Trường hợp nào không được hưởng chế độ phụ cấp công vụ trong Công an nhân dân

Trong hệ thống chế độ, chính sách đối với lực lượng vũ trang nhân dân nói chung và Công an nhân dân nói riêng, phụ cấp công vụ là một trong những khoản phụ cấp quan trọng, góp phần bảo đảm đời sống, khuyến khích tinh thần trách nhiệm và giữ gìn kỷ luật, kỷ cương trong thực thi nhiệm vụ. Đây là khoản phụ cấp dành cho những người trực tiếp làm công tác quản lý, hành chính, lãnh đạo, chỉ huy trong bộ máy tổ chức của lực lượng Công an nhân dân, nhằm ghi nhận đặc thù công việc gắn với nhiệm vụ chính trị và yêu cầu phục vụ lâu dài, ổn định, tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và nhân dân.

1. Khái quát về phụ cấp công vụ 

Chế độ phụ cấp công vụ (PC Công vụ) là một chính sách tiền lương quan trọng, được Chính phủ Việt Nam ban hành nhằm khuyến khích cán bộ, công chức, viên chức và những người hưởng lương hoặc phụ cấp quân hàm từ ngân sách nhà nước, trong đó có lực lượng Công an Nhân dân (CAND), nâng cao tinh thần trách nhiệm, chất lượng và hiệu quả công tác. Phụ cấp này được xem là khoản bù đắp đối với những người làm việc trực tiếp và chuyên trách trong hệ thống công vụ của Nhà nước.  

Theo Nghị định 34/2012/NĐ-CP được ban hành ngày 15/4/2012, mức phụ cấp công vụ đã được điều chỉnh lên 25% kể từ ngày 01/5/2012, thay thế cho mức 10% trước đó. Công thức tính toán cụ thể được xác định như sau:  

Trong đó:

• Mức lương hiện hưởng được tính bằng Hệ số lương × Mức lương cơ sở (hoặc Mức lương tối thiểu chung tại thời điểm Nghị định có hiệu lực).

Ví dụ, đối với một Đại úy công an có hệ số cấp bậc hàm là 5.4 và phụ cấp chức vụ lãnh đạo là 0.25, mức phụ cấp công vụ sẽ được tính dựa trên công thức trên.  

Một đặc điểm pháp lý cốt lõi của PC Công vụ là mặc dù được chi trả cùng kỳ lương hàng tháng, khoản phụ cấp này không được dùng để tính đóng và hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội (BHXH) và bảo hiểm y tế (BHYT). Việc loại trừ khoản phụ cấp này khỏi căn cứ tính đóng BHXH khẳng định bản chất hành chính, khuyến khích sự tận tụy trong việc thực hiện nhiệm vụ công vụ thực tế, chứ không phải là một cấu phần cố định của thu nhập nền tảng mang tính dài hạn như lương cơ bản hoặc phụ cấp thâm niên.  

Chế độ phụ cấp công vụ trong CAND được quy định chi tiết tại Nghị định 34/2012/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư 24/2012/TT-BCA của Bộ Công an, có hiệu lực từ ngày 01/6/2012 và được tính hưởng từ ngày 01/5/2012.  

Các đối tượng được hưởng chế độ phụ cấp công vụ trong CAND bao gồm:​

• Sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ; sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật.
• Hạ sĩ quan, chiến sĩ phục vụ có thời hạn.
• Công nhân, nhân viên công an và lao động hợp đồng (trong định mức của Bộ).  

2. Nhóm đối tượng tuyệt đối không được áp dụng chế độ phụ cấp công vụ

Việc phân tích các trường hợp không được hưởng PC Công vụ cần được phân chia thành hai nhóm rõ rệt: nhóm đối tượng tuyệt đối không thuộc phạm vi áp dụng  và nhóm đối tượng đã đủ điều kiện nhưng bị tạm ngưng hưởng trong một khoảng thời gian nhất định.

2.1. Đối tượng chưa được xếp lương chính thức hoặc chưa thực hiện công vụ

PC Công vụ chỉ áp dụng cho những người đang "công tác" và "hưởng lương hoặc phụ cấp quân hàm từ ngân sách nhà nước". Do đó, những đối tượng sau đây bị loại trừ ngay từ đầu:  

• Người tạm tuyển, thử việc: Những cá nhân này chưa có quyết định biên chế chính thức hoặc chưa được xếp lương theo hệ thống bảng lương của lực lượng vũ trang (Nghị định 204/2004/NĐ-CP). Họ chưa thỏa mãn điều kiện hưởng lương chính thức từ ngân sách nhà nước, do đó không được tính hưởng phụ cấp công vụ.  
• Học viên tại các trường công an nhân dân: Dù là nhân sự tiềm năng, học viên đang trong quá trình đào tạo tại các trường CAND cũng không được hưởng chế độ phụ cấp công vụ. Mặc dù họ có thể nhận các chế độ sinh hoạt phí hoặc phụ cấp đặc thù trong một số trường hợp (như cán bộ được cử đi học), nhưng về mặt pháp lý, họ chưa được coi là đang công tác tại các đơn vị để thực hiện nhiệm vụ công vụ thường xuyên.  

PC Công vụ là khoản phụ cấp được chi trả cho trạng thái đang phục vụ. Khi cán bộ thôi làm việc trong lực lượng vũ trang, việc hưởng PC Công vụ cũng chấm dứt từ tháng tiếp theo.  

Đáng chú ý, Thông tư 24/2012/TT-BCA của Bộ Công an đã đặt ra một quy định loại trừ có tính chất hồi tố về thời điểm hiệu lực của chế độ 25%, loại trừ đối tượng đã thôi công tác trước ngày 01 tháng 5 năm 2012. Thông tư quy định rõ không áp dụng chế độ phụ cấp công vụ đối với sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ, công nhân, nhân viên công an và lao động hợp đồng đã nghỉ hưu, xuất ngũ, chuyển ngành, thôi việc, hoặc chấm dứt hợp đồng lao động trước ngày 01 tháng 5 năm 2012.  

Việc quy định mốc thời gian này là rất quan trọng nhằm đảm bảo tính rõ ràng về thời điểm hiệu lực pháp lý. Phụ cấp công vụ 25% được tính hưởng từ ngày 01/5/2012. Bằng cách loại trừ những người đã kết thúc quan hệ phục vụ trước mốc này, cơ quan quản lý nhà nước tránh được các khiếu nại về việc truy lĩnh chế độ mới đối với những trường hợp đã áp dụng chế độ lương cũ, qua đó duy trì tính ổn định trong quản lý ngân sách và đảm bảo sự công bằng về thời gian áp dụng chính sách.  

Các nhóm đối tượng tuyệt đối không thuộc phạm vi áp dụng PC Công vụ được tổng hợp chi tiết trong bảng:

3. Các khoảng thời gian không được tính hưởng phụ cấp công vụ

Đối với những cán bộ, chiến sĩ đủ điều kiện hưởng PC Công vụ, chế độ này vẫn bị tạm ngưng trong một số khoảng thời gian do sự gián đoạn trong việc thực hiện nhiệm vụ công vụ. Các trường hợp này được quy định chi tiết tại Khoản 4, Điều 4 Thông tư 24/2012/TT-BCA và Nghị định 57/2011/NĐ-CP (nguyên tắc chung).  

3.1. Tạm ngừng do xem xét trách nhiệm pháp lý hoặc kỷ luật

Nguyên tắc cơ bản là PC Công vụ chỉ được cấp khi cán bộ đang thực hiện chức trách. Do đó, khi danh dự và trách nhiệm của cán bộ đang bị xem xét, chế độ này sẽ bị tạm ngưng. Trong suốt khoảng thời gian này, cán bộ không được tính hưởng phụ cấp công vụ. Việc tạm ngưng này là một biện pháp hành chính gắn liền với việc tạm ngưng chức vụ và nhiệm vụ công vụ.  

Tuy nhiên, cần phân tích vấn đề truy lĩnh chế độ nếu cán bộ được kết luận oan, sai. Pháp luật hiện hành quy định công chức bị tạm đình chỉ công tác, nếu sau đó được kết luận không bị xử lý kỷ luật hoặc được kết luận oan, sai, sẽ được truy lĩnh 50% tiền lương còn lại của thời gian bị đình chỉ.

Do PC Công vụ được tính theo tỷ lệ 25% của mức lương hiện hưởng cộng phụ cấp, việc phục hồi 100% lương cơ bản cho thời gian bị tạm đình chỉ (do oan, sai) sẽ kéo theo sự phục hồi của PC Công vụ. Điều này củng cố nguyên tắc rằng PC Công vụ gắn liền mật thiết với khoản lương cơ bản và phụ cấp quân hàm được hưởng.  

3.2. Tạm ngừng do chế độ nghỉ dài hạn hoặc chế độ thay thế thu nhập

Các khoảng thời gian cán bộ nghỉ việc mà không trực tiếp thực hiện công vụ hoặc đã được hưởng chế độ thay thế cũng bị loại trừ:

Thời gian nghỉ việc riêng không hưởng lương: Phụ cấp công vụ sẽ bị tạm ngưng nếu thời gian nghỉ việc riêng không hưởng lương kéo dài liên tục từ 01 tháng trở lên. Ngưỡng một tháng này xác định sự gián đoạn dài hạn của hoạt động công vụ, là căn cứ để cắt giảm chi phí ngân sách.  

Thời gian nghỉ việc hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội: Cán bộ sẽ không được hưởng PC Công vụ trong thời gian nghỉ ốm đau, thai sản, hoặc các trường hợp khác được hưởng trợ cấp từ Quỹ BHXH. Lý do pháp lý là cán bộ đã được hưởng chế độ thay thế thu nhập từ nguồn BHXH, và ngân sách nhà nước không chi trả thêm cho hoạt động công vụ khi cán bộ vắng mặt.  

Thời gian nghỉ công tác chờ hưởng chế độ hưu trí: Đây là giai đoạn chuyển tiếp khi cán bộ đã hoàn thành nhiệm vụ và chờ quyết định nghỉ hưu, không còn trực tiếp thực hiện nhiệm vụ công vụ.  

3.3. Tạm ngừng do công tác, học tập ở nước ngoài và huấn luyện chiến sĩ mới

Hai trường hợp này đại diện cho sự thay đổi trạng thái làm việc sang chế độ chuyên biệt:

• Thời gian đi công tác, làm việc, học tập ở nước ngoài: Phụ cấp công vụ bị tạm ngưng vì trong thời gian này, cán bộ được hưởng một chế độ tài chính đặc biệt khác, cụ thể là 40% tiền lương theo quy định về chế độ tiền lương đối với lực lượng vũ trang khi làm việc ở nước ngoài. Việc loại trừ PC Công vụ trong trường hợp này nhằm tránh chi trả chế độ kép và xác định PC Công vụ là phụ cấp dành cho công vụ được thực hiện trong nước.  
• Thời gian tham dự khóa huấn luyện chiến sĩ mới: Quy định này áp dụng riêng đối với hạ sĩ quan, chiến sĩ phục vụ có thời hạn trong CAND. Thời gian huấn luyện, mặc dù là bắt buộc, được xác định là giai đoạn đào tạo chuyên biệt và chưa phải là thực hiện nhiệm vụ công vụ thường xuyên, do đó không được tính hưởng PC Công vụ.  

 Tổng hợp các khoảng thời gian không được tính hưởng PC Công vụ trong CAND trong bảng sau:

4. Chính sách và tính tương quan trong hệ thống phụ cấp 

4.1. Phân biệt trạng thái loại trừ giữa PC Công vụ và phụ cấp đặc thù

Lực lượng CAND được hưởng nhiều loại phụ cấp chuyên biệt khác nhau, trong đó có phụ cấp đặc thù phục vụ an ninh, quốc phòng. Phụ cấp công vụ được chi trả song song với các loại phụ cấp ưu đãi nghề, phụ cấp trách nhiệm nghề hoặc phụ cấp đặc thù. Tuy nhiên, các chế độ này có thể có các tiêu chí tạm ngưng độc lập.  

Ví dụ, đối với phụ cấp đặc thù, theo quy định, thời gian cán bộ đi học tập trung ở trong nước liên tục từ 03 tháng trở lên sẽ không được hưởng phụ cấp đặc thù. Điều này minh chứng cho sự phức tạp trong việc quản lý chế độ đãi ngộ trong CAND: một cán bộ có thể vẫn đang được hưởng lương cơ bản và PC Công vụ (nếu thời gian học không thuộc các trường hợp loại trừ của TT 24/2012/TT-BCA) nhưng lại bị cắt phụ cấp đặc thù, hoặc ngược lại. Sự chồng chéo này đòi hỏi sự phân tích chi tiết của các cơ quan quản lý chế độ chính sách.  

4.2. Nguyên tắc loại trừ và khuyến nghị minh bạch hóa

Các quy định loại trừ PC Công vụ dựa trên một nguyên tắc tài chính hành chính cứng rắn: ngân sách nhà nước chỉ chi trả cho sự hiện diện và hoạt động công vụ thực tế. Việc cắt PC Công vụ ngay cả khi cán bộ phải nghỉ việc vì lý do bất khả kháng (như ốm đau, hưởng trợ cấp BHXH) cho thấy bản chất của phụ cấp này là khoản bù đắp trực tiếp cho nhiệm vụ, chứ không phải là chế độ an sinh xã hội.

Tuy nhiên, trong thực tiễn quản lý, các quy định này cần được làm rõ hơn về việc tính toán lại PC Công vụ trong tháng có phát sinh ngày nghỉ (như nghỉ phép năm, nghỉ lễ) hoặc các khoảng thời gian nghỉ BHXH dưới 01 tháng (ngưỡng loại trừ). Việc có hướng dẫn chi tiết về tỷ lệ tính toán PC Công vụ theo ngày thực hiện công vụ sẽ đảm bảo sự chính xác, công bằng và giảm thiểu tranh chấp trong công tác quản lý chế độ.

5. Bối cảnh cải cách tiền lương 

Sự tồn tại của Phụ cấp Công vụ theo Nghị định 34/2012/NĐ-CP đang đứng trước thay đổi lớn theo lộ trình cải cách chính sách tiền lương.

 5.1. Chủ trương bãi bỏ và tích hợp lương

Nghị quyết 27-NQ/TW (năm 2018) của Ban Chấp hành Trung ương đã xác định rằng, khi thực hiện cải cách tiền lương (dự kiến sau ngày 01/7/2024), Phụ cấp Công vụ sẽ nằm trong danh mục các phụ cấp hiện hành bị bãi bỏ. 

Lý do cơ bản cho việc bãi bỏ này là khoản tiền tương đương với PC Công vụ (25% mức lương hiện hưởng) sẽ được tích hợp và đưa vào mức lương cơ bản mới. Mục tiêu của cải cách là xây dựng một hệ thống lương mới dựa trên vị trí việc làm và chức danh, đảm bảo tổng quỹ phụ cấp không vượt quá 30% tổng quỹ lương.  

5.2. Tác động chuyển đổi đối với lực lượng công an nhân dân

Đối với lực lượng vũ trang (Quân đội, Công an), sự thay đổi này có ý nghĩa đặc biệt. Theo tinh thần Nghị quyết 27-NQ/TW, hai khoản phụ cấp quan trọng là Phụ cấp Công vụ và Phụ cấp Chức vụ Lãnh đạo sẽ được bổ sung vào số tiền lương cụ thể khi xây dựng 3 bảng lương mới dành riêng cho lực lượng vũ trang. 

Tuy nhiên, không phải tất cả các chế độ phụ cấp đều bị bãi bỏ. Lực lượng CAND vẫn tiếp tục áp dụng và hưởng Phụ cấp Thâm niên Nghề (nhằm đảm bảo tương quan tiền lương) và Phụ cấp đặc thù phục vụ an ninh, quốc phòng.  

Việc bãi bỏ PC Công vụ và tích hợp nó vào lương cơ bản sẽ làm thay đổi căn bản cơ chế quản lý chế độ. Theo đó, các quy định chi tiết về tạm ngưng hưởng phụ cấp theo Thông tư 24/2012/TT-BCA sẽ không còn giá trị áp dụng. Thay vì quản lý việc ngừng hưởng một khoản phụ cấp riêng biệt, các trường hợp gián đoạn công vụ (như tạm đình chỉ, nghỉ BHXH kéo dài) sẽ được quản lý trực tiếp thông qua các quy định mới về tạm ứng, khấu trừ hoặc ngừng chi trả lương cơ bản theo hệ số mới. Sự chuyển đổi này đặt ra yêu cầu khẩn trương đối với Bộ Công an trong việc rà soát, sửa đổi, bổ sung các nghị định, thông tư hướng dẫn về tiền lương và chế độ hỗ trợ nhằm đảm bảo tính liên tục và chính xác của chế độ đãi ngộ sau ngày cải cách.  

Kết luận 

Khi công cuộc cải cách tiền lương và chế độ chính sách đang được Nhà nước triển khai theo tinh thần Nghị quyết 27-NQ/TW, việc rà soát, đánh giá và thực hiện đúng, đủ các điều kiện hưởng phụ cấp công vụ nói chung và trong Công an nhân dân nói riêng là hết sức cần thiết. Đó không chỉ là vấn đề kỹ thuật hành chính, mà còn là thước đo cho sự nghiêm túc, minh bạch và hiệu quả trong tổ chức thực hiện chính sách đãi ngộ đối với lực lượng nòng cốt bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội.

Mọi vướng mắc pháp lý vui lòng liên hệ Luật sư tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến qua điện thoại gọi: 1900.6162 để được đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm của Công ty luật Minh Khuê tư vấn, giải đáp chi tiết.Chúng tôi rất hân hạnh khi nhận được sự hợp tác của quý khách hàng. Xin chân thành cảm ơn!