường nguồn lực tài chính để thúc đẩy các dự án phát triển và cải thiện điều kiện sống cho cộng đồng.

2. Các tiêu chí lựa chọn ngân hàng phục vụ dự án dùng vốn vay ODA, vốn vay ưu đãi

Dựa theo quy định của Điều 61 trong Nghị định 114/2021/NĐ-CP, các tiêu chí để lựa chọn ngân hàng phục vụ chương trình và dự án sử dụng vốn vay ODA, vốn vay ưu đãi được xác định như sau:

- Kinh nghiệm và xếp hạng: Ngân hàng cần có kinh nghiệm trong việc quản lý và rút vốn vay ODA, vốn vay ưu đãi, dựa trên xếp hạng của cơ quan có thẩm quyền. Điều này đảm bảo rằng ngân hàng có khả năng thực hiện các giao dịch liên quan đến vốn vay này một cách hiệu quả và đáng tin cậy. Ngân hàng cũng cần tuân thủ các tiêu chuẩn chuyên môn, nghiệp vụ ngân hàng và các quy định về giới hạn tỷ lệ đảm bảo an toàn trong hoạt động ngân hàng.

- Hệ thống chi nhánh: Ngân hàng cần có hệ thống chi nhánh phù hợp với yêu cầu của chương trình và dự án. Điều này đảm bảo rằng ngân hàng có sẵn sàng hỗ trợ và cung cấp dịch vụ cho các dự án tại các địa phương cụ thể mà chương trình và dự án đang triển khai.

- Chấp nhận và thực hiện các trách nhiệm quy định: Ngân hàng cần chấp nhận và thực hiện các trách nhiệm được quy định tại các Điều 60, 62, 63, 64, 78, 89 trong Nghị định 114/2021/NĐ-CP. Điều này bao gồm việc tuân thủ các quy định về quản lý, báo cáo, kiểm soát và phối hợp với các cơ quan liên quan để đảm bảo tính hiệu quả và minh bạch trong việc sử dụng vốn vay.

3. Ngân hàng phục vụ dự án sử dụng vốn vay ODA, vốn vay ưu đãi có trách nhiệm gì?

Trách nhiệm của ngân hàng phục vụ được quy định theo Điều 62 của Nghị định 114/2021/NĐ-CP như sau:

- Thực hiện các thủ tục mở tài khoản vốn ODA, vốn vay ưu đãi cho chương trình, dự án: Ngân hàng phải thực hiện các thủ tục liên quan đến việc mở tài khoản vốn ODA, vốn vay ưu đãi cho chương trình, dự án theo các điều ước quốc tế và thỏa thuận đã được cấp có thẩm quyền ký kết. Đồng thời, ngân hàng phải tuân thủ quy định tại Chương VII, VIII của Nghị định 114/2021/NĐ-CP và phù hợp với quy định của pháp luật.

- Theo dõi và quản lý tài khoản, thực hiện các giao dịch ngân hàng và thu phí: Ngân hàng phải thực hiện việc theo dõi và quản lý tài khoản của chương trình, dự án để đảm bảo rằng các giao dịch được thực hiện đúng quy trình và mục đích sử dụng. Ngân hàng phải thực hiện các giao dịch ngân hàng liên quan đến tài khoản của chương trình, dự án theo yêu cầu và hướng dẫn của cơ quan quản lý có thẩm quyền. Ngân hàng cần thu phí dịch vụ theo quy định và thỏa thuận trước đó với chương trình hoặc dự án, đồng thời bảo đảm tính minh bạch và công bằng trong việc thu phí. Ngân hàng cần báo cáo thông tin liên quan đến tài khoản của chương trình, dự án theo yêu cầu của cơ quan quản lý có thẩm quyền. Điều này giúp đảm bảo tính minh bạch và khách quan trong quá trình quản lý và sử dụng nguồn vốn.

4. Các nguyên tắc cần đảm bảo khi mở, quản lý tài khoản tạm ứng nguồn vốn vay ODA, vốn vay ưu đãi

Dựa trên quy định của Điều 63 trong Nghị định 114/2021/NĐ-CP, nguyên tắc về việc mở và quản lý tài khoản tạm ứng nguồn vốn vay ODA, vốn vay ưu đãi được quy định như sau:

- Kho bạc Nhà nước hoặc ngân hàng phục vụ: Kho bạc Nhà nước hoặc ngân hàng phải thực hiện thủ tục mở tài khoản tạm ứng (hay tài khoản giao dịch) cho chủ dự án hoặc Bộ Tài chính, phù hợp với yêu cầu thanh toán của dự án. Điều này đảm bảo rằng vốn tài trợ được chuyển trực tiếp đến dự án mà không thông qua tài khoản trung gian.

- Tài khoản riêng cho từng nguồn tài trợ: Trong trường hợp dự án nhận nhiều nguồn tài trợ, việc mở các tài khoản riêng cho từng nguồn vốn là cần thiết để theo dõi và quản lý hiệu quả. Điều này giúp đảm bảo rằng các khoản vốn được sử dụng đúng mục đích và minh bạch. Nếu cơ quan chủ quản giao nhiều đơn vị thực thi, chủ dự án phải mở tài khoản nhánh tại Kho bạc Nhà nước hoặc chi nhánh của ngân hàng phục vụ. Điều này giúp phân chia và quản lý các khoản vốn một cách hiệu quả giữa các đơn vị thực thi. Về tiền tệ của tài khoản, thường thì tiền tệ của tài khoản là ngoại tệ vay nước ngoài, trừ khi Bộ Tài chính chấp thuận mở tài khoản bằng đồng Việt Nam. Điều này phản ánh sự linh hoạt và thích ứng của hệ thống tài chính với các điều kiện cụ thể của dự án và nguồn vốn được sử dụng.

- Quản lý lãi của tài khoản tạm ứng:

+ Lãi phát sinh trên tài khoản tạm ứng phải được ghi nhận và sử dụng để thanh toán phí dịch vụ ngân hàng theo quy định. Phí dịch vụ ngân hàng là chi phí thuộc dự án. Trong trường hợp lãi không đủ để thanh toán phí dịch vụ ngân hàng, chủ dự án phải dự toán và bố trí vốn đối ứng để chi trả. Điều này đảm bảo rằng các hoạt động liên quan đến quản lý và sử dụng tài khoản tạm ứng được thực hiện một cách hiệu quả và minh bạch, đồng thời đảm bảo rằng các chi phí liên quan được thanh toán đầy đủ và đúng hạn.

+ Khi kết thúc hoạt động chi tiêu trên tài khoản tạm ứng, cách xử lý số dư lãi phát sinh phụ thuộc vào nguồn vốn của dự án như sau: Dự án được cấp toàn bộ từ ngân sách: Trong trường hợp này, số dư lãi phát sinh phải được nộp vào ngân sách nhà nước. Điều này đảm bảo rằng các khoản thu lãi được hợp nhất vào ngân sách nhà nước và sử dụng cho mục đích cộng đồng chung. Dự án vay lại toàn bộ: Trong trường hợp này, số dư lãi phát sinh là nguồn thu của chủ dự án. Điều này có nghĩa là các khoản thu lãi sẽ thuộc quyền sở hữu của chủ dự án và có thể được sử dụng theo ý định của họ. Dự án vay lại theo tỷ lệ: Trong trường hợp này, số dư lãi phát sinh được phân bổ theo tỷ lệ tương ứng với nguồn vốn vay lại. Điều này đảm bảo rằng các khoản thu lãi được phân phối một cách công bằng và minh bạch giữa các bên liên quan đến dự án.

Ngoài ra, quý bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết Giảm tỷ trọng về các khoản vay ưu đãi nước ngoài trong nợ công. Nếu có bất cứ vấn đề pháp lý nào cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ tới bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số điện thoại: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu qua địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Trân trọng!