Tội sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, phát tán, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất phóng xạ, vật liệu hạt nhân

Việc xử lý các hành vi này đòi hỏi một khung pháp lý chặt chẽ và nghiêm khắc. Điều 309 Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 2015, được Bộ luật hình sự sửa đổi, bổ sung năm 2017 và năm 2025 về Tội sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, phát tán, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất phóng xạ, vật liệu hạt nhân là công cụ pháp lý quan trọng nhằm xử lý hình sự các hành vi này, thể hiện rõ chính sách hình sự nghiêm minh của Nhà nước Việt Nam.

1. "Chất phóng xạ" và "Vật liệu hạt nhân" là gì?

Việc định danh đối tượng tác động của tội phạm là "chất phóng xạ" và "vật liệu hạt nhân" là một yêu cầu bắt buộc và phức tạp. Theo Luật Năng lượng nguyên tử 2008, "chất phóng xạ" được định nghĩa là "chất phát ra bức xạ do quá trình phân rã hạt nhân, chuyển mức năng lượng hạt nhân, có hoạt độ phóng xạ riêng hoặc tổng hoạt độ lớn hơn mức miễn trừ". Về mặt khoa học, phóng xạ là hiện tượng tự biến đổi của các hạt nhân nguyên tử không bền, phát ra các tia bức xạ có khả năng ion hóa vật chất, gây hại nghiêm trọng cho cơ thể sống.   

"Vật liệu hạt nhân" được định nghĩa là "vật liệu có khả năng phân hạch bao gồm plutoni có hàm lượng đồng vị plutoni 238 không lớn hơn 80%, urani 233, urani đã làm giàu đồng vị urani 235 hoặc đồng vị urani 233, urani có thành phần đồng vị như trong tự nhiên trừ urani dưới dạng quặng hoặc đuôi quặng".   

Một điểm đặc thù của tội danh này là việc xác định một vật chất có phải là chất phóng xạ hay vật liệu hạt nhân hay không đòi hỏi phải có kiến thức chuyên môn sâu và không thể xác định bằng mắt thường. Do đó, các cơ quan tố tụng bắt buộc phải trưng cầu giám định hoặc tham khảo ý kiến của các cơ quan chuyên môn về an toàn bức xạ và hạt nhân. Quá trình này làm nổi bật tính phức tạp trong công tác điều tra và truy tố. Một vụ án hình sự liên quan đến Điều 309 không thể được khởi tố hoặc xét xử nếu không có kết luận giám định chính thức từ các cơ quan có thẩm quyền, chẳng hạn như Bộ Khoa học và Công nghệ. Yêu cầu này khác biệt đáng kể so với các tội danh liên quan đến vật liệu nổ (Điều 305) hoặc súng săn (Điều 306), nơi việc nhận diện vật phạm pháp có thể đơn giản hơn.

Căn cứ pháp lý chính để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các hành vi trái phép liên quan đến chất phóng xạ và vật liệu hạt nhân là Điều 309, nằm trong Chương XXI của BLHS 2015. Chương này quy định các tội phạm về chức vụ, quản lý kinh tế và các tội khác xâm phạm trật tự quản lý nhà nước, trong đó bao gồm cả các tội liên quan đến quản lý các loại vật liệu nguy hiểm.   

Để hiểu và áp dụng chính xác Điều 309 BLHS, cần phải dựa trên nền tảng của các văn bản pháp luật chuyên ngành, đặc biệt là Luật Năng lượng nguyên tử số 18/2008/QH12. Luật này đóng vai trò then chốt trong việc định nghĩa các khái niệm cốt lõi, thiết lập khung quản lý nhà nước về an toàn bức xạ và hạt nhân, và xác định các hoạt động được phép.   

Ngoài ra, các văn bản dưới luật như Nghị định số 142/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định về việc tiến hành công việc bức xạ và hoạt động dịch vụ hỗ trợ ứng dụng năng lượng nguyên tử và các Thông tư của Bộ Khoa học và Công nghệ (như Thông tư số 02/2022/TT-BKHCN và Thông tư số 12/2023/TT-BKHCN) cung cấp các hướng dẫn chi tiết về điều kiện nhân lực, an toàn, an ninh và quy trình ứng phó sự cố. Những văn bản này là cơ sở quan trọng để các cơ quan chức năng phân biệt giữa các hành vi tuân thủ quy định (được cấp phép) và các hành vi vi phạm pháp luật chuyên ngành (trái phép), tạo tiền đề cho việc truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 309 hoặc Điều 310 BLHS.

2. Các yếu tố cấu thành tội phạm theo Điều 309 BLHS

2.1. Khách thể  

Khách thể của tội sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, phát tán, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất phóng xạ, vật liệu hạt nhân là các quan hệ xã hội được pháp luật hình sự bảo vệ. Cụ thể, tội phạm này xâm hại trực tiếp đến các quy định của Nhà nước về quản lý, an ninh và an toàn đối với chất phóng xạ và vật liệu hạt nhân. Thông qua việc vi phạm các quy định này, tội phạm cũng gián tiếp xâm hại đến các lợi ích xã hội khác như tính mạng, sức khỏe con người, môi trường sống và trật tự an toàn xã hội.   

2.2. Mặt khách quan  

Mặt khách quan của tội phạm tại Điều 309 BLHS được thể hiện qua các hành vi nguy hiểm cụ thể, bao gồm:

• Sản xuất trái phép: Hành vi làm ra chất phóng xạ hoặc vật liệu hạt nhân mà không có giấy phép hoặc không được cơ quan có thẩm quyền cho phép.   
• Tàng trữ trái phép: Hành vi cất giữ, cất giấu các vật liệu này tại bất kỳ địa điểm nào mà không có giấy phép hợp pháp.   
• Vận chuyển trái phép: Hành vi di chuyển các vật liệu này từ nơi này đến nơi khác mà không có sự cho phép của cơ quan chức năng.   
• Sử dụng trái phép: Hành vi dùng các vật liệu này ngoài mục đích đã được cấp phép hoặc không có giấy phép sử dụng.   
• Phát tán trái phép: Hành vi cố tình phát tán các vật liệu này ra môi trường, có thể gây hậu quả ô nhiễm nghiêm trọng và khó khắc phục.   
• Mua bán trái phép: Hành vi thực hiện các giao dịch, trao đổi các vật liệu này mà không tuân thủ quy định pháp luật.   
• Chiếm đoạt: Hành vi dùng các thủ đoạn bất hợp pháp như trộm cắp, lừa đảo, cướp giật để lấy các vật liệu này từ nơi bảo quản hợp pháp.   

Một điểm đặc biệt quan trọng về mặt khách quan của tội phạm này là đây là một tội có cấu thành hình thức. Điều này có nghĩa là tội phạm được coi là hoàn thành ngay khi người phạm tội thực hiện một trong các hành vi "trái phép" được liệt kê, không cần phải có hậu quả nguy hiểm về người hay tài sản xảy ra. Hậu quả về người hoặc tài sản chỉ được coi là tình tiết định khung tăng nặng. Chính sách hình sự này phản ánh sự nguy hiểm tiềm tàng cực kỳ lớn của các vật liệu này. Chỉ cần hành vi trái phép xảy ra, nguy cơ về một thảm họa đã hiện hữu. Do đó, pháp luật cho phép các cơ quan chức năng can thiệp và xử lý ngay lập tức, nhằm ngăn chặn hậu quả thảm khốc tiềm tàng có thể xảy ra. Đây là điểm khác biệt then chốt với một số tội danh khác, chẳng hạn như Tội vi phạm quy định về quản lý chất phóng xạ (Điều 310 BLHS), vốn đòi hỏi hậu quả nghiêm trọng mới cấu thành tội phạm.   

2.3. Chủ thể 

 Chủ thể của tội phạm tại Điều 309 BLHS có thể là cá nhân có đủ năng lực trách nhiệm hình sự (từ 16 tuổi trở lên) hoặc pháp nhân thương mại. 

2.4. Mặt chủ quan

Tội phạm này được thực hiện với lỗi cố ý. Người phạm tội nhận thức được tính chất nguy hiểm của hành vi và đối tượng tác động (chất phóng xạ/vật liệu hạt nhân) và mong muốn hoặc để mặc cho hành vi đó xảy ra. Mặc dù có thể có trường hợp người thực hiện hành vi không nhận thức đầy đủ về mức độ nguy hiểm của vật liệu (ví dụ, chiếm đoạt để bán phế liệu), nhưng lỗi vẫn được xác định là cố ý đối với hành vi chiếm đoạt trái phép.

3. Hình phạt tội sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, phát tán, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất phóng xạ, vật liệu hạt nhân

Nội dung Điều 309 Bộ luật hình sự năm 2015 quy định về tội danh này như sau:

Điều 309. Tội sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, phát tán, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất phóng xạ, vật liệu hạt nhân

1. Người nào sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, phát tán, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất phóng xạ, vật liệu hạt nhân, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 12 năm:

a) Có tổ chức;

b) Vận chuyển, mua bán qua biên giới;

c) Làm chết 01 người hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người với tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;

d) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người với tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 31% đến 60%;

đ) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%;

e) Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;

g) Tái phạm nguy hiểm.

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 15 năm:

a) Làm chết 02 người;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người với tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 61% trở lên;

c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122% đến 200%;

d) Gây thiệt hại về tài sản từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng.

4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 15 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân:

a) Làm chết 03 người trở lên;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người với tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 61% trở lên;

c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này 201% trở lên;

d) Gây thiệt hại về tài sản 1.500.000.000 đồng trở lên.

5. Người sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, phát tán, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất phóng xạ, vật liệu hạt nhân gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60% hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 31% đến 60%, thì bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

6. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt quản chế hoặc cấm cư trú từ 01 năm đến 05 năm.

Nội dung Điều 309 đã được Bộ luật hình sự sửa đổi, bổ sung năm 2017 quy định như sau:

111. Sửa đổi, bổ sung Điều 309 như sau:

“Điều 309. Tội sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, phát tán, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất phóng xạ, vật liệu hạt nhân

1. Người nào sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, phát tán, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất phóng xạ, vật liệu hạt nhân, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 12 năm:

a) Có tổ chức;

b) Vận chuyển, mua bán qua biên giới;

c) Làm chết người;

d) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;

đ) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%;

e) Gây thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;

g) Tái phạm nguy hiểm.

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 15 năm:

a) Làm chết 02 người;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122% đến 200%;

c) Gây thiệt hại về tài sản từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng.

4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 15 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân:

a) Làm chết 03 người trở lên;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này 201% trở lên;

c) Gây thiệt hại về tài sản 1.500.000.000 đồng trở lên.

5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt quản chế hoặc cấm cư trú từ 01 năm đến 05 năm.”.

2.1 Khung hình phạt chính, hình phạt bổ sung

Điều 309 BLHS quy định 4 khung hình phạt chính, với mức độ tăng dần tùy thuộc vào các tình tiết định khung cụ thể.   

Khung 1: Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm đối với hành vi sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, phát tán, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất phóng xạ, vật liệu hạt nhân.   

Khung 2: Phạt tù từ 05 năm đến 12 năm nếu phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau:

• Có tổ chức.
• Vận chuyển, mua bán qua biên giới.
• Làm chết người.
• Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 01 người với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên.
• Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên với tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% đến 121%.
• Gây thiệt hại về tài sản từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng.
• Tái phạm nguy hiểm.   

Khung 3: Phạt tù từ 10 năm đến 15 năm nếu phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau:

• Làm chết 02 người.
• Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 02 người trở lên với tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 122% đến 200%.
• Gây thiệt hại về tài sản từ 500 triệu đồng đến dưới 1.5 tỷ đồng.   

Khung 4: Phạt tù từ 15 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân nếu phạm tội thuộc một trong các trường hợp:

• Làm chết 03 người trở lên.
• Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên với tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 201% trở lên.
• Gây thiệt hại về tài sản từ 1.5 tỷ đồng trở lên.

Hình phạt bổ sung (khoản 5): Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể phải chịu các hình phạt bổ sung sau:

• Phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 50 triệu đồng.
• Phạt quản chế hoặc cấm cư trú từ 01 năm đến 05 năm. 

2.2.Tham khảo hình phạt qua một số vụ án điển hình

- Vụ án Buôn bán Uranium tại Quảng Ninh năm 1992    

Tóm tắt: Vụ án triệt phá đường dây buôn lậu Uranium xuyên quốc gia tại thị trấn Móng Cái, Quảng Ninh. Đối tượng Nguyễn Thanh Hùng đã mua một thanh quặng từ Hà Nội và mang lên biên giới để bán kiếm lời, bị bắt quả tang khi đang giao dịch.

Vụ án này minh họa rõ nét hành vi "mua bán trái phép" và "vận chuyển qua biên giới" các vật liệu hạt nhân. Nó cho thấy sự tinh vi và nguy hiểm của loại tội phạm này, cũng như sự quyết liệt của các cơ quan chức năng trong việc truy bắt và xử lý. Vụ án cũng làm nổi bật tính chất "trái phép" của hành vi, khi các đối tượng biết rõ đây là "hàng quốc cấm" nhưng vẫn thực hiện vì lợi nhuận.

- Vụ án Trộm nguồn phóng xạ Eu-152 tại Viện Công nghệ Xạ hiếm năm 2006

Tóm tắt: Một thợ xây đã lấy trộm một hộp kim loại chứa nguồn phóng xạ Eu-152 tại Viện Công nghệ Xạ hiếm để bán phế liệu. Nguồn phóng xạ này sau đó đã được tìm thấy.

Phân tích: Vụ án này là một ví dụ điển hình cho hành vi "chiếm đoạt". Đặc biệt, nó cho thấy tội phạm có thể được thực hiện bởi những người không có chủ ý tội phạm cao nhưng hành vi vẫn cấu thành tội phạm do tính chất nguy hiểm đặc biệt của vật phạm pháp. Đối tượng chỉ nghĩ đơn giản đây là một vật liệu kim loại có thể bán được, không nhận thức được mức độ nguy hiểm của nguồn phóng xạ. Tuy nhiên, hành vi này vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 309 do đã "chiếm đoạt" vật liệu nguy hiểm. Vụ án cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác quản lý, kiểm soát nội bộ tại các cơ sở.

- Vụ Đánh cắp nguồn phóng xạ công nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh 

Tóm tắt: Vụ việc mất cắp một thiết bị chứa nguồn phóng xạ công nghiệp tại TP.HCM. Cơ quan chức năng đã xử phạt hành chính đối với các vi phạm về quản lý và đồng thời đẩy mạnh các biện pháp phòng ngừa như lắp đặt định vị trên các thiết bị.

Phân tích: Vụ việc này minh họa cho hành vi "chiếm đoạt" hoặc "tàng trữ trái phép". Đây là một trường hợp khác cho thấy một hành vi trộm cắp thông thường lại mang tính chất hình sự đặc biệt do đối tượng phạm pháp. Vụ việc này cũng cho thấy sự song hành giữa xử lý hình sự (nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm) và các biện pháp quản lý, xử phạt hành chính để phòng ngừa.

4. Phân biệt với những tội danh liên quan

- Phân biệt với Tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt súng săn, vũ khí thô sơ, vũ khí thể thao, công cụ hỗ trợ và các vũ khí khác có tính năng tác dụng tương tự (Điều 306 BLHS)

Có sự tương đồng về hành vi khách quan giữa Điều 309 và Điều 306 BLHS. Cả hai tội danh đều xử lý các hành vi trái phép như "chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt". Tuy nhiên, điểm khác biệt cốt lõi nằm ở đối tượng tác động của tội phạm. Điều 306 nhắm đến súng săn, vũ khí thô sơ, vũ khí thể thao và công cụ hỗ trợ. Ngược lại, Điều 309 nhắm đến chất phóng xạ và vật liệu hạt nhân. Tội phạm tại Điều 309 được coi là nghiêm trọng hơn nhiều do tiềm năng gây ra thảm họa trên diện rộng và khó kiểm soát, tác động tiêu cực lâu dài đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.   

- Phân biệt với tội vi phạm quy định về quản lý chất phóng xạ, vật liệu hạt nhân (Điều 310 BLHS)

Đây là điểm phân biệt quan trọng nhất, thể hiện sự khác nhau trong chính sách hình sự của Nhà nước đối với các hành vi nguy hiểm liên quan đến các vật liệu này.

Bản chất hành vi: Điều 309 xử lý các hành vi trái phép, tức là các hoạt động được thực hiện mà không có bất kỳ giấy phép hoặc sự cho phép nào từ cơ quan nhà nước. Các đối tượng thực hiện hành vi này thường không có chức trách, nhiệm vụ liên quan đến việc quản lý chất phóng xạ, vật liệu hạt nhân. Ngược lại, Điều 310 xử lý các hành vi vi phạm quy định quản lý của các cá nhân hoặc tổ chức đã được cấp phép hợp pháp để hoạt động trong lĩnh vực này. Hành vi của họ là không tuân thủ các quy định, quy trình về an toàn, an ninh.   

Cấu thành tội phạm: Sự khác biệt về bản chất hành vi dẫn đến sự khác biệt về cấu thành tội phạm. Tội phạm tại Điều 309 có cấu thành hình thức, nghĩa là tội phạm hoàn thành ngay khi hành vi trái phép được thực hiện, bất kể hậu quả nguy hiểm có xảy ra hay không. Hậu quả chỉ là yếu tố định khung tăng nặng. Trái lại, tội phạm tại Điều 310 có cấu thành vật chất, nghĩa là hành vi vi phạm quy định quản lý chỉ cấu thành tội phạm khi gây ra một hậu quả nghiêm trọng cụ thể về người hoặc tài sản. Hậu quả là dấu hiệu bắt buộc để truy cứu trách nhiệm hình sự.   

Dạng lỗi: Tội phạm tại Điều 309 thường được thực hiện với lỗi cố ý (biết rõ hành vi là trái pháp luật nhưng vẫn thực hiện). Trong khi đó, tội phạm tại Điều 310 có thể được thực hiện với lỗi vô ý, do sự cẩu thả, thiếu trách nhiệm trong quá trình quản lý, dẫn đến sự cố rò rỉ hoặc gây hại.   

Chủ thể: Chủ thể của tội phạm tại Điều 310 là chủ thể đặc biệt, tức là những người có chức trách, nhiệm vụ trong việc quản lý chất phóng xạ và vật liệu hạt nhân. Chủ thể của Điều 309 thì là chủ thể thông thường (bất kỳ người nào).

Kết luận

Tội sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, phát tán, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất phóng xạ, vật liệu hạt nhân theo Điều 309 BLHS là một tội danh đặc biệt nghiêm trọng, được pháp luật Việt Nam quy định với các khung hình phạt rất cao, bao gồm cả tù chung thân, nhằm răn đe và phòng ngừa. Điểm cốt lõi của tội danh này nằm ở tính chất "trái phép" của hành vi và việc nó thuộc nhóm tội có cấu thành hình thức, cho phép các cơ quan chức năng can thiệp sớm để ngăn chặn những thảm họa tiềm tàng. Sự khác biệt giữa Điều 309 và Điều 310 BLHS là rất rõ ràng, thể hiện sự phân định chính sách hình sự giữa hành vi bất hợp pháp hoàn toàn và hành vi vi phạm quy tắc của những người đã được cấp phép.

Tuy nhiên, thực tiễn xét xử cho thấy các vụ án liên quan đến tội danh này không phổ biến và thường phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan điều tra và các tổ chức khoa học chuyên ngành để có kết luận giám định chính xác. Để nâng cao hiệu quả phòng chống loại tội phạm này, cần có những kiến nghị cụ thể:

• Tăng cường quản lý hành chính: Các cơ quan quản lý chuyên ngành, đặc biệt là tại các cơ sở sử dụng nguồn phóng xạ, cần siết chặt các biện pháp an ninh, kiểm soát nội bộ. Việc lắp đặt các thiết bị định vị, theo dõi là một biện pháp hiệu quả để giảm thiểu nguy cơ mất cắp, chiếm đoạt.   
• Nâng cao năng lực chuyên môn: Các cơ quan điều tra, kiểm sát và tòa án cần được đào tạo, bồi dưỡng về kiến thức pháp luật chuyên ngành và phối hợp chặt chẽ hơn với các cơ quan khoa học công nghệ để xử lý các vụ việc một cách kịp thời và chính xác.
• Tăng cường nhận thức cộng đồng: Các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử cần được nâng cao nhận thức về mức độ nguy hiểm của các vật liệu này, tránh các hành vi vi phạm do thiếu hiểu biết. Đồng thời, cần phổ biến kiến thức về an toàn bức xạ và hạt nhân cho cộng đồng để mọi người có thể nhận biết và ứng phó khi phát hiện các dấu hiệu bất thường.

Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với Luật sư tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số: 1900.6162  để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê. Rất mong nhận được sự hợp tác! Trân trọng./.