1. Giới thiệu tổng quan về Luật Kế toán
Luật Kế toán số 88/2015/QH13 đã được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2015, có hiệu lực thi hành từ 1/1/2017. Luật Kế toán năm 2015 được cấu trúc thành 06 Chương và bao gồm tổng cộng 74 Điều, quy định mọi khía cạnh liên quan đến công tác kế toán. Nó bao gồm nội dung về quản lý kế toán, tổ chức bộ máy kế toán, vai trò và quyền hạn của người làm kế toán, hoạt động kinh doanh dịch vụ kế toán, quản lý nhà nước trong lĩnh vực kế toán, cũng như quy định về tổ chức nghề nghiệp liên quan đến kế toán.
Luật Kế toán 2015 quy định 10 đối tượng áp dụng như sau:
+ Các cơ quan có trách nhiệm thu, chi ngân sách nhà nước ở mọi cấp.
+ Các cơ quan nhà nước, tổ chức, và đơn vị sự nghiệp sử dụng ngân sách nhà nước.
+ Tổ chức, đơn vị sự nghiệp không sử dụng ngân sách nhà nước.
+ Các doanh nghiệp được thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam, cũng như các chi nhánh và văn phòng đại diện của các doanh nghiệp nước ngoài hoạt động tại Việt Nam.
+ Hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã.
+ Hộ kinh doanh và tổ hợp tác.
+ Các cá nhân tham gia vào công tác kế toán. Kế toán viên hành nghề và các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ kế toán.
+ Tổ chức nghề nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kế toán.
+ Bất kỳ cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân nào khác liên quan đến kế toán và hoạt động kinh doanh dịch vụ kế toán tại Việt Nam.
Luật Kế toán năm 2015 được xem như một cột mốc quan trọng trong quá trình cải cách hệ thống kế toán tại Việt Nam. Nó được thiết kế để điều chỉnh hệ thống kế toán để phù hợp với các nguyên tắc cơ bản của nền kinh tế thị trường và để tiếp cận gần hơn với các tiêu chuẩn kế toán quốc tế. Tuy việc triển khai Luật Kế toán vào thực tế cuộc sống kinh tế - xã hội trong thời kỳ hiện tại mang theo nhiều cơ hội và lợi ích, nhưng cũng đồng thời đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức đáng kể.
2. Quan điểm chỉ đạo xây dựng Luật Kế toán
Luật Kế toán năm 2015 được ban hành với quan điểm hướng dẫn chung sau đây:
+ Thực hiện theo quan điểm của Đảng về việc hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường với sự can thiệp quản lý của Nhà nước. Quá trình này đặt ra mục tiêu xây dựng một cơ cấu chính sách và công cụ quản lý kinh tế - xã hội, trong đó việc kế toán được xem là một công cụ quan trọng để phản ánh sự biến động của nguồn vốn và tài sản quốc gia, cũng như của mỗi doanh nghiệp, tổ chức, và đơn vị kinh tế - xã hội. Phải đảm bảo rằng kế toán phản ánh một cách đầy đủ, chính xác, trung thực và đồng thời tăng cường tính công khai và minh bạch. Ngoài ra, cần củng cố khả năng giám sát trong việc thực thi quy định kế toán.
+ Kế thừa các quy định từ Luật Kế toán năm 2003, những quy định pháp luật nào có giá trị vẫn được duy trì và có thể được bổ sung hoặc sửa đổi nếu cần thiết để cải thiện hiệu quả thực thi. Trong quá trình sửa đổi và bổ sung, phải đảm bảo rằng những thay đổi này không gây biến động lớn đối với hoạt động kinh tế - xã hội của đất nước, và phải duy trì khả năng thực thi và giám sát của Nhà nước.
+ Cần thực hiện nghiên cứu có lựa chọn để áp dụng các nguyên tắc và chuẩn mực kế toán quốc tế, đặc biệt là những nguyên tắc này phải được điều chỉnh để phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh tại Việt Nam. Không nên áp dụng một cách cứng nhắc mà cần phải tùy chỉnh để phản ánh đúng bối cảnh kinh tế - xã hội của Việt Nam, trong bối cảnh đang xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường với sự quản lý của Nhà nước.
3. Tổng hợp 29 văn bản hướng dẫn Luật Kế toán
1. Thông tư 292/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính về việc hướng dẫn cập nhật kiến thức hàng năm cho kế toán viên hành nghề và người đăng ký hành nghề dịch vụ kế toán.
2. Thông tư 296/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn về cấp, thu hồi và quản lý Giấy chứng nhận đăng ký hành nghề dịch vụ kế toán.
3. Thông tư 24/2017/TT-BTC của Bộ Tài chính về việc hướng dẫn Chế độ kế toán hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã
4. Thông tư 91/2017/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định về việc thi, cấp, quản lý chứng chỉ kiểm toán viên và chứng chỉ kế toán viên
5. Thông tư 53/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp
6. Thông tư 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính về việc hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa
7. Thông tư 271/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính về việc quy định mức thu, chế độ thu, nộp phí thẩm định cấp giấy chứng nhận đăng ký hành nghề, giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán, kiểm toán
8. Thông tư 297/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính về việc cấp, quản lý và sử dụng giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán
9. Thông tư 37/2017/TT-BTC của Bộ Tài chính về việc sửa đổi, bổ sung Thông tư 39/2014/TT-BTC ngày 31/03/2014 của Bộ Tài chính, Thông tư 26/2015/TT-BTC ngày 27/02/2015 của Bộ Tài chính
10. Thông tư 77/2017/TT-BTC của Bộ Tài chính về việc hướng dẫn chế độ kế toán ngân sách Nhà nước và hoạt động nghiệp vụ Kho bạc Nhà nước
11. Thông tư 107/2017/TT-BTC của Bộ Tài chính về việc hướng dẫn Chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp
12. Thông tư 91/2017/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định về việc thi, cấp, quản lý chứng chỉ kiểm toán viên và chứng chỉ kế toán viên
13. Thông tư 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính về việc hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa
14. Thông tư 44/2019/TT-BTC sửa đổi Thông tư 292/2016/TT-BTC về hướng dẫn cập nhật kiến thức hàng năm cho kế toán viên hành nghề và người đăng ký hành nghề dịch vụ kế toán và Thông tư 296/2016/TT-BTC hướng dẫn về cấp, thu hồi và quản lý giấy chứng nhận đăng ký hành nghề dịch vụ kế toán.
15. Thông tư 77/2019/TT-BTC quy định về mã số, tiêu chuẩn chuyên môn, nghiệp vụ và xếp lương đối với ngạch công chức chuyên ngành kế toán, thuế, hải quan, dự trữ.
16. Thông tư 26/2021/TT-BTC về hướng dẫn công tác kế toán khi thực hiện chuyển đổi đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần
17. Thông tư 09/2021/TT-BTC về hướng dẫn kiểm tra hoạt động dịch vụ kế toán.
18. Thông tư 8/2021/TT-BTC về chuẩn mực kiểm toán nội bộ Việt Nam và các nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp kiểm toán nội bộ.
19. Thông tư 40/2020/TT-BTC về hướng dẫn chế độ báo cáo trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán độc lập tại Nghị định 174/2016/NĐ-CP hướng dẫn Luật kế toán và Nghị định 17/2012/NĐ-CP hướng dẫn Luật kiểm toán độc lập.
20. Thông tư 19/2020/TT-BTC sửa đổi Thông tư 77/2017/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán Ngân sách nhà nước và hoạt động nghiệp vụ Kho bạc Nhà nước do Bộ Tài chính ban hành
21. Thông tư 25/2020/TT-NHNN về quy định Quy trình luân chuyển, kiểm soát, đối chiếu và tập hợp chứng từ kế toán trong hệ thống "Ngân hàng lõi, kế toán, lập ngân sách và tích hợp hệ thống" tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
22. Thông tư 78/2020/TT-BTC về hướng dẫn kế toán nghiệp vụ thi hành án dân sự.
23. Nghị định 174/2016/NĐ-CP của Chính phủ về việc quy định chi tiết một số điều của Luật Kế toán
24. Nghị định 41/2018/NĐ-CP của Chính phủ về việc quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán độc lập
25. Nghị định 25/2017/NĐ-CP của Chính phủ về báo cáo tài chính Nhà nước
26. Nghị định 119/2018/NĐ-CP quy định về hóa đơn điện tử khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ
27. Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn
28. Nghị định 04/2014/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 51/2010/NĐ-CP về hóa đơn bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ
29. Quyết định 286/QĐ-BTC của Bộ Tài chính về việc công bố thủ tục hành chính thay thế lĩnh vực hoạt động kế toán, kiểm toán thuộc phạm vi chức năng quản lý của Bộ Tài chính
Bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết Tổng hợp văn bản hướng dẫn về thuế thu nhập doanh nghiệp còn hiệu lực. Nếu có bất cứ thắc mắc nào về vấn đề này hay gặp phải bất cứ vấn đề pháp lý nào khác, vui lòng liên hệ tới bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số điện thoại: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu qua địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được giải đáp nhanh chóng. Cảm ơn quý khách hàng đã quan tâm theo dõi bài viết. Trân trọng!