Trả lời:

Thời hiệu khởi kiện về thừa kế lần đầu tiên được quy định tại Pháp lệnh Thừa kế năm 1990. Cũng tại Pháp lệnh này có quy định đối với các trường hợp thừa kế mở trước ngày ban hành Pháp lệnh thì thời hiệu khởi kiện tính từ ngày công bố Pháp lệnh (khoản 4 Điều 36). Ngày công bố Pháp lệnh là ngày 10/9/1990. Tại Nghị quyết số 02/HĐTP ngày 19/10/1990 của Hội đồng thẩm phán Tòa án Nhân dân Tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Pháp lệnh Thừa kế đã quy định rõ là các trường hợp thừa kế mở trước ngày 10/9/1990 thì tính thời hiệu khởi kiện từ ngày 10/9/1990 (điểm b mục 10).

Trong thời kỳ thi hành Bộ luật dân sự năm 1995, tại Nghị quyết số 02/2004/NQ-HĐTP ngày 10/8/2004 của Hội đồng thẩm phán Tòa án Nhân dân Tối cao hướng dẫn áp dụng pháp luật trong việc giải quyết các vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình cũng quy định về thời hiệu khởi kiện đối với trường hợp thừa kế mở trước ngày 10/9/1990 tiếp tục thực hiện theo quy định của Điều 36 Pháp lệnh Thừa kế và Hướng dẫn tại Nghị quyết số 02/HĐTP ngày 19/10/1990.

Trong thời kỳ thi hành Bộ luật dân sự năm 2005, tuy không có hướng dẫn mới nhưng thực tiễn xét xử vẫn áp dụng quy định của Nghị quyết số 02/HĐTP nêu trên.

Bộ luật dân sự năm 2015 quy định thời hiệu khởi kiện về thừa kế được xác định “kể từ thời điểm mở thừa kể’ và không có quy định riêng như Điểu 36 Pháp lệnh Thừa kế. Vì vậy, có quan điểm cho rằng đối với trường hợp mở thừa kế trước ngày 10/9/1990 thì cũng phải tính thời hiệu khởi kiện kể từ thời điểm mở thừa kế. Quan điểm này là áp dụng phù hợp với lời văn của điều luật. Tuy nhiên, thực tiễn xét xử vẫn áp dụng như quy định của Điều 36 Pháp lệnh Thừa kế liên tục, kể cả thời kỳ không có hướng dẫn mới là thời kỳ thi hành Bộ luật dân sự năm 2005. Nay nếu quay trở lại áp dụng tính thời hiệu với các trường hợp mở thừa kế trước ngày 10/9/1990 theo ngày mở thừa kế là không hợp lý. Vì vậy, Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao đã công bố Án lệ số 26/2018/AL ngày 17/10/2018 về xác định thời hiệu khởi kiên đối với trường hợp mở thừa kế trước ngày 10/9/1990.

Án lệ số 26/2018/AL có nội dung là: Vụ án có thời điểm mở thừa kế lần đầu là năm 1972, khởi kiện chia thừa kế năm 2010, xét xử sơ thẩm năm 2012, xét xử phúc thẩm năm 2013. Quyết định giám đốc thẩm đã hủy bản án sơ thẩm, bản án phúc thẩm, giao xét xử sơ thẩm lại. Việc khởi kiện, xét xử sơ thẩm, phúc thẩm đều ở thời kỳ thi hành Bộ luật dân sự năm 2005, có thời hiệu khởi kiện về thừa kế là 10 năm. Tuy nhiên, việc xét xử sơ thẩm lại là thời kỳ thi hành Bộ luật dân sự năm 2015 nên thời hiệu được áp dụng theo Điều 623 là 30 năm. Thời điểm bắt đầu thời hiệu được tính theo quy định của Điều 36 Pháp lệnh Thừa kế.

Như vậy, việc tính thời hiệu khởi kiện về thừa kế từ ngày 10/9/1990 đối với trường hợp thừa kế mở trước ngày 10/9/1990 vẫn tiếp tục được áp dụng trong thời kỳ thi hành Bộ luật dân sự năm 2015. >> Xem thêm: Áp dụng pháp luật ở thời điểm mở thừa kế hay thời điểm chia thừa kế ?

Mọi vướng mắc pháp lý liên quan đến việc chia tài sản thừa kế, vui lòng liên hệ trực tiếp: Dịch vụ luật sư tư vấn pháp luật thừa kế trực tuyến qua tổng đài điện thoại, gọi ngay số: 1900.6162

Luật Minh Khuê (tổng hợp & phân tích)