Các thương nhân hiện nay không bắt buộc phải lập và giữ sổ "kinh doanh", nhưng phải thực hiện một chế độ "kế toán". Việc đổi từ ngữ này do luật ngày 30-4-1983 quyết định nhằm mục đích thi hành chỉ thị thứ IV của Cộng đồng Châu Âu về các công ty. Trong khi chỉ thị ngày 25-7-1978 chỉ liến quan đến việc hài hòa các quyết toán hàng năm của các công ty đối vốn thì các nhà làm luật của nước Pháp đã mượn có thi hành văn bản này để hiện đại hóa các điều khoản của Bộ luật thương mại liên quan đến các nghĩa vụ kế toán của các doanh nhân. Các thể thức thi hành luật ngày 30-4-1983 đã được quy định rõ trong sắc lệnh ngầy 29-11-1983. Các văn bản này được thị hành chậm nhất cho công tác kế toán của tài khoá thứ nhất được thực hiện sau ngây 31-12-1983, tức là cho hầu hết các trưòng hợp các tài khóa mở ra trong năm 1984. Các sổ kế toán bắt buộc phải giữ không chỉ gồm sổ nhật ký yà sổ kiểm kê tài sản, mà cả sổ cái, ỵâ trên thực tế đa số các doanh nghiệp đã có. ý:-
Ngoài ra, phải có một "tài liệu mô tả các thể thức và tổ chức kế toán"," tài liệu cần thiết để hiểu hệ thọng xử lý vậ để thực hiện cạc cuộc kiểm tra" trong trường hợp các kế toán dùng phương pháp tin học

1. Quy định về sổ nhật ký và sổ kế toán

Sổ nhật ký là một quyển sổ ghi hàng ngày các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, hoặc ít nhất là dung để điểm lại tổng số các hoạt động đó trong tháng, với điều kiện là phải giữ lại tất cả các tài liệu chứng từ dùng để kiểm tra các nghiệp vụ từng ngày.

Trên thực tế, các thưong nhân thường dùng sổ viết tay hay sổ nháp, là một loại mà trên đó 110 ghi lầh lượt các thương vụ.
Nhưng sổ nhật ký ít khi là quyển sổ duy nhất ghi tất cả các thương vụ liên quan đến tài sản của doanh nghiệp.
Nhiều hoạt động kinh doanh đã được thực hiện, và việc họ phải phân tích thường xuyên các nghiệp vụ đó buộc người chủ doanh nghiệp phải ghi sổ trước tiến theo tính chất các thương vụ.
Sau đó họ lập các "nhật ký phụ" về việc mua, bán; các thương phiếu phải trả hay nhận; quỹ ngân hàng; séc bưu điện; các thương vụ linh tinh khác theo các mẫu thích hợp với từng loại thương vụ. Các sổ đó nhiều khi thấy thế sổ nhật ký tổng hợp duy nhất.
Gác thương vụ được ghi trong các sổ "nhật ký phụ" sẽ được tập trung lại sau mỗi tháng vào một sổ nhật ký tổng hợp gọi là "quyển sổ cái" theo quy định của điều 5 sắc lệnh ngày 29-11-1993.
* Sửa sổ kế toán

1. Khi phát hiện sổ kế toán có sai sót thì không được tẩy xóa làm mất dấu vết thông tin, số liệu ghi sai mà phải sửa chữa theo một trong ba phương pháp sau đây:

- Ghi cải chính bằng cách gạch một đường thẳng vào chỗ sai và ghi số hoặc chữ đúng ở phía trên và phải có chữ ký của kế toán trưởng bên cạnh;

- Ghi số âm bằng cách ghi lại số sai bằng mực đỏ hoặc ghi lại số sai trong dấu ngoặc đơn, sau đó ghi lại số đúng và phải có chữ ký của kế toán trưởng bên cạnh;

- Ghi điều chỉnh bằng cách lập “chứng từ điều chỉnh” và ghi thêm số chênh lệch cho đúng.

2. Trường hợp phát hiện sổ kế toán có sai sót trước khi báo cáo tài chính năm được nộp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì phải sửa chữa trên sổ kế toán của năm đó.

3. Trường hợp phát hiện sổ kế toán có sai sót sau khi báo cáo tài chính năm đã nộp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì phải sửa chữa trên sổ kế toán của năm đã phát hiện sai sót và thuyết minh về việc sửa chữa này.

4. Sửa chữa sổ kế toán trong trường hợp ghi sổ bằng phương tiện điện tử được thực hiện theo phương pháp quy định tại điểm c khoản 1 Điều này.

* Mở sổ , ghi sổ và lưu trữ sổ kế toán

1. Sổ kế toán phải mở vào đầu kỳ kế toán năm; đối với đơn vị kế toán mới thành lập, sổ kế toán phải mở từ ngày thành lập.

2. Đơn vị kế toán phải căn cứ vào chứng từ kế toán để ghi sổ kế toán.

3. Sổ kế toán phải được ghi kịp thời, rõ ràng, đầy đủ theo các nội dung của sổ. Thông tin, số liệu ghi vào sổ kế toán phải chính xác, trung thực, đúng với chứng từ kế toán.

4. Việc ghi sổ kế toán phải theo trình tự thời gian phát sinh của nghiệp vụ kinh tế, tài chính. Thông tin, số liệu ghi trên sổ kế toán của năm sau phải kế tiếp thông tin, số liệu ghi trên sổ kế toán của năm trước liền kề. Sổ kế toán phải được ghi liên tục từ khi mở sổ đến khi khóa sổ.

5. Thông tin, số liệu trên sổ kế toán phải được ghi bằng bút mực; không ghi xen thêm vào phía trên hoặc phía dưới; không ghi chồng lên nhau; không ghi cách dòng; trường hợp ghi không hết trang phải gạch chéo phần không ghi; khi ghi hết trang phải cộng số liệu tổng cộng của trang và chuyển số liệu tổng cộng sang trang kế tiếp.

6. Đơn vị kế toán phải khóa sổ kế toán vào cuối kỳ kế toán trước khi lập báo cáo tài chính và trong các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.

7. Đơn vị kế toán được ghi sổ kế toán bằng phương tiện điện tử. Trường hợp ghi sổ kế toán bằng phương tiện điện tử thì phải thực hiện các quy định về sổ kế toán tại Điều 24, Điều 25 và các khoản 1, 2, 3, 4 và 6 Điều này, trừ việc đóng dấu giáp lai. Sau khi khóa sổ kế toán trên phương tiện điện tử phải in sổ kế toán ra giấy và đóng thành quyển riêng cho từng kỳ kế toán năm để đưa vào lưu trữ. Trường hợp không in ra giấy mà thực hiện lưu trữ sổ kế toán trên các phương tiện điện tử thì phải bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin dữ liệu và phải bảo đảm tra cứu được trong thời hạn lưu trữ.

2. Sổ kiểm kê tài sản.

Điều 8 Bộ Ịuật thương mại nêu: "Mọi doanh nhân phải kiểm tra bằng việc kiểm kê tài sản ít nhất 12 tháng một lần, để soát lại sự tồn tại và giá trị của các khoảng "có" và "nợ"củạ tài sản "doanh nghiệp". . .
Các quyết toán năm được lập khi kết thúc tài khoản căn cứ vào các ghi chép kế toán và bản kiểm kề tài sản.Các quyết toán năm gồm có: bảng cân đối kế toán, bảng kết qủạ kinh doanh và một bảng phụ; tất cả hợp thành một tong thể không tách rồi.
Điều 6 sắc lệnh ngày 29-11-1983 định nghĩa kiểm kê tài sản là việc ghi chép tất cả các mục "có"và "nợ" và số lượng và giá trị của từng mục vào thời.điểm kiểm kê.
Bảng cân đối kế toán là một bảng có hai phầm về tình hình "có" vfa "nợ"của doanh nghiệp.
"Chế độ kế toán" mớii áp dụng từ năm 1979 được ổn định trên cơ sỏ chỉ thị sô IV ngày 25-7-1978 và được Bộ trưởng phụ trach ngân hàng duyệt y theo nghị định ngày 27-4-1982. Trổng phần "có" được ghi các khỏan khấu hao và các khoản dự phòng.
Các khoản này gồm các món tiền trích từ lợi nhuần trong kinh doanh nhằm bù đắp việc giảm giá trị của tài sản cua doanh nghiệp và để chi cho việc bảo trì và đổi mới các thiết bị sản xuất. :
Các khoản khấu hao được áp dụng cho các tài sản bị hao môn hay mất giá theo thời gian,như nhà máy,các bất động sản (trừ đất đai),các dụng cụ ,các bằng sáng chế.Còn các khoản dự phòng dùng để đối phó với các loại rủi ro mà doanh nghiệp có thể gặp.
Ngoài ra, có các khoản dự trữ dành riêng cho việc đánh giá lại tài sản,được ghi vào phần "nợ" do nhà làm luật đã cho phép các công ty được tăng giá bất động sản ở phần "có" đề bụ đắp vào sư liên tục phá giá của đổng phrăng
Bảng cân đối kế tọán cho thấy rõ ràng các vốn tự có;khái niệm "vốn tự có" thay thế khái niệm "thu thuần tụy" ít chính xác hơn.Điều 22 sắc lệnh 29-11-1983 định nghĩạ các "vốn tự có "là" tổng theo phép đại số cúa các đóng góp các , chênh lệch về đánh giá lại tài sản, các lợi nhuận khác ngoài lợi nhuận đã có quyết định phân phối các tổn thất, các trợ .cấp đầu tư và các khoản dự phòng đã quy định".
Chế độ kế toán được áp dụng với các doanh nghiệp vừa và nhỏ
Doanh nghiệp vừa và doanh nghiệp nhỏ thuộc các lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, công nghiệp, xây dựng, thương mại, dịch vụ được lựa chọn áp dụng một trong hai chế độ kế toán sau:
– Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC
– Chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 200/2016/TT-BTC
Lưu ý: Đối với riêng doanh nghiệp siêu nhỏ có thể lựa chọn chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ theo Thông tư 132/2018/TT-BTC. Đối với doanh nghiệp nhà nước nhận NSNN thì áp dụng chế độ kế toán đơn vi hành chính sự nghiệp theo Thông tư 107/2017/TT-BTC.

3. Các thư từ giao dịch đi và đến

- Trước khi các quy định của sắc lệnh ngày 2^-9-1953 được thi hành, các doanh nhân bắt buộc phải sao lại các thư giấp ; dịch gửi đi vào một quyển sổ gọi là "sổ lưu ban sao các thư", còn các thư đến thì phải sắp xếp thành tập va giữ lại.
Quyển "sổ lưu bản sao các thư" sau đó bị bãi bỏ,nhựạg cạc thư từ đến và các bản sao các thự gửi dị phải sắp xếp vầ giồ lại.
Các thư từ giaọ dịch đó có thê giữ lại dưới hình thức mi- crôphim
Sổ nhật ký và sổ kiểm kê tài sản phải được ghi một cách chi tiết bằng nhiều nhật ký và nhiều sổ phụ theo nhu cầu kinh doanh. Các ghi chép trên các sổ phụ phải được "tập trung" mỗi tháng một lần vào sổ nhật ký và sổ

4. Quy định về sổ cái.

Sổ cái là một loại sổ sách kế toán tổng hợp, dùng để ghi chép các nghiệp vụ kinh tế - tài chính phát sinh của từng tài khoản kế toán trong mỗi kỳ kế toán của doanh nghiệp. Mỗi tài khoản sẽ được ghi ghép trong một hoặc một số trang liên tiếp trên sổ cái.

Sổ này cần thiết cho mọi chế độ kế toán. Nó tổng hợp Các tài khoản "Sổ cái tổng hợp" gồm toàn bộ các tài khoản tổng hợp và hợp thành chế độ kế toán. Việc tóm tắt sổ cái tổng hợp lập thành "cân đối tổng hợp các tài khoản".

5. Sổ trả tiền lương

Sổ này bắt buộc tất cả các ngưòi chủ phải có đủ là thương nhân hay không phải thương nhân.Nó ghi lại các điều đã ghi trong các phiếu trả tiền lương; cách lập sổ này cũng theo Các quy tắc lập sổ thương mại. sổ này phải được giữ lại 5 năm sau khi khóa sổ (Liuật số 54-301 ngày 20-3-1954).

Mọi vướng mắc về các vấn đề pháp lý liên quan đến bài viết , Hãy gọi ngay: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến qua tổng đài.

Bộ phận tư vấn pháp luật hình sự - Công ty luật Minh Khuê

Công Ty Luật Minh Khuê xin cảm ơn!!