Trường hợp nào thì doanh nghiệp phải thông báo tập trung kinh tế?

1. Tập trung kinh tế có những hình thức nào?

Theo quy định tại Điều 29 Luật Cạnh tranh 2018, có tổng cộng năm hình thức tập trung kinh tế được xác định như sau:

- Sáp nhập doanh nghiệp là một hình thức tập trung kinh tế, trong đó một hoặc nhiều doanh nghiệp chuyển giao toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của mình sang một doanh nghiệp khác. Quá trình sáp nhập này đồng thời chấm dứt hoạt động kinh doanh hoặc sự tồn tại của doanh nghiệp bị sáp nhập. Điều này có nghĩa là các doanh nghiệp sáp nhập sẽ hợp nhất và hoạt động dưới một thực thể mới.

- Hợp nhất doanh nghiệp là hình thức tập trung kinh tế mà hai hoặc nhiều doanh nghiệp chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của mình để hình thành một doanh nghiệp mới. Trong quá trình hợp nhất, hoạt động kinh doanh hoặc sự tồn tại của các doanh nghiệp ban đầu sẽ được chấm dứt. Kết quả là một doanh nghiệp mới hình thành và tiếp tục hoạt động dựa trên tài sản và quyền lợi của các doanh nghiệp đã hợp nhất.

- Mua lại doanh nghiệp là việc một doanh nghiệp trực tiếp hoặc gián tiếp mua toàn bộ hoặc một phần vốn góp và tài sản của một doanh nghiệp khác để đạt được sự kiểm soát và quyền điều hành của doanh nghiệp đó hoặc một ngành, nghề cụ thể mà doanh nghiệp đó hoạt động. Qua việc mua lại, doanh nghiệp mua sẽ có quyền quyết định và chi phối hoạt động của doanh nghiệp bị mua lại.

- Liên doanh giữa các doanh nghiệp là hình thức tập trung kinh tế trong đó hai hoặc nhiều doanh nghiệp cùng nhau đóng góp một phần tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của mình để thành lập một doanh nghiệp mới. Trong liên doanh, các doanh nghiệp tham gia sẽ cùng chịu trách nhiệm và hợp tác trong việc quản lý và hoạt động của doanh nghiệp mới thành lập.

- Ngoài các hình thức tập trung kinh tế đã nêu trên, còn có các hình thức tập trung kinh tế khác được quy định cụ thể trong pháp luật. Các hình thức này có thể bao gồm các biện pháp đặc biệt được áp dụng cho các ngành, lĩnh vực kinh tế cụ thể để đảm bảo công bằng cạnh tranh và ngăn chặn những hành vi vi phạm quy định cạnh tranh. Những quy định này nhằm bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng và đảm bảo sự phát triểnbền vững của nền kinh tế. Việc áp dụng các hình thức tập trung kinh tế này phải tuân thủ đúng quy định của pháp luật và được kiểm soát để đảm bảo không gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự cạnh tranh và quyền lợi của các bên liên quan.

Trên cơ sở quy định trên, Luật Cạnh tranh 2018 cũng quy định một số điều kiện và quyền của các doanh nghiệp tham gia vào các hình thức tập trung kinh tế. Các doanh nghiệp phải thực hiện các thủ tục thông báo và xin phê duyệt từ cơ quan quản lý cạnh tranh trước khi tiến hành sáp nhập, hợp nhất, mua lại hoặc thành lập liên doanh. Cơ quan quản lý cạnh tranh sẽ tiến hành xem xét và đánh giá các yếu tố như tình trạng cạnh tranh trên thị trường, tác động đến lợi ích của người tiêu dùng, và sự cân bằng lợi ích kinh tế và xã hội chung. Trong trường hợp các hoạt động tập trung kinh tế gây ra hoặc có khả năng gây ra sự cạnh tranh không lành mạnh hoặc gây thiệt hại đối với quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan, cơ quan quản lý cạnh tranh có thể từ chối phê duyệt và yêu cầu điều chỉnh, chấm dứt hoặc giới hạn các hoạt động tập trung kinh tế.

Luật Cạnh tranh 2018 là một bước tiến quan trọng trong việc xây dựng và đảm bảo một môi trường kinh doanh công bằng, lành mạnh và cạnh tranh trong kinh tế Việt Nam. Việc quản lý và kiểm soát các hình thức tập trung kinh tế giúp ngăn chặn những hành vi độc quyền và lạm dụng thị trường, tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp và thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh trong nền kinh tế. Đồng thời, việc áp dụng các quy định cạnh tranh cũng góp phần bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, tạo điều kiện cho lựa chọn đa dạng và giá cả cạnh tranh trên thị trường.

2. Để đánh giá tác động tích cực của việc tập trung kinh tế có những yếu tố là gì?

Việc đánh giá tác động tích cực của việc tập trung kinh tế đã được quy định cụ thể trong Điều 32 của Luật Cạnh tranh năm 2018.

- Theo quy định này, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia sẽ tiến hành đánh giá tác động tích cực căn cứ vào một hoặc kết hợp các yếu tố sau đây:

+ Tác động tích cực đến việc phát triển của ngành, lĩnh vực và khoa học, công nghệ theo chiến lược, quy hoạch của Nhà nước: Điều này nhằm đảm bảo rằng việc tập trung kinh tế không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn đóng góp vào sự phát triển toàn diện của đất nước. Ủy ban sẽ xem xét xem liệu tập trung kinh tế có thể tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển ngành, lĩnh vực và đóng góp vào việc nâng cao trình độ khoa học, công nghệ theo chiến lược và quy hoạch của Nhà nước.

+ Tác động tích cực đến việc phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa: Điều này nhằm đảm bảo rằng việc tập trung kinh tế không gây bất lợi cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ủy ban sẽ xem xét xem liệu tập trung kinh tế có thể tạo cơ hội và môi trường thuận lợi cho sự phát triển của các doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời không gây ra các hạn chế không cần thiết hoặc cạnh tranh không lành mạnh.

+ Tăng cường sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế: Điều này nhằm đảm bảo rằng việc tập trung kinh tế không làm suy yếu sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế. Ủy ban sẽ xem xét xem liệu tập trung kinh tế có thể giúp tăng cường sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam thông qua việc mở rộng thị trường, nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ, cũng như phát triển khả năng cạnh tranh quốc tế.

- Để thực hiện quy định này, Chính phủ sẽ đưa ra các quy định chi tiết về phương pháp, tiêu chí và quy trình đánh giá tác động tích cực của việc tập trung kinh tế. Quy định này nhằm đảm bảo tính minh bạch, công bằng và chính xác trong quá trình đánh giá, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện quyền lực của Ủy ban Cạnh tranh quốc gia và đảm bảo sự tuân thủ đúng quy định của Luật Cạnh tranh.

Theo đó, việc đánh giá tác động tích cực của việc tập trung kinh tế dựa trên một trong các yếu tố hoặc kết hợp giữa các yếu tố sau:

- Tác động tích cực đến việc phát triển của ngành, lĩnh vực và khoa học, công nghệ theo chiến lược, quy hoạch của Nhà nước.

- Tác động tích cực đến việc phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

- Tăng cường sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.

3. Trường hợp nào thì doanh nghiệp phải thông báo tập trung kinh tế?

Theo quy định tại khoản 1, Điều 33 của Luật Cạnh tranh năm 2018, các doanh nghiệp tham gia vào hoạt động tập trung kinh tế phải tiến hành nộp hồ sơ thông báo tập trung kinh tế đến Ủy ban cạnh tranh quốc gia trước khi thực hiện hoạt động tập trung kinh tế, miễn là chúng thuộc ngưỡng thông báo tập trung kinh tế.

Theo Điều 13 của Nghị định số 35/2020/NĐ-CP, ngưỡng thông báo tập trung kinh tế được xác định như sau:

- Đối với các doanh nghiệp không phải là tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bảo hiểm, công ty chứng khoán:

+ Tổng tài sản trên thị trường Việt Nam của doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp liên kết mà doanh nghiệp đó là thành viên đạt từ 3.000 tỷ đồng trở lên trong năm tài chính trước năm dự kiến thực hiện hoạt động tập trung kinh tế.

+ Tổng doanh thu bán ra hoặc doanh số mua vào trên thị trường Việt Nam của doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp liên kết mà doanh nghiệp đó là thành viên đạt từ 3.000 tỷ đồng trở lên trong năm tài chính trước năm dự kiến thực hiện hoạt động tập trung kinh tế.

+ Giá trị giao dịch của hoạt động tập trung kinh tế đạt từ 1.000 tỷ đồng trở lên.

+ Tổng thị phần kết hợp của các doanh nghiệp dự định tham gia vào hoạt động tập trung kinh tế từ 20% trở lên trên thị trường liên quan trong năm tài chính trước năm dự kiến thực hiện hoạt động tập trung kinh tế.

- Đối với các doanh nghiệp là tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bảo hiểm, công ty chứng khoán:

+ Tổng tài sản trên thị trường Việt Nam của doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp bảo hiểm liên kết mà doanh nghiệp đó là thành viên, hoặc của công ty hoặc nhóm công ty chứng khoán liên kết mà công ty đó là thành viên, phải đạt từ 15.000 tỷ đồng trở lên trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế. Tổng tài sản trên thị trường Việt Nam của tổ chức tín dụng hoặc nhóm tổ chức tín dụng liên kết mà tổ chức tín dụng đó là thành viên, phải đạt từ 20% trở lên trên tổng tài sản của hệ thống các tổ chức tín dụng trên thị trường Việt Nam trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế.

+ Tổng doanh thu bán ra hoặc doanh số mua vào trên thị trường Việt Nam của doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp bảo hiểm liên kết mà doanh nghiệp đó là thành viên, hoặc của công ty hoặc nhóm công ty chứng khoán liên kết mà công ty đó là thành viên, phải đạt từ 10.000 tỷ đồng trở lên trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế. Tổng doanh thu bán ra hoặc doanh số mua vào trên thị trường Việt Nam của tổ chức tín dụng hoặc nhóm tổ chức tín dụng liên kết mà tổ chức tín dụng đó là thành viên, phải đạt từ 20% trở lên trên tổng doanh thu của hệ thống các tổ chức tín dụng trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế.

+ Giá trị giao dịch của hoạt động tập trung kinh tế của doanh nghiệp bảo hiểm, công ty chứng khoán phải từ 3.000 tỷ đồng trở lên. Giá trị giao dịch của hoạt động tập trung kinh tế của tổ chức tín dụng phải từ 20% trở lên trên tổng vốn điều lệ của hệ thống các tổ chức tín dụng trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế.

+ Tổng thị phần kết hợp của các doanh nghiệp dự định tham gia vào hoạt động tập trung kinh tế phải từ 20% trở lên trên thị trườngViệt Nam liên quan trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế. Điều này có nghĩa là các doanh nghiệp là tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bảo hiểm, và công ty chứng khoán cần tuân thủ các ngưỡng thông báo tập trung kinh tế sau đây để được phép tham gia vào hoạt động tập trung kinh tế.

- Trong trường hợp tập trung kinh tế được thực hiện bên ngoài lãnh thổ của Việt Nam, ngưỡng thông báo tập trung kinh tế được xác định như sau:

+ Đối với doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp liên kết, ngưỡng tài sản trên thị trường Việt Nam đạt từ 3.000 tỷ đồng trở lên trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế. Tổng tài sản này bao gồm tài sản của các doanh nghiệp thành viên và các doanh nghiệp liên kết mà doanh nghiệp đang tham gia.

+ Đối với doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp liên kết, ngưỡng doanh thu bán ra hoặc doanh số mua vào trên thị trường Việt Nam đạt từ 3.000 tỷ đồng trở lên trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế. Doanh thu này tính toán dựa trên hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp thành viên và các doanh nghiệp liên kết mà doanh nghiệp đang tham gia.

+ Đối với thị phần kết hợp của các doanh nghiệp dự định tham gia tập trung kinh tế, ngưỡng từ 20% trở lên trên thị trường liên quan trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế. Thị phần này được tính toán bằng cách tổng hợp thị phần của các doanh nghiệp thành viên và các doanh nghiệp liên kết mà doanh nghiệp đang tham gia trên thị trường liên quan.

+ Đối với doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp bảo hiểm liên kết, công ty hoặc nhóm công ty chứng khoán liên kết, và tổ chức tín dụng hoặc nhóm tổ chức tín dụng liên kết, ngưỡng tài sản trên thị trường Việt Nam đạt từ 15.000 tỷ đồng trở lên trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế. Đối với tổ chức tín dụng, tổng tài sản này phải đạt từ 20% trở lên trên tổng tài sản của hệ thống các tổ chức tín dụng trên thị trường Việt Nam.

+ Đối với doanh nghiệp hoặc nhóm doanh nghiệp bảo hiểm liên kết, công ty hoặc nhóm công ty chứng khoán liên kết, và tổ chức tín dụng hoặc nhóm tổ chức tín dụng liên kết, ngưỡng doanh thu bán ra hoặc doanh số mua vào trên thị trường Việt Nam đạt từ 10.000 tỷ đồng trở lên trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế. Đối với tổ chức tín dụng, tổng doanh thu này phải đạt từ 20% trở lên trên tổng doanh thu của hệ thống các tổ chức tín dụng trong năm tài chính liền kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế.

+ Thị phần kết hợp của các doanh nghiệp dự định tham gia tập trung kinh tế từ 20% trở lên trên thị trường liên quan trong năm tài chính liên kề trước năm dự kiến thực hiện tập trung kinh tế.

Xem thêm >>  Thủ tục và hồ sơ thông báo tập trung kinh tế theo quy định của Luật Cạnh tranh mới nhất hiện nay?