Theo quan điểm của chúng tôi có thể căn cứ vào bấn tiêu chí cơ bản dưới đây để phân loại các cấu thành tội phạm thành các dạng như sau:
- Căn cứ vào tính chất và mức độ của sự nguy hiểm cho xã hội của các tội phạm có thể phân chia các cấu thành tội phạm thành ba loại sau:
+ Cấu thành tội phạm cơ bản là cấu thành có các dấu hiệu đặc trưng và bắt buộc của một tội phạm tương ứng mà sự phân biệt tội phạm đó với tội phạm khác được dựa trên các dấu hiệu ấy (các dấu hiệu định tội);
+ Cấu thành tội phạm giảm nhẹ là cấu thành mà ngoài các dấu hiệu của cấu thành tội phạm cơ bản ra còn có các dấu hiệu khác phản ánh tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội thấp (không đáng kể) của tội phạm nên có ý nghĩa làm giảm đi đáng kể mức độ trách nhiệm hình sự của chủ thể;
+ Cấu thành tội phạm tăng nặng (đặc biệt tăng nặng) là cấu thành mà ngoài các dấu hiệu của cấu thành tội phạm cơ bản ra còn có các dấu hiệu khác phản ánh tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội cao (rất cao) của tội phạm nên có ý nghĩa làm tăng lên đáng kể (rất đáng kể) mức độ trách nhiệm hình sự của chủ thể.
* Căn cứ vào cấu trúc của mặt khách quan của tội phạm có thể phân chia các cấu thành tội phạm thành hai loại sau:
+ Cấu thành tội phạm vật chất là cấu thành mà mặt khách quan của nó được pháp luật hình sự quy định bằng các dâu hiệu của hành vi phạm tội cũng như các dấu hiệu của hậu quả phạm tội nữa (tức là hậu quả nguy hiểm cho xã hội trong trường hợp này được nhà làm luật coi là dấu hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm);
+ Cấu thành tội phạm hình thức là cấu thành mà mặt khách quan của nó được pháp luật hình sự quy định chỉ bằng các dấu hiệu của hành vi phạm tội.
* Căn cứ vào cấu trúc của các yếu tố cấu thành tội phạm có thể phân chia các cấu thành tội phạm thành hai loại sau:
+ Cấu thành tội phạm đơn giản là cấu thành mà trong đó luật quy định chỉ một khách thể bị xâm hại, một loại hành vi (hậu quả) phạm tội và một hình thức lỗi;
+ Cấu thành tội phạm ghép (phức tạp) là cấu thành mà trong đó luật quy định nhiều khách thể bị xâm hại, nhiều hành vi (hậu quả) phạm tội và hai hình thức lỗi trong cùng một cấu thành tội phạm (ví dụ: Tội cố ý gây thương tích mà dẫn đến hậu quả chết người hoặc tội cướp tài sản mà dẫn đến hậu quả chết người...).
* Căn cứ vào sự mô tả của các cấu thành tội phạm được quy định trong luật có thể phân chia các cấu thành tội phạm thành hai loại sau:
+ Cấu thành tội phạm với các dấu hiệu cụ thể (định lượng) là cấu thành mà trong phần quy định của quy phạm phápluật hình sự tương ứng, các mức thiệt hại do tội phạm gây ra được xác định cụ thể (như một loạt các cấu thành tội phạm tại các Điều 173, 174, 175, 176... Bộ luật hình sự năm 2015);
+ Cấu thành tội phạm với các dấu hiệu có tính chất đánh giá (định tính) là cấu thành mà trong phần quy định của quy phạm pháp luật hình sự tương ứng, các thiệt hại do tội phạm gây ra không được xác định cụ thể mà chỉ bằng các phạm trù có tính chất đánh giá.
