Mục lục bài viết

Kỳ tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ năm 2026 là đợt đầu tiên áp dụng toàn bộ hệ thống văn bản pháp lý mới về nghĩa vụ quân sự. Các quy định này bao gồm Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 11 luật về quân sự, quốc phòng (Luật 98/2025/QH15, hiệu lực từ 01/07/2025), Thông tư 68/2025/TT-BQP (hiệu lực từ 10/09/2025) quy định về tuyển chọn, và Thông tư 106/2025/TT-BQP (hiệu lực từ 30/09/2025) quy định về quy trình và tiêu chuẩn khám sức khỏe.

Đối với công dân trong độ tuổi nhập ngũ và gia đình, việc nắm rõ các tiêu chuẩn sức khỏe mới, đặc biệt là các quy định chi tiết về chiều cao, cân nặng và tật khúc xạ, là bước tiên quyết để chuẩn bị tâm lý và tự đánh giá khả năng trúng tuyển.

Bài viết này Luật Minh Khuê sẽ giải thích cho bạn chi tiết hệ thống phân loại sức khỏe mới, cung cấp bảng tra cứu chiều cao và cân nặng theo quy định, đồng thời hướng dẫn các quy trình khám tuyển và khiếu nại liên quan theo pháp luật cập nhật nhất áp dụng cho kỳ tuyển quân 2026.

1. Tiêu chuẩn chung về sức khỏe đi nghĩa vụ quân sự 2026

Theo quy định mới nhất áp dụng cho kỳ tuyển quân 2026, Việt Nam chỉ tuyển chọn những công dân có sức khỏe đạt Loại 1, Loại 2, và Loại 3. Quy định này được nêu rõ tại Thông tư 68/2025/TT-BQP, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2025.

Đây là một điểm then chốt, giải đáp vướng mắc lớn nhất của nhiều công dân và phụ huynh: "Sức khỏe Loại 3 có phải đi không?". Theo quy định cũ (Thông tư 148/2018/TT-BQP) và thực tiễn tuyển quân tại nhiều địa phương, các trường hợp Loại 3 có thể được tạm hoãn nếu địa phương đã đủ chỉ tiêu Loại 1 và Loại 2.

Tuy nhiên, Thông tư 68/2025/TT-BQP đã quy định rõ ràng và siết chặt hơn, khẳng định Loại 3 là một trong ba loại sức khỏe đủ tiêu chuẩn để tuyển chọn. Điều này có nghĩa là, về mặt pháp lý, công dân đạt sức khỏe Loại 3 hoàn toàn nằm trong diện gọi nhập ngũ.

Cần phân biệt rõ:

  • Thông tư 68/2025/TT-BQP: Là văn bản quy định tiêu chuẩn tuyển chọn (ngưỡng đầu vào), xác định chỉ lấy Loại 1, 2, 3.   
  • Thông tư 106/2025/TT-BQP: Là văn bản quy định cách thức khám và phân loại để xác định một công dân thuộc loại (mức) nào.   

Như vậy, ngưỡng chung để một công dân được xem xét gọi nhập ngũ từ đợt tuyển quân năm 2026 là phải được Hội đồng khám tuyển kết luận sức khỏe đạt từ Loại 3 (hoặc Mức 3) trở lên.

2. Hệ thống phân loại sức khỏe NVQS mới nhất

Việc khám sức khỏe NVQS sẽ áp dụng hệ thống phân loại 6 Mức độ sức khỏe (thay vì 6 Loại như trước) theo Thông tư 106/2025/TT-BQP. Mức 1 là tình trạng sức khỏe tốt nhất, Mức 6 là tình trạng sức khỏe kém nhất, đồng nghĩa với việc được miễn nghĩa vụ.

Việc thay đổi từ "Loại" sang "Mức" thể hiện một hệ thống chấm điểm chi tiết hơn. Khi khám, Hội đồng sẽ đánh giá 8 chỉ tiêu (Thể lực, Mắt, Tai-Mũi-Họng, Răng-Hàm-Mặt, Nội khoa, Tâm thần-Thần kinh, Ngoại khoa, Da liễu) và cho điểm từng chỉ tiêu theo thang 1 đến 6.

Ý nghĩa của 6 Mức độ sức khỏe được quy định như sau:

  • Mức 1: Tình trạng sức khỏe rất tốt (Tương ứng tất cả các chỉ tiêu đều đạt điểm 1).
  • Mức 2: Tình trạng sức khỏe tốt (Tương ứng có ít nhất 1 chỉ tiêu bị điểm 2).
  • Mức 3: Tình trạng sức khỏe khá (Tương ứng có ít nhất 1 chỉ tiêu bị điểm 3).
  • Mức 4: Tình trạng sức khỏe trung bình (Tương ứng có ít nhất 1 chỉ tiêu bị điểm 4).
  • Mức 5: Tình trạng sức khỏe kém (Tương ứng có ít nhất 1 chỉ tiêu bị điểm 5).
  • Mức 6: Tình trạng sức khỏe rất kém (Tương ứng có ít nhất 1 chỉ tiêu bị điểm 6).

Như vậy, tiêu chuẩn tuyển chọn là Loại 1, 2, 3 , tương ứng với Mức 1, Mức 2 và Mức 3. Nếu công dân bị kết luận sức khỏe Mức 4, Mức 5, hoặc Mức 6 (tức là có ít nhất một chỉ tiêu bị chấm điểm 4, 5, hoặc 6), công dân đó sẽ không đủ điều kiện nhập ngũ.

3. Bảng tiêu chuẩn chiều cao, cân nặng nghĩa vụ quân sự

Dưới đây là Bảng tra cứu tiêu chuẩn Thể lực (chiều cao, cân nặng) và cách phân Mức độ sức khỏe tương ứng, được quy định tại Phụ lục I của Thông tư 106/2025/TT-BQP. Bảng này thay thế hoàn toàn bảng tiêu chuẩn thể lực cũ tại Thông tư 148/2018 hay Thông tư 105/2023. Đây là cơ sở để Hội đồng khám tuyển đánh giá chỉ tiêu Thể lực.

Bảng 1: Tiêu chuẩn phân loại Thể lực (Nam giới) theo Thông tư 106/2025 (Dữ liệu phân loại dựa trên Phụ lục ban hành kèm Thông tư của Bộ Quốc phòng)

Chiều cao (cm) Cân nặng (kg) Mức độ sức khỏe tương ứng
Trên 163  Trên 51 1
160 - 162 47 - 50 2
157 - 159 43 - 46 3
155 - 156 41 - 42 4
153 - 154 40 5
< 152 < 39 6

Cách áp dụng: Mức độ sức khỏe về thể lực sẽ được xác định dựa trên chỉ số thấp nhất của cả hai cột.

Ví dụ 1: Cao 164cm (Mức 1) và nặng 48kg (Mức 2). Kết luận: Thể lực Mức 2 (đủ điều kiện).

Ví dụ 2: Cao 158cm (Mức 3) và nặng 42kg (Mức 4). Kết luận: Thể lực Mức 4 (không đủ điều kiện).

4. Cách tính chỉ số BMI và áp dụng trong khám tuyển NVQS

Thông tư 106/2025/TT-BQP sử dụng chỉ số BMI (Body Mass Index) làm một trong các cơ sở để đánh giá mức độ béo phì hoặc suy dinh dưỡng. Chỉ số này được tính bằng công thức:

BMI =  Cân nặng (kg) / [Chiều cao (m) x Chiều cao (m)]

Khi khám tuyển, Hội đồng sẽ đo và tính BMI, sau đó đối chiếu với bảng phân loại BMI (theo Phụ lục I) để cho điểm Mức độ.

Bảng 2: Phân loại Mức độ sức khỏe theo BMI (Áp dụng cho Nam và Nữ)

 (Dữ liệu phân loại dựa trên Phụ lục ban hành kèm Thông tư của Bộ Quốc phòng 4)

Chỉ số BMI Tình trạng Mức độ sức khỏe tương ứng
18.5 - 24.9 Bình thường 1
25 - 26.9 Thừa cân 2
27 - 29.9 Tiền béo phì 3
< 18.5 hoặc 30 - 34.9 Suy dinh dưỡng / Béo phì độ I 4
35 - 39.9 Béo phì độ II 5
> 40 Béo phì độ III 6

Như vậy, theo quy định tuyển chọn (Mục 1) và bảng phân loại này, công dân có chỉ số BMI:

  • Từ 18.5 đến 29.9: Đạt Mức 1, 2, hoặc 3. Đủ điều kiện nhập ngũ.
  • Dưới 18.5 (Suy dinh dưỡng) hoặc từ 30 trở lên (Béo phì độ I, II, III): Bị xếp Mức 4, 5, hoặc 6. Không đủ điều kiện nhập ngũ.

Ví dụ minh họa: Công dân cao 1m70, nặng 80kg. BMI = 80 / (1.7 x 1.7) = 80 / 2.89 ~ 27.68

Đối chiếu: BMI 27.68 thuộc khoảng 27 - 29.9 (Tiền béo phì).

Kết luận: Đạt sức khỏe Mức 3, vẫn đủ điều kiện gọi nhập ngũ.

5. Các tiêu chuẩn sức khỏe quan trọng khác

Ngoài thể lực (chiều cao, cân nặng), Thông tư 106/2025/TT-BQP cũng quy định chi tiết về tiêu chuẩn Mắt và Xăm hình. Đây là hai vấn đề được quan tâm nhiều nhất.

Tiêu chuẩn về Mắt (Tật khúc xạ - Cận thị):

Theo quy định mới (áp dụng từ Thông tư 68/2025 và Thông tư 106/2025), các trường hợp mắc tật khúc xạ cận thị lớn hơn 1.5 diop sẽ không được gọi nhập ngũ.2

  • Nếu công dân cận thị từ 1.5 diop trở xuống (ví dụ 1.0, 1.25, 1.5 diop), vẫn có thể được xếp Mức 3 và đủ điều kiện nhập ngũ.
  • Nếu công dân cận thị từ 1.75 diop trở lên, sẽ bị xếp Mức 4 (hoặc cao hơn) và không đủ điều kiện.
  • Ngoài ra, Hội đồng khám tuyển cũng sẽ kiểm tra thị lực sau chỉnh kính tối đa, yêu cầu thị lực 2 mắt phải đạt 19/10 trở lên mới được xem xét.

Tiêu chuẩn về Xăm hình (Xăm trổ):

Quy định mới tiếp tục siết chặt việc tuyển chọn công dân có hình xăm, nhằm tránh tình trạng lợi dụng xăm hình để trốn tránh nghĩa vụ quân sự.10 Công dân sẽ bị coi là không đủ điều kiện (thường xếp Mức 4, 5 hoặc 6) nếu có hình xăm thuộc các trường hợp sau:

Vị trí: Hình xăm ở các vị trí lộ diện, gây phản cảm khi mặc quân phục (kể cả quân phục ngắn tay). Các vị trí này bao gồm: mặt, đầu, cổ, và từ 1/2 cánh tay trên trở xuống (bao gồm toàn bộ cẳng tay và bàn tay).

Nội dung: Hình xăm, chữ xăm (bất kể vị trí) có nội dung chống đối chế độ, chia rẽ dân tộc, mang tính kinh dị, kỳ quái, ghê rợn, kích động bạo lực, tình dục, hoặc đi ngược thuần phong mỹ tục.

(Lưu ý: Đây chỉ là tóm tắt 2 trường hợp phổ biến. Phụ lục I của Thông tư 106/2025 quy định hàng trăm bệnh lý khác. Để xem Bảng tra cứu chi tiết 100% các bệnh lý (tim mạch, tâm thần, da liễu...), mời bạn xem các bài viết chuyên sâu của Luật Minh Khuê)

6. Quy trình khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự 2026 diễn ra thế nào?

Quy trình khám sức khỏe NVQS 2026 được thực hiện theo 2 bước: (1) Sơ tuyển sức khỏe tại Trạm y tế cấp xã và (2) Khám tuyển sức khỏe tại địa điểm tập trung (do Hội đồng khám sức khỏe khu vực thực hiện), theo quy định tại Thông tư 106/2025/TT-BQP.

Lưy ý: Thông tư 106/2025 đã thay đổi quy trình. Các thuật ngữ cũ: "Khám vòng 1" (tại Xã) và "Khám vòng 2" (tại Huyện) của quy định cũ (Thông tư 148) không còn chính xác.

Bước 1: Sơ tuyển sức khỏe (Tại Trạm y tế cấp Xã)

Cơ quan thực hiện: Trạm y tế cấp xã , dưới sự giám sát của Ban chỉ huy quân sự cấp xã và Ban chỉ huy phòng thủ khu vực.   

Mục đích: Sàng lọc ban đầu. Bước này chủ yếu để phát hiện các trường hợp rõ ràng không đủ điều kiện (như dị tật, dị hình, hoặc chiều cao/cân nặng/BMI nằm rõ rệt trong Mức 5, 6) để giảm tải cho bước khám tuyển tập trung.

Bước 2: Khám tuyển sức khỏe (Tại địa điểm tập trung)

Cơ quan thực hiện: Đây là thay đổi lớn nhất. Việc khám tuyển sẽ do Hội đồng khám sức khỏe khu vực thực hiện.

Phân tích thay đổi: Hội đồng này do UBND cấp Tỉnh quyết định thành lập, thường do Giám đốc/Phó Giám đốc bệnh viện hoặc trung tâm y tế trực thuộc Sở Y tế làm Chủ tịch. Việc này nhằm nâng cao tính chuyên môn, khách quan và thay thế cho "Hội đồng khám sức khỏe cấp huyện" trước đây.

Mục đích: Đây là bước khám chi tiết 8 chuyên khoa và là nơi Hội đồng đưa ra kết luận cuối cùng (Mức 1-6) cho công dân.

7. Kết quả khi không đủ tiêu chuẩn sức khỏe NVQS (Mức 4, 5, 6)?

Nếu công dân được Hội đồng khám tuyển kết luận sức khỏe Mức 4, Mức 5 thì sẽ được tạm hoãn gọi nhập ngũ. Nếu kết luận Mức 6 (miễn) thì sẽ được miễn thực hiện nghĩa vụ quân sự. Đây là hệ quả pháp lý trực tiếp dựa trên Luật 98/2025/QH15 và Thông tư 106/2025.

Trường hợp Tạm hoãn (Mức 4, Mức 5):

Căn cứ pháp lý (theo Điều 34, Luật 98/2025 và tinh thần của Điều 41 Luật NVQS cũ), công dân thuộc diện "Chưa đủ sức khỏe phục vụ tại ngũ" sẽ được tạm hoãn.

Giải thích: "Tạm hoãn" không có nghĩa là "miễn". Công dân vẫn thuộc diện quản lý. Nếu các lý do sức khỏe (ví dụ: suy dinh dưỡng Mức 4) được cải thiện và trong lần khám lại ở các năm sau, công dân đạt Mức 1, 2, hoặc 3 (và vẫn còn trong độ tuổi) thì vẫn sẽ bị gọi nhập ngũ.

Trường hợp Miễn (Mức 6):

Căn cứ pháp lý (theo Điều 35, Luật 98/2025), công dân có sức khỏe Mức 6 (thường là các bệnh lý rất nặng, không có khả năng hồi phục, tàn tật) sẽ được miễn gọi nhập ngũ.

Giải thích: "Miễn" là quyết định chấm dứt nghĩa vụ quân sự của công dân trong thời bình. Họ sẽ không bị gọi khám lại ở các kỳ tuyển quân tiếp theo.8

Kết luận

Kỳ tuyển quân 2026 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng với việc áp dụng đồng bộ Luật 98/2025/QH15 và các thông tư hướng dẫn mới như Thông tư 68/2025 và 106/2025/TT-BQP. Các quy định mới đã siết chặt tiêu chuẩn tuyển chọn, đặc biệt là việc khẳng định công dân có sức khỏe Mức 3 (Loại 3) vẫn đủ điều kiện nhập ngũ.

Hệ thống phân loại 6 Mức độ sức khỏe mới thay thế cho 6 Loại cũ, đặt ra các ngưỡng chi tiết và khách quan hơn. Công dân cần đặc biệt lưu ý các mốc quan trọng:

  • Chỉ số BMI phải trong khoảng 18.5 đến 29.9 (Mức 1, 2, 3).
  • Tật khúc xạ cận thị không được vượt quá 1.5 diop (từ 1.75 diop trở lên là Mức 4).
  • Các quy định nghiêm ngặt về vị trí và nội dung xăm hình.

Quy trình khám tuyển 2 bước (sơ tuyển tại xã, khám tuyển tại huyện do Hội đồng khu vực thực hiện) cùng quyền khiếu nại, phúc tra sức khỏe (yêu cầu khám lại tại Hội đồng giám định y khoa cấp Tỉnh)  là những cơ sở pháp lý quan trọng để công dân tự đánh giá và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Nếu bạn hoặc gia đình đang có vướng mắc về tiêu chuẩn sức khỏe, quy trình khám tuyển hoặc không đồng ý với kết luận khám sức khỏe NVQS 2026, hãy liên hệ ngay với đội ngũ Luật sư của Luật Minh Khuê để được tư vấn qua tổng đài 1900.6162 để được hỗ trợ kịp thời.