Đồng phục, lễ phục trong các nhà trường trước nay chúng ta đều nghĩ rằng sẽ do nhà trường hoàn toàn quyết định. Sự việc trong buổi lễ trao bằng tốt nghiệp tại Trường Đại học kinh tế vừa qua đã nhận nhiều ý kiến trái triều, có đồng thuận có phản đối về trang phục cũng như việc cầm quyền trượng của hiệu trưởng. Nhiều người dành lời khen, nhiều người lại chỉ trích. Vậy vì đâu lại có những luồng ý kiến trái chiều gây xôn xao dư luận tới nỗi Trường Đại học Quốc gia Hà Nội đã có công văn yêu cầu Hiệu trưởng Trường Đại học kinh tế phải báo cáo, giải trình? Sự phản đối từ một số bộ phận có phải là vô căn cứ? Để có câu trả lời xác đáng cho việc này chúng ta cần xem xét sự việc thực tế trong mối tương quan với các quy định pháp luật cũng như đạo đức xã hội. Vậy lễ phục mà hiệu trưởng đã mặc trong buổi lễ tốt nghiệp đó có vi phạm tiêu chuẩn mà quy định pháp luật đặt ra hay không? Và việc cầm quyền trượng có bị pháp luật Việt Nam nghiêm cấm hay không?

 

1. Lễ phục của hiệu trưởng trường Đại học kinh tế có vi phạm pháp luật?

Lễ phục là trang phục được sử dụng cho học sinh, sinh viên của một trường (ngành) mặc trong buổi lễ nhận bằng tốt nghiệp của các cơ sở giáo dục đại học, trung cấp chuyên nghiệp, tạo sự trang trọng, nâng cao tinh thần trách nhiệm, danh dự, lòng tự hào của người học, tôn vinh nghề nghiệp, thể hiện nét đẹp văn hóa của dân tộc Việt Nam.

Lễ phục bao gồm: áo, mũ và biểu trưng (logo) của trường.

Rà soát các quy định pháp luật hiện hành không có văn bản quy phạm pháp luật nào quy định về tiêu chuẩn lễ phục của hiệu trưởng trong buổi lễ tốt nghiệp. Do đó, sẽ không có căn cứ rõ ràng để đối chiếu trong sự việc thực tế này. Tuy nhiên, hiện nay chúng ta có Thông tư 26/2009/TT-BGDĐT quy định về đồng phục, lễ phục của học sinh sinh viên trong lễ tốt nghiệp và thông thường trong buổi lễ này sẽ có sự tham gia của Ban giám hiệu nhà trường, và để tạo sự đồng nhất về trang phục trong buổi lễ, thành viên Ban giám hiệu cũng sẽ mặc lễ phục. 

Theo quy định tại Thông tư 26/2009/TT-BGDĐT tại khoản 1 Điều 8 đã quy định rõ: 

Tùy theo khí hậu, thời tiết các vùng, miền, căn cứ vào điều kiện của nhà trường, được sự đồng thuận về chủ trương của Hội đồng trường, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Hội sinh viên  nhà trường (nếu có), Giám đốc đại học, học viện, Hiệu trưởng trường đại học, cao đẳng, trung cấ chuyên nghiệp quyết định việc mặc đồng phục, lễ phục, quy định về kiểu dáng, màu sắc và chỉ đạo tổ chức mặc lễ phục của học sinh, sinh viên tốt nghiệp.

Như vậy, rõ ràng pháp luật trao cho Hiệu trưởng trường đại học quyền quyền định việc mặc lễ phục, quy định kiểu dáng, màu sắc của lễ phục trên cơ sở tiêu chuẩn mà Thông tư đưa ra.

Cụ thể, lễ phục của sinh viên trong lễ tốt nghiệp phải đảm bảo tiêu chuẩn  như sau:

- Áo: áo khoác ngoài nhẹ, rộng, dài quá đầu gối, chất liệu vải thoáng, mát, trang trí lịch sự, trang trọng thích hợp cho dùng cả mùa hè và mùa đông, thể hiện tính hiện đại và nét đẹp văn hóa truyền thống dân tộc Việt Nam.

- Mũ: màu của mũ phù hợp với màu của áo, đảm bảo tính thẩm mỹ, trang trọng.

- Biểu trưng (logo) của trường được gắn ở ngực áo bên trái.

- Khi nhà trường chưa quy định được lễ phục riêng, có thể sử dụng bộ comple màu sẫm, áo sơ mi, cravat đối với nam; bộ comple hoặc bộ áo dài truyền thống đối với nữ.

Về nguyên tắc mặc lễ phục tại Thông tư nêu rõ như sau:

- Bảo đảm tính thông nhất trong từng trường hoặc từng ngành đào tạo;

- Đảm bảo tính thẩm mỹ, tính giáo dục trong các buổi lễ trao bằng tốt nghiệp.

- Đảm bảo phân  biệt người tốt nghiệp các trình độ được đào tạo: trung cấp, đại học.

- Đảm bảo tính khoa học, thể hiện nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam.

Trên cơ sở các quy định này, đối chiếu với thực tế sự việc tại Trường Đại học Kinh tế vừa qua có thể thấy:

Thứ nhất, Trường đại học kinh tế đã ban hành quy định quản lý và sử dụng bộ lễ phục, nghi lễ và trình tự thực hiện lễ trao bằng tại trường. Điều này phù hợp với quy định tại khoản 1 Điều 8 Thông tư 26/2009/TT-BGDĐT.

Thứ hai, lễ phục bao gồm lễ phục dành cho hiệu trưởng, ban nghi lễ, sinh viên, thạc sĩ, tiến sĩ. Điều này về mặt pháp lý đảm bảo nguyên tắc phân biệt người tốt nghiệp các trình độ được đào tạo cũng như phân biệt bộ phận tổ chức, tham gia trong buổi lễ tạo sự trang trọng chp buổi lễ.

Thứ ba, trên cơ sở quy định pháp luật, nhà trường cũng đã quy định về kiểu dáng, màu sắc và chỉ đạo tổ chức mặc lễ phục sao cho hợp lý và áp dụng thống nhất trong nhà trường. Cụ thể:

- Lễ phục dành cho hiệu trường gồm áo nhung, mũ và găng tay đồng màu đỏ. Phụ kiện kèm theo có cây quyền trượng và vòng đeo cổ.

- Lễ phục dành cho ban nghi lễ gồm áo nhung đỏ pha đen, mũ màu đen, găng tay màu trắng.

+ Bộ lễ phục dành cho đội nghi lễ, trong đó dành cho sinh viên nam gồm áo thiết kế kiểu vest, quần âu đồng bộ màu đỏ bordeaux, mũ có lưỡi trai màu đen, găng tay màu trắng. Phụ kiện kèm theo có dải ruy băng lụa hai màu xanh đỏ đeo chéo, in logo của trường.

+ Bộ nghi lễ dành cho sinh viên nữ gồm áo giả vest, mini juyp mà đỏ bordeaux, mũ beret có lưỡi trai màu đen, găng tay màu trắng. Phụ kiện kèm theo có dải ruy băng lụa hai màu canh đỏ đeo chéo, in logo của trường.

- Bộ lễ phục của cử nhân gồm áo màu xanh cổ vịt, nẹp vạt áo màu đỏ bodeaux, 2 bên tay áo đính 12 vạch màu đỏ bordeaux, lé vạch màu vàng đồng. Phụ kiện kèm theo có khăn lụa quàng cổ hai màu xanh đỏ, in logo của trường.

- Bộ lễ phục thạc sĩ gồm áo và mũ màu đỏ bordeaux, nẹp vạt áo màu vàng đồng, hai bên tay áo đính 2 vạch màu xanh cổ vịt, lé vạch màu vàng đồng, phụ kiện kèm theo có khăn lụa quàng cổ hai màu xanh đỏ, in logo của trường.

- Bộ lễ phục tiến sĩ áo và mũ màu đỏ bodeaux, nẹp vạt áo màu vàng đồng, 1 bên tay áo đính 3 vạch màu xanh cổ vịt, lé vạch màu vàng đồng, phụ kiện kèm theo có khăn lụa quàng cổ hai màu xanh đỏ, in logo của trường.

Theo đó, có thể thấy, bộ lễ phục của các bộ phận về cơ bản đảm bảo các tiêu chuẩn tại Điều 5 Thông tư 26. Việc quy định kiểu dáng, màu sắc lễ phục dành cho hiệu trưởng, ban nghi lễ, cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ có điểm khác biệt nhằm phục vụ cho việc phân định thành phần tham gia buổi lễ, càng tạo nên sự trang trọng của buổi lễ hơn. Và điều này hoàn toàn không bị pháp luật nghiêm cấm.

Như vậy, có thể thấy pháp luật hiện hành đưa ra quy định chung, trên cơ sở đó, Hiệu trưởng nhà trường cùng với sự đồng thuận của Hội đồng trường, Đoàn thanh niên, Hội sinh viên có quyền quyết định về kiểu dáng, màu sắc và chỉ đạo tổ chức mắc lễ phục. Xét thấy, lễ phục mà hiệu trưởng trường Đại học kinh tế mặc không trái quy định pháp luật đồng thời cũng không có yếu tố trái đạo đức xã hội, văn hóa Việt Nam.

 

2. Hiệu trưởng cầm quyền trượng trong lễ tốt nghiệp có trái luật?

Về việc hiệu trưởng cầm quyền trượng nhiều ý kiến cho rằng phô trương, màu mè, đua đòi song có lẽ những bình luận này có phần gay gắt, mang tính chất áp đặt cá nhân hơn là có sự đóng góp. Bởi lẽ, xem xét các quy định pháp luật thì không có quy định ghi nhận hiệu trưởng được cầm quyền trượng song cũng đồng thời không có quy định cấm hiệu trưởng cầm quyền trượng trong buổi lễ tốt nghiệp. Và vì vậy, việc tham khảo và học hỏi văn hóa tổ chức lễ tốt nghiệp tại một số quốc gia như Anh, Mỹ (có cầm quyền trượng) hoàn toàn không phải là điều trái pháp luật.

Thông qua các nguồn tài liệu tham khảo thì cây quyền trượng là tượng trương cho uy quyền, sự hiện diện của nó trong buổi lễ có nghĩa là người có chức vụ cao nhất trong buổi lễ. Như vậy, trong trường Đại học, Hiệu trưởng có thể được coi là người có uy quyền cao nhất, và tại lễ trao bằng tốt nghiệp, sự hiện diện của Hiệu trưởng cùng với quyền trượng trong tay nhằm chỉ người có chức vụ cao nhất trong buổi lễ. 

Dùng từ "đua đòi" thật sự có phần thái quá, bởi thông điệp mà nhà trường muốn truyền đạt thông qua buổi lễ trao bằng tốt nghiệp đó chính là nhằm khẳng định vị thế, thể hiện sự chuyên nghiệp, đẳng cấp của trường trong mắt người học và đối tác, tăng tính đoàn kết nội bộ và ý thức trách nhiệm của cán bộ, giảng viên và người học. Và hơn hết, là cảm nhận của sinh viên, học viên, nghiên cứu sinh đã tham gia buổi lễ tốt nghiệp đó, họ cảm thấy rất tự hào vì buổi lễ diễn ra trang trọng, đảm bảo tôn nghiêm, và thấy mình được nhà trường trân trọng khi đánh dấu bước trưởng thành của mình bằng một buổi lễ được chuẩn bị khoa học và chu toàn.

Như vậy, có thể khẳng định rằng pháp luật không có quy định một khuôn mẫu bắt buộc phải tuân theo về màu sắc, kiểu dáng lễ phục cũng như phụ kiện đi kèm mà các trường đại học phải tuân thủ khi quyết định mẫu lễ phục sử dụng trong buổi lễ tốt nghiệp. Sự việc tại Trường Đại học kinh tế nhận được nhiều sự quan tâm của dư luận xã hội xét cho cùng cũng là bởi vì đã có đôi chút sự khác biệt so với thông lệ chung ở nước ta. Song những điều đó xét ở khía cạnh pháp lý cũng như đạo đức xã hội hoàn toàn không có sai trái.

Trên đây là ý kiến chia sẻ của chúng tôi về lễ phục tại buổi lễ tốt nghiệp của hiệu trưởng trên cơ sở quy định pháp luật hiện hành. Hy vọng sẽ giúp bạn đọc có được những cái nhìn đa chiều hơn để đánh giá vấn đề một cách đúng đắn. Mọi vướng mắc pháp lý cần tham vấn ý kiến luật sư bạn đọc vui lòng liên hệ tới Hotline 1900.6162 để được tư vấn trực tuyến bởi Luật sư của Luật Minh Khuê. Rất mong nhận được sự hợp tác!