1. Lực lượng dân quân tự vệ là gì?

Theo khoản 1 Điều 2 Luật Dân quân tự vệ năm 2019, dân quân tự vệ là lực lượng vũ trang quần chúng không thoát ly sản xuất, công tác, được tổ chức ở địa phương gọi là dân quân, được tổ chức ở cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị sự nghiệp, tổ chức kinh tế gọi là tự vệ. Có thể hiểu đơn giản dân quân tự vệ là lực lượng vũ trang quần chúng đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự quản lý điều hành của Chính phủ và của ủy ban nhân dân các cấp, sự chỉ đạo, chỉ huy thống nhất của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và sự chỉ đạo, chỉ huy trực tiếp của cơ quan quân sự địa phương, có trách nhiệm bảo vệ chính quyền, bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân, tài sản của Nhà nước ở cấp xã, cơ quan, tổ chức.

Trong thời bình, dân quân tự vệ là lực lượng nòng cốt có nhiệm vụ vừa lao động sản xuất, vừa đóng vai trò xung kích trong bảo vệ sản xuất, phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, địch họa và các sự cố nghiêm trọng khác, đồng thời phối hợp với lực lượng an ninh cơ sở giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở địa phương, cơ sở; tham gia xây dựng cơ sở vững mạnh toàn diện góp phần xây dựng khu vực phòng thủ địa phương ngày càng vững chắc. Ở biên giới, biển, đảo, dân quân tự vệ phối hợp với Bộ đội Biên phòng giữ vững chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và an ninh biên giới của Tổ quốc.

Trong thời chiến, dân quân tự vệ là lực lượng chiến lược của chiến tranh nhân dân, làm nòng cốt cho phong trào toàn dân đánh giặc, tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu, phối hợp với các lực lượng khác bảo vệ địa phương, đơn vị theo kế hoạch tác chiến của khu vực phòng thủ. Dân quân tự vệ có trách nhiệm thực hiện phòng thủ dân sự trong thời bình và thời chiến theo quy định của pháp luật.

Theo Điều 6 Luật dân quân tự vệ 2019 hiện nay, có 5 thành phần dân quân tự vệ như sau:

- Dân quân tự vệ tại chỗ: lực lượng làm nhiệm vụ ở thôn, ấp, bản, làng, buôn, bon, phum, sóc, tổ dân phố, khu phố, khối phố, khóm, thôn và ở cơ quan, tổ chức.

- Dân quân tự vệ cơ động: lực lượng cơ động làm nhiệm vụ trên các địa bàn theo quyết định của cấp có thẩm quyền.

- Dân quân thường trực: lực lượng thường trực làm nhiệm vụ tại các địa bàn trọng điểm về quốc phòng.

- Dân quân tự vệ biển: lực lượng làm nhiệm vụ trên các hải đảo, vùng biển Việt Nam.

- Dân quân tự vệ phòng không, pháo binh, trinh sát, thông tin, công binh, phòng hóa, y tế.

>> Tham khảo: Vị trí, chức năng và nhiệm vụ của lực lượng Dân quân tự vệ

 

2. Vị trí, vai trò lực lượng dân quân tự vệ

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, dân quân tự vệ là một lực lượng chiến lược trong chiến tranh nhân dân, quốc phòng toàn dân, làm nòng cốt cho toàn dân đánh giặc bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ địa phương. Trong tình hình hiện nay, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, chúng ta phải đối phó với âm mưu, thủ đoạn của chiến lược “Diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ và sẵn sàng chiến đấu chống mọi tình huống chiến tranh xâm lược của các thế lực thù địch. Lực lượng dân quân tự vệ đang là một trong những công cụ chủ yếu để bảo vệ độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ đất nước, bảo vệ Đảng, chính quyền, bảo vệ tính mạng và tài sản của Nhà nước và nhân dân tại địa phương, cơ sở

Thực tiễn trong kháng chiến, ở Hà Nội nhiều chiến sĩ tự vệ hoạt động trong các đội diệt ác, trừ gian, dũng cảm, mưu trí trấn áp bọn phản cách mạng có âm mưu phá hoại tổng tuyển cử. Khi thực dân Pháp tấn công đánh chiếm thành phố Hải Phòng, tự vệ công nhân thành phố Cảng đã tổ chức “đội thủy thủ yết kiêu” đánh địch khắp địa bàn thành phố. Trong kháng chiến chống Mỹ dân quân tự vệ miền Bắc đã bắn rơi 424 máy bay các loại trong tổng số 4.181 máy bay của Mỹ trên chiến trường miền Bắc.

Chính vì vậy, khi đánh giá về vai trò của dân quân tự vệ, chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Dân quân tự vệ và du kích là lực lượng của toàn dân tộc, là lực lượng vô địch, là bức tường sắt của Tổ quốc. Vô luận kẻ thù nào dù hung bạo đến đâu hễ đụng vào lực lượng đó, bức tường đó thì địch nào cũng phải tan rã”.

 

3. Nhiệm vụ lực lượng dân quân tự vệ

Dân quân tự vệ là thành phần của lực lượng vũ trang nhân dân; là lực lượng bảo vệ Đảng, chính quyền, tính mạng, tài sản của Nhân dân, tài sản của cơ quan, tổ chức ở địa phương, cơ sở; làm nòng cốt cùng toàn dân đánh giặc ở địa phương, cơ sở khi có chiến tranh. Ngày truyền thống của Dân quân tự vệ là ngày 28 tháng 3 hằng năm có nhiệm vụ quyền hạn theo Điều 5 Luật dân quân tự vệ 2019 như sau: 

Điều 5. Nhiệm vụ của Dân quân tự vệ

1. Sẵn sàng chiến đấu, chiến đấu và phục vụ chiến đấu bảo vệ địa phương, cơ sở, cơ quan, tổ chức.

2. Phối hợp với các đơn vị Quân đội nhân dân, Công an nhân dân và lực lượng khác trên địa bàn bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia, hải đảo, vùng biển, vùng trời Việt Nam; tham gia xây dựng nền quốc phòng toàn dân, khu vực phòng thủ, bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật theo quy định của pháp luật.

3. Thực hiện nhiệm vụ huấn luyện quân sự, giáo dục chính trị, pháp luật, hội thi, hội thao, diễn tập.

4. Tham gia thực hiện các biện pháp về chiến tranh thông tin, chiến tranh không gian mạng theo quy định của pháp luật, quyết định của cấp có thẩm quyền. 5. Phòng, chống, khắc phục hậu quả thảm họa, sự cố, thiên tai, dịch bệnh, cháy, nổ; tìm kiếm, cứu nạn, cứu hộ; bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường và nhiệm vụ phòng thủ dân sự khác theo quy định của pháp luật.

6. Tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về quốc phòng, an ninh; tham gia xây dựng địa phương, cơ sở vững mạnh toàn diện, thực hiện chính sách xã hội.

7. Thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật.

 

4. Trách nhiệm xây dựng lực lượng dân quân tự vệ

Một là, thường xuyên giáo dục, quán triệt sâu rộng các quan điểm, chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước về công tác dân quân tự vệ. Xuất phát từ vai trò của giáo dục nhằm nâng cao trình độ mọi mặt của dân quân tự vệ, từ yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc đặt ra những yêu cầu mới rất nặng nề, từ âm mưu thủ đoạn chống phá của kẻ thù. Phải thường xuyên giáo dục quán triệt sâu sắc hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, nâng cao ý thức trách nhiệm của mỗi người đối với nhiệm vụ quốc phòng - an ninh... Cần tập trung phổ biến luật Dân quân tự vệ, nghị định, thông tư về thi hành luật dân quân tự vệ cho các cấp uỷ Đảng, chính quyền, đoàn thể nhân dân, để mọi người, mọi tổ chức nhận thức đúng về công tác xây dựng lực lượng dân quân tự vệ. Đó là cơ sở để huy động sức mạnh của toàn dân, của cả hệ thống chính trị tham gia xây dựng Dân quân tự vệ, làm cho công tác Dân quân tự vệ trở thành việc làm thường xuyên của dân, do dân, vì dân.

Hai là, phát huy sức mạnh tổng hợp trên địa bàn địa phương trong xây dựng lực lượng Dân quân tự vệ. Xây dựng lực lượng Dân quân tự vệ là trách nhiệm chung của các cấp, các ngành và của toàn dân, nhưng trước hết là trách nhiệm của địa phương, tỉnh, thành phố), huyện (quận), xã (phường). Xây dựng lực lượng Dân quân tự vệ phải được kết hợp với các hoạt động phục vụ nhiệm vụ quốc phòng – an ninh tại địa phương. Một mặt thông qua hiệu quả hoạt động phát hiện các ưu điểm, khuyết điểm để rút kinh nghiệm, từ đó nâng cao chất lượng mọi mặt của các đơn vị dân quân tự vệ. Mặt khác, có tác dụng kiểm tra và thúc đẩy trách nhiệm của các cấp, các ngành ở địa phương đối với xây dựng dân quân tự vệ. Phát huy sức mạnh tổng hợp trong xây dựng và hoạt động của dân quân tự vệ. Kết hợp lực lượng dân quân tự vệ với các thành phần lực lượng khác nhất là lực lượng an ninh chuyên trách, trong xây dựng thế trận quốc phòng - an ninh trên địa bàn, từ đó nâng cao chất lượng hoạt động, chiến đấu và công tác.

Ba là, xây dựng lực lượng dân quân tự vệ gắn với xây dựng cơ sở vững mạnh toàn diện. Xây dựng cơ sở vững mạnh toàn diện là xây dựng địa phương vững mạnh trên mọi lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, trong đó có một nội dung quan trọng là xây dựng về quốc phòng - an ninh. Trong quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa, nội dung quốc phòng làm tốt sẽ bảo đảm sự ổn định ở cơ sở, tạo điều kiện cho nhân dân lao động sản xuất thực hiện mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh, góp phần xây dựng các tổ chức Đảng, chính quyền địa phương, cơ sở vững mạnh toàn diện. Ngược lại, cơ sở vững mạnh toàn diện là môi trường xã hội có tính quyết định đến xây dựng lực lượng dân quân tự vệ vững mạnh; là hậu phương trực tiếp vững chắc của lực lượng dân quân tự vệ chiến đấu ở cơ sở, bảo đảm cho lực lượng dân quân tự vệ luôn sẵn sàng hoàn thành các nhiệm vụ được giao.

Bốn là, thực hiện nghiêm túc, đầy đủ các chế độ chính sách của Đảng và Nhà nước đối với lực lượng dân quân tự vệ. Chế độ chính sách có ý nghĩa rất lớn, thể hiện sự quan tâm chăm sóc của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội đối với lực lượng Dân quân tự vệ. Trước mắt, cần phối hợp các ban ngành tổ chức hướng dẫn, thực hiện tốt chế độ, chính sách, chế độ khen thưởng, ngân sách bảo đảm trong tổ chức huấn luyện, hoạt động của lực lượng Dân quân tự vệ đã được pháp lệnh về dân quân tự vệ.

>> Xem thêm: Thành phần tổ chức và nguyên tắc hoạt động của lực lượng Dân quân tự vệ

 

5. Sinh viên cần làm gì để xây dựng lực lượng dân quân tự vệ

Sinh viên là một phần quan trọng của xã hội, và có trách nhiệm tham gia tích cực vào xây dựng lực lượng dân quân tự vệ. Dưới đây là một số trách nhiệm của sinh viên trong việc xây dựng lực lượng dân quân tự vệ:

- Nắm vững kiến thức về an ninh quốc phòng: Sinh viên cần hiểu rõ về các chính sách, pháp luật và quy định về an ninh quốc phòng của đất nước, từ đó có thể phản biện, giải thích và truyền đạt đến những người khác.

- Tự giác tham gia học tập và rèn luyện: Sinh viên cần nỗ lực học tập, rèn luyện về kỹ năng cơ bản để có thể trở thành một thành viên có ích trong lực lượng dân quân tự vệ. Điều này bao gồm việc tham gia các hoạt động về quân sự như huấn luyện thể lực, nghiệp vụ quân sự...

- Tham gia các hoạt động tình nguyện: Sinh viên có thể tham gia các hoạt động tình nguyện để giúp đỡ cộng đồng và cùng nhau xây dựng một xã hội văn minh, hòa bình. Điều này cũng giúp sinh viên hiểu rõ hơn về tình hình đất nước, góp phần nâng cao ý thức an ninh quốc phòng.

- Giúp đỡ những người khó khăn: Sinh viên cần đóng góp và giúp đỡ những người bị ảnh hưởng bởi các tệ nạn trong xã hội. Điều này giúp nâng cao ý thức và tinh thần đoàn kết của người dân, đồng thời giúp củng cố lực lượng dân quân tự vệ.

- Tôn trọng các giá trị văn hóa và đạo đức: Sinh viên cần phải tôn trọng và tuân thủ các giá trị văn hóa và đạo đức của đất nước. Điều này giúp tăng cường lòng tin và đoàn kết giữa các thành viên trong lực lượng dân quân tự vệ.

Mong rằng qua nội dung thông tin bài viết trên đây của chúng tôi về vấn đề Trách nhiệm của sinh viên trong việc xây dựng lực lượng dân quân tự vệ trên đây sẽ là cơ sở để từ đó sinh viên nâng cao tinh thần trách nhiệm, tích cực góp phần vào xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân vững mạnh toàn diện. Cảm ơn quý bạn đọc đã dành thời gian theo dõi bài viết của chúng tôi. Hãy cùng đón chờ những bài viết tiếp theo từ Luật Minh Khuê nhé!