Việc tranh chấp thừa kế xảy ra trước thời điểm thi hành Bộ luật dân sự năm 2015 (ngày 01/01/2017) thì áp dụng thời hiệu theo pháp luật nào ?

Cảm ơn luật sư!

Người hỏi: Nguyễn Hồng (Dĩ an, Bình Dương)

 

Trả lời:

Thời hiệu khởi kiện là thời hiệu quy định cho hành vi khởi kiện. Do vậy, theo nguyên tắc thông thường thì pháp luật áp dụng là pháp luật ở thời điểm khởi kiện. Thời điểm khởi kiện là ngày khởi kiện. Khi pháp luật đã có quy định về “ngày khởi kiện” thì phải xác định theo quy định của pháp luật chứ không thể xác định theo thời điểm mở thừa kế hay thời điểm tranh chấp. Theo quy định tại Điều 190 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 thì:

-  Ngày khởi kiện là ngày đương sự nộp đơn khởi kiện tại Tòa án hoặc ngày được ghi trên dấu của tổ chức dịch vụ bưu chính nơi gửi (khoản 2).

-  Trường hợp người khởi kiện gửi đơn khởi kiện bằng phương thức gửi trực tuyến thì ngày khởi kiện là ngày gửi đơn (khoản 3).

-  Trường hợp chuyển vụ án cho Tòa án khác theo quy định tại Điều 41 Bộ luật dân sự năm 2015 thì ngày khởi kiện là ngày gửi đơn khởi kiện đến Tòa án đã thụ lý nhưng không đúng thẩm quyền (khoản 4).

Thời hiệu khởi kiện về thừa kế được quy định lần đầu tiên tại Pháp lệnh Thừa kế (có hiệu lực thi hành từ 10/9/1990). Tại Điều 36 của Pháp lệnh đã có sự phân biệt khởi kiện về thừa kế có khởi kiện về “chia di sản”, về “xác nhận quyền thừa kế của mình”, về “bác bỏ quyển thừa kế của người khác”. Bộ luật dân sự năm 1995 không nêu cụ thể (Điều 648) nhưng Bộ luật dân sự năm 2005 (Điều 645) và B Bộ luật dân sự năm 2015 (Điều 623) đều phân biệt rõ ba quyền khác nhau như tại Pháp lệnh Thừa kế. Tuy nhiên, cần lưu ý là tại Pháp lệnh Thừa kế, Bộ luật dân sự năm 1995, Bộ luật dân sự năm 2005 đều quy định thời hiệu khởi kiện đối với ba quyền nêu trên là bằng nhau (10 năm kể từ ngày mở thừa kế). Theo quy định tại Điều 623 Bộ luật dân sự năm 2015, thì thời hiệu khởi kiện đối với mỗi quyền nêu trên mới có sự khác nhau, cụ thể là:

-  Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế (khoản 1).

-  Thời hiệu để người thùa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kê' của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế (khoản 2).

Theo nguyên tắc chung thì pháp luật áp dụng là pháp luật ở thời điểm thực hiện hành vi (Điều 156 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 (Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi, bổ sung năm 2020) nhưng nếu luật có quy định khác thì phải áp dụng quy định cụ thể của luật. Tại khoản 1 Điều 688 Bộ luật dân sự năm 2015 đã có quy định:

“Đối với giao dịch dân sự được xác lập trước ngày Bộ luật này có hiệu lực thì... Thời hiệu được áp dụng theo quy định của Bộ luật này”.

Do vậy, thời hiệu khởi kiện về thừa kế của các tranh chấp thừa kế xảy ra trước ngày 01/01/2017 (ngày Bộ luật dân sự năm 2015 có hiệu lực) mà đến ngày 01/01/2017 chưa giải quyết xong thì đều áp dụng thời hiệu theo quy định mới của Bộ luật dân sự năm 2015.

Tuy nhiên, những quy định cũ về thời hiệu khởi kiện vẫn phải được ghi nhớ để xác định việc giải quyết trước đây đã đúng quy định của pháp luật hay chưa vì không được áp dụng quy định mới để kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm đối với vụ việc mà Tòa án đã giải quyết theo quy định của pháp luật về dân sự trước ngày Bộ luật dân sự năm 2015 có hiệu lực (khoản 2 Điều 688 Bộ luật dân sự năm 2015). Xem thêm:  Áp dụng pháp luật ở thời điểm mở thừa kế hay thời điểm chia thừa kế ?

Mọi vướng mắc pháp lý liên quan đến việc chia tài sản thừa kế, vui lòng liên hệ trực tiếp: Dịch vụ luật sư tư vấn pháp luật thừa kế trực tuyến qua tổng đài điện thoại, gọi ngay số: 1900.6162

Luật Minh Khuê (tổng hợp & phân tích)