Tử hình bằng thuốc độc tốn bao nhiêu tiền? Ai phải đóng tiền?

Tử hình là hình phạt nghiêm khắc nhất trong hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam, chỉ được áp dụng đối với một số tội phạm đặc biệt nghiêm trọng theo quy định của Bộ luật Hình sự. Do tính chất đặc biệt của hình phạt này, việc thi hành án phải tuân thủ những điều kiện và thủ tục pháp lý chặt chẽ.

Tại Việt Nam, hình thức thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc được áp dụng thay cho hình thức xử bắn trước đây. Việc thay đổi phương thức thi hành án không chỉ liên quan đến yêu cầu về tổ chức, quản lý và bảo đảm an toàn mà còn đặt ra vấn đề về kinh phí thực hiện.

Trên thực tế, có những thông tin cho rằng một lần thi hành án tử hình bằng thuốc độc có thể tiêu tốn hàng trăm triệu đồng. Điều này khiến nhiều người thắc mắc liệu số tiền đó có phải là giá của thuốc tiêm tử hình hay không, ai chịu trách nhiệm thanh toán và gia đình người bị kết án có phải đóng góp chi phí hay không.

Để làm rõ những vấn đề trên, cần xem xét các quy định của Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Thi hành án hình sự năm 2025 và những văn bản hướng dẫn có liên quan.

1. Quy định pháp luật về thi hành án tử hình bằng hình thức tiêm thuốc độc

1.1. Thi hành án tử hình bằng thuốc độc là gì?

Thi hành án tử hình bằng thuốc độc là hình thức tổ chức thực hiện bản án tử hình đã có hiệu lực pháp luật thông qua việc sử dụng thuốc chuyên dụng theo quy định của pháp luật.

Đây là một hoạt động thi hành án hình sự do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện, không phải hoạt động điều trị y tế thông thường.

Việc tổ chức thi hành phải đáp ứng những yêu cầu về thẩm quyền, trình tự pháp lý, điều kiện cơ sở vật chất và trách nhiệm của các cá nhân, cơ quan tham gia.

Trước khi tổ chức thi hành, bản án phải có hiệu lực pháp luật và hoàn thành các thủ tục kiểm tra đặc biệt theo Bộ luật Tố tụng hình sự.

Người bị kết án còn có quyền xin ân giảm lên Chủ tịch nước theo quy định tại Điều 367 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.

Đồng thời, cơ quan có thẩm quyền phải xác định người bị kết án không thuộc trường hợp pháp luật quy định không thi hành án tử hình.

Như vậy, hình thức tiêm thuốc độc chỉ là phương thức thực hiện hình phạt. Việc một bản án có được đưa ra thi hành hay không còn phụ thuộc vào nhiều điều kiện pháp lý khác.

1.2. Căn cứ pháp lý về hình thức thi hành án tử hình

Việc thi hành án tử hình tại Việt Nam được điều chỉnh bởi các văn bản pháp luật quan trọng.

Trước hết, Điều 40 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2017 và năm 2025, quy định về hình phạt tử hình và những trường hợp không áp dụng hoặc không thi hành hình phạt này.

Tiếp theo, Điều 367 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định thủ tục xem xét bản án tử hình trước khi thi hành.

Đối với hoạt động tổ chức thi hành, Luật Thi hành án hình sự năm 2025 là văn bản cần được áp dụng từ ngày 01/7/2026.

Trước thời điểm này, hình thức thi hành án tử hình bằng tiêm thuốc độc được quy định tại Điều 82 Luật Thi hành án hình sự năm 2019 và hướng dẫn bởi Nghị định số 43/2020/NĐ-CP.

Khi nghiên cứu hoặc áp dụng quy định hiện hành, cần phân biệt những quy định được sử dụng trong giai đoạn trước với các quy định có hiệu lực từ năm 2026.

1.3. Vì sao Việt Nam áp dụng hình thức tiêm thuốc độc?

Việc chuyển từ hình thức xử bắn sang tiêm thuốc độc gắn với quá trình hoàn thiện pháp luật về thi hành án hình sự.

Một trong những mục tiêu được đặt ra là giảm thiểu tác động về thể chất và tâm lý trong quá trình thi hành án, đồng thời bảo đảm hoạt động này được thực hiện trong điều kiện quản lý chặt chẽ.

Bên cạnh đó, hình thức tiêm thuốc độc đòi hỏi việc xây dựng cơ sở vật chất chuyên dụng, quản lý thuốc, kiểm tra trang thiết bị và tổ chức đội ngũ thực hiện theo quy định.

Điều này cũng làm thay đổi cơ cấu kinh phí thi hành án.

Nếu như hình thức xử bắn trước đây chủ yếu gắn với việc tổ chức lực lượng và bảo đảm an ninh, thì hình thức tiêm thuốc độc còn phát sinh những khoản chi liên quan đến thuốc chuyên dụng, thiết bị kỹ thuật và việc duy trì cơ sở thi hành án.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng việc sử dụng thuốc độc đương nhiên loại bỏ hoàn toàn những vấn đề về đau đớn hoặc rủi ro trong quá trình thi hành án. Đây vẫn là một hình thức thi hành hình phạt có tính chất đặc biệt nghiêm trọng.

1.4. Cơ quan nào có thẩm quyền tổ chức thi hành án tử hình?

Việc tổ chức thi hành án tử hình thuộc trách nhiệm của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo pháp luật về thi hành án hình sự.

Trong đó, Tòa án có thẩm quyền ban hành quyết định thi hành án khi đáp ứng đầy đủ điều kiện luật định.

Hội đồng thi hành án tử hình được thành lập để thực hiện nhiệm vụ theo quy định, bảo đảm quá trình thi hành án được tổ chức đúng thẩm quyền.

Các cơ quan thi hành án hình sự, cơ quan kiểm sát và những lực lượng có liên quan thực hiện trách nhiệm trong phạm vi được pháp luật giao.

Trước khi tổ chức thi hành, các cơ quan phải kiểm tra những điều kiện pháp lý bắt buộc, bao gồm hiệu lực của bản án, kết quả xem xét thủ tục đặc biệt và những căn cứ có thể dẫn đến việc hoãn thi hành án.

Việc tổ chức thi hành án không được thực hiện tùy tiện hoặc chỉ dựa trên quyết định của một cá nhân.

1.5. Những yêu cầu cơ bản đối với việc thi hành án tử hình bằng thuốc độc

Thi hành án tử hình bằng thuốc độc phải đáp ứng những yêu cầu về pháp lý và tổ chức.

Trước hết, thuốc sử dụng trong hoạt động thi hành án phải được quản lý và cung ứng theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.

Cơ sở tổ chức thi hành phải đáp ứng những điều kiện về trang thiết bị, an ninh và quản lý.

Những người tham gia phải thực hiện nhiệm vụ theo đúng chức trách, không được tự ý thay đổi quy trình.

Việc tổ chức thi hành phải có sự giám sát, kiểm tra và lập hồ sơ theo quy định.

Đặc biệt, nếu xuất hiện căn cứ hoãn thi hành án tử hình, Hội đồng thi hành án phải xử lý theo pháp luật trước khi tiếp tục các công việc liên quan.

Các yêu cầu này nhằm bảo đảm việc thi hành bản án được thực hiện đúng thẩm quyền và hạn chế những sai sót trong hoạt động thi hành án hình sự.

2. Thực hư chi phí cho một lần tử hình bằng thuốc độc

2.1. Một lần thi hành án tử hình bằng thuốc độc hết bao nhiêu tiền?

Thông tin về chi phí thi hành án tử hình bằng thuốc độc từng nhận được nhiều sự quan tâm.

Trong một số tài liệu và thông tin được đề cập trước đây, chi phí cho một trường hợp thi hành án tử hình có thể ở mức khoảng 180 triệu đồng đến 300 triệu đồng.

Tuy nhiên, cần hiểu đúng bản chất của những con số này.

Đây không phải là mức giá cố định được pháp luật quy định cho mỗi lần thi hành án tử hình.

Đồng thời, không thể mặc nhiên coi toàn bộ số tiền đó là giá mua thuốc tiêm tử hình.

Chi phí tổ chức thi hành án có thể bao gồm nhiều khoản khác nhau, từ cơ sở vật chất, phương tiện vận chuyển, công tác bảo đảm an ninh đến chế độ đối với những người tham gia thực hiện nhiệm vụ.

Vì vậy, con số hàng trăm triệu đồng nếu được đề cập phải được hiểu trong bối cảnh cụ thể của từng giai đoạn và từng trường hợp.

Hiện không có cơ sở để khẳng định mọi lần thi hành án tử hình tại Việt Nam đều tiêu tốn đúng 180 triệu đồng, 200 triệu đồng hoặc 300 triệu đồng.

2.2. Chi phí thuốc tiêm tử hình có thực sự lên đến hàng trăm triệu đồng?

Không thể đồng nhất chi phí thuốc tiêm tử hình với tổng kinh phí tổ chức thi hành án.

Thuốc chuyên dụng chỉ là một trong những khoản chi liên quan đến hoạt động này.

Ngoài việc mua sắm và quản lý thuốc, cơ quan thi hành án còn phải bảo đảm các điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhân sự.

Chẳng hạn, việc duy trì một cơ sở thi hành án chuyên dụng có thể phát sinh chi phí vận hành, bảo dưỡng và kiểm tra thiết bị.

Nếu người bị kết án đang được quản lý tại địa phương khác với nơi tổ chức thi hành, việc di chuyển và bảo đảm an ninh cũng có thể làm tăng tổng kinh phí.

Bên cạnh đó, chế độ bồi dưỡng đối với những người tham gia thực hiện nhiệm vụ được giải quyết theo quy định của pháp luật.

Như vậy, khi nghe thông tin một lần thi hành án tử hình tiêu tốn hàng trăm triệu đồng, cần xác định con số đó phản ánh giá thuốc hay tổng chi phí tổ chức thi hành.

Nếu không có bảng quyết toán hoặc tài liệu chính thức của cơ quan có thẩm quyền, không thể kết luận chính xác giá trị từng khoản chi.

2.3. Những khoản chi phí có thể phát sinh khi tổ chức thi hành án tử hình

Chi phí tổ chức thi hành án tử hình không chỉ bao gồm thuốc chuyên dụng mà còn liên quan đến nhiều hoạt động phục vụ công tác thi hành án.

Có thể phân chia thành những nhóm chi phí cơ bản sau:

Các khoản chi trên không nhất thiết phát sinh với cùng mức tiền trong mọi trường hợp.

Một số khoản có thể được phân bổ từ kinh phí đầu tư hoặc duy trì cơ sở vật chất chung, thay vì được thanh toán riêng cho từng lần thi hành án.

Do đó, việc tính tổng chi phí thực tế cần dựa trên hồ sơ tài chính và phương pháp hạch toán được áp dụng.

2.4. Vì sao chi phí thi hành án tử hình có thể cao?

Có nhiều yếu tố khiến kinh phí tổ chức thi hành án tử hình có thể ở mức cao.

Trước hết là yêu cầu về cơ sở vật chất chuyên dụng.

Không phải mọi địa phương đều có đầy đủ điều kiện để tổ chức hoạt động này tại chỗ.

Trong trường hợp phải sử dụng cơ sở thi hành án ở địa phương khác, cơ quan chức năng có thể phải bố trí phương tiện và lực lượng thực hiện nhiệm vụ.

Tiếp theo là yêu cầu bảo đảm an ninh.

Do tính chất đặc biệt của hoạt động thi hành án tử hình, việc tổ chức phải đáp ứng những yêu cầu nghiêm ngặt về quản lý, giám sát và an toàn.

Ngoài ra, việc duy trì trang thiết bị chuyên dụng cũng có thể phát sinh chi phí đáng kể.

Những thiết bị này cần được quản lý và kiểm tra theo quy định, kể cả trong thời gian không tổ chức thi hành án.

Một yếu tố khác là chế độ đối với cán bộ, chiến sĩ và những người tham gia thực hiện nhiệm vụ.

Đây là những khoản chi được xác định theo quy định pháp luật và phải được thanh toán, quyết toán theo chế độ tài chính hiện hành.

2.5. Chi phí thi hành án tử hình có giống nhau ở mọi địa phương không?

Không nhất thiết.

Chi phí thực tế có thể thay đổi tùy theo điều kiện tổ chức thi hành án.

Chẳng hạn, trường hợp phải di chuyển người bị kết án đến cơ sở thi hành án ở địa phương khác có thể phát sinh thêm chi phí vận chuyển và bảo đảm an ninh.

Trong khi đó, trường hợp sử dụng cơ sở thi hành án có sẵn tại địa phương có thể có cơ cấu chi phí khác.

Số lượng người tham gia thực hiện nhiệm vụ, điều kiện cơ sở vật chất và phương thức phân bổ kinh phí cũng có thể ảnh hưởng đến tổng chi phí.

Vì vậy, không nên sử dụng một mức tiền được ghi nhận trong một vụ việc cụ thể để khẳng định đó là chi phí chung trên toàn quốc.

2.6. Có quy định mức giá cố định cho một lần thi hành án tử hình không?

Pháp luật về thi hành án hình sự quy định trách nhiệm bảo đảm kinh phí và các chế độ liên quan, nhưng không đặt ra một mức giá trọn gói thống nhất cho mọi lần thi hành án tử hình.

Cần phân biệt giữa mức chi được quy định cho từng chế độ cụ thể với tổng chi phí tổ chức thi hành án.

Một số khoản chi có thể được xác định theo định mức hoặc chế độ tài chính.

Trong khi đó, tổng kinh phí thực tế còn phụ thuộc vào những điều kiện tổ chức cụ thể.

Do đó, thông tin cho rằng pháp luật quy định mỗi lần tiêm thuốc độc phải chi đúng 200 triệu đồng hoặc 300 triệu đồng là không chính xác.

3. Ai là người chịu trách nhiệm chi trả chi phí tử hình?

3.1. Chi phí thi hành án tử hình do ai chi trả?

Về nguyên tắc, kinh phí phục vụ hoạt động thi hành án tử hình thuộc trách nhiệm bảo đảm của Nhà nước theo pháp luật về thi hành án hình sự và ngân sách nhà nước.

Thi hành án tử hình là hoạt động thực hiện quyền lực nhà nước, được tổ chức bởi những cơ quan có thẩm quyền.

Vì vậy, các khoản chi phục vụ việc thực hiện nhiệm vụ công phải được bố trí, quản lý và sử dụng theo quy định về ngân sách.

Những khoản chi này có thể bao gồm kinh phí mua sắm thuốc chuyên dụng, trang thiết bị, duy trì cơ sở vật chất, tổ chức lực lượng và thực hiện các chế độ theo quy định.

Người bị kết án không phải tự mua thuốc hoặc thanh toán chi phí tổ chức thi hành bản án tử hình.

Gia đình người bị kết án cũng không có nghĩa vụ đóng tiền để cơ quan nhà nước thực hiện hoạt động thi hành án.

3.2. Gia đình người bị kết án tử hình có phải trả tiền thuốc độc không?

Không.

Pháp luật không đặt ra nghĩa vụ buộc thân nhân người bị kết án tử hình phải thanh toán tiền thuốc chuyên dụng sử dụng trong quá trình thi hành án.

Việc mua sắm, cung ứng và quản lý thuốc phục vụ thi hành án thuộc trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền.

Gia đình không phải đóng góp kinh phí cho hoạt động này chỉ vì có quan hệ thân nhân với người bị kết án.

Đây là vấn đề cần được phân biệt rõ với những nghĩa vụ tài sản khác có thể phát sinh từ bản án hình sự.

Ví dụ, người bị kết án có thể đồng thời phải thực hiện nghĩa vụ bồi thường thiệt hại hoặc nghĩa vụ tài sản theo bản án.

Tuy nhiên, những nghĩa vụ đó không phải là chi phí mua thuốc hoặc tổ chức thi hành án tử hình.

Việc xác định người phải thực hiện nghĩa vụ tài sản phải căn cứ vào nội dung bản án và các quy định pháp luật có liên quan.

3.3. Ngân sách nhà nước bảo đảm những khoản chi nào?

Nguồn kinh phí phục vụ hoạt động thi hành án hình sự được bố trí và quản lý theo quy định pháp luật.

Đối với hoạt động thi hành án tử hình, kinh phí có thể được sử dụng cho những nhiệm vụ như bảo đảm cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị và thực hiện các hoạt động nghiệp vụ.

Ngoài ra, kinh phí còn phục vụ việc tổ chức lực lượng, quản lý người bị kết án và thực hiện các chế độ đối với những người tham gia nhiệm vụ.

Việc chi trả phải tuân thủ các nguyên tắc quản lý ngân sách, đúng mục đích, đúng chế độ và đúng thẩm quyền.

Các khoản chi không được tự ý xác định hoặc sử dụng ngoài phạm vi pháp luật cho phép.

3.4. Người tham gia thi hành án tử hình có được hưởng chế độ bồi dưỡng không?

Pháp luật có quy định chế độ đối với những người tham gia thực hiện nhiệm vụ thi hành án tử hình.

Đây là hoạt động có tính chất đặc biệt, đòi hỏi những người tham gia phải thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện quản lý nghiêm ngặt và chịu trách nhiệm theo quy định.

Chế độ bồi dưỡng được xác định căn cứ vào đối tượng, nhiệm vụ và quy định có hiệu lực tại thời điểm thực hiện.

Những người thuộc các nhóm nhiệm vụ khác nhau có thể được áp dụng mức bồi dưỡng khác nhau.

Tuy nhiên, khoản bồi dưỡng này là chế độ tài chính dành cho người thực hiện nhiệm vụ công, không phải khoản tiền mà gia đình người bị kết án phải thanh toán.

Việc xác định mức hưởng cụ thể cần căn cứ vào văn bản quy định chế độ hiện hành và hồ sơ thực tế.

3.5. Gia đình có phải chịu chi phí mai táng sau khi thi hành án không?

Vấn đề chi phí mai táng cần được phân biệt với chi phí tổ chức thi hành án tử hình.

Theo pháp luật về thi hành án hình sự, việc giải quyết tử thi, tro cốt và mai táng được thực hiện theo những điều kiện, thủ tục riêng.

Trong trường hợp cơ quan có thẩm quyền tổ chức mai táng theo quy định, kinh phí thực hiện được bảo đảm theo chế độ áp dụng.

Nếu thân nhân hoặc người đại diện hợp pháp có nguyện vọng nhận tử thi hoặc tro cốt để tự tổ chức mai táng, các khoản chi phát sinh từ việc tiếp nhận, vận chuyển và tổ chức mai táng theo nguyện vọng riêng có thể thuộc trách nhiệm của người đề nghị.

Chẳng hạn, gia đình có thể tự lựa chọn địa điểm an táng, phương tiện vận chuyển hoặc những dịch vụ phục vụ tang lễ.

Đây là những khoản chi phát sinh từ việc tổ chức mai táng theo nguyện vọng của gia đình, không phải tiền thuốc tiêm tử hình.

3.6. Nếu gia đình không nhận tử thi thì ai tổ chức mai táng?

Nếu thân nhân không nhận tử thi hoặc không đáp ứng điều kiện tiếp nhận theo quy định, cơ quan có thẩm quyền thực hiện việc giải quyết mai táng theo pháp luật về thi hành án hình sự.

Việc mai táng phải bảo đảm những yêu cầu về quản lý, vệ sinh môi trường và trật tự.

Những thủ tục liên quan đến thông báo, quản lý hồ sơ và giải quyết quyền của thân nhân được thực hiện theo quy định.

Trong trường hợp này, gia đình không phải mặc nhiên thanh toán toàn bộ chi phí chỉ vì người bị thi hành án là thân nhân của mình.

3.7. Có được yêu cầu gia đình đóng tiền để thi hành án tử hình nhanh hơn không?

Không.

Việc tổ chức thi hành án tử hình phải căn cứ vào điều kiện pháp lý, quyết định của cơ quan có thẩm quyền và trình tự luật định.

Không có cơ chế cho phép gia đình nộp tiền để yêu cầu cơ quan nhà nước tổ chức thi hành án sớm hơn.

Tương tự, việc nộp tiền cũng không phải căn cứ để thay đổi thời hạn xem xét bản án, giải quyết đơn xin ân giảm hoặc quyết định hoãn thi hành án.

Nếu có yêu cầu đóng tiền với lý do mua thuốc hoặc đẩy nhanh quá trình thi hành án, gia đình cần thận trọng và yêu cầu làm rõ căn cứ pháp lý của khoản tiền đó.

4. Giải đáp các thắc mắc thường gặp về thuốc tiêm tử hình

4.1. Việt Nam hiện nay thi hành án tử hình bằng hình thức nào?

Việt Nam áp dụng hình thức tiêm thuốc độc để thi hành án tử hình theo pháp luật về thi hành án hình sự.

Việc tổ chức thi hành phải được thực hiện tại cơ sở đáp ứng điều kiện theo quy định, dưới sự quản lý và giám sát của các cơ quan có thẩm quyền.

4.2. Thuốc tiêm tử hình có giống thuốc sử dụng trong điều trị bệnh không?

Không thể đồng nhất thuốc sử dụng trong thi hành án tử hình với thuốc dùng trong hoạt động điều trị bệnh thông thường.

Thuốc phục vụ thi hành án tử hình thuộc phạm vi quản lý đặc biệt và được sử dụng cho mục đích thi hành bản án theo quy định pháp luật.

Việc cung ứng, bảo quản và sử dụng phải tuân thủ những yêu cầu riêng.

Các loại thuốc này không phải sản phẩm mà người dân được tự do mua bán hoặc sử dụng.

4.3. Thuốc tiêm tử hình có những nhóm nào?

Theo quy định trước đây tại Nghị định số 43/2020/NĐ-CP, thuốc sử dụng để thi hành án tử hình được phân loại theo tác dụng, gồm nhóm làm mất tri giác, nhóm làm liệt hệ vận động và nhóm làm ngừng hoạt động của tim.

Đây là nội dung được đề cập trong quy định về phương thức thi hành án bằng tiêm thuốc độc.

Tuy nhiên, việc sử dụng các nhóm thuốc trong thi hành án thuộc hoạt động nghiệp vụ đặc biệt của cơ quan có thẩm quyền, không phải nội dung hướng dẫn sử dụng thuốc trong đời sống.

Đối với việc áp dụng pháp luật từ ngày 01/7/2026, cần đối chiếu với các văn bản hướng dẫn Luật Thi hành án hình sự năm 2025 đang có hiệu lực.

4.4. Thuốc tiêm tử hình có được bán trên thị trường không?

Thuốc sử dụng trong thi hành án tử hình không phải hàng hóa được mua bán tự do để phục vụ nhu cầu cá nhân.

Việc quản lý và cung ứng thuốc thuộc trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền theo quy định pháp luật.

Người dân không có quyền tự mua, dự trữ hoặc sử dụng thuốc phục vụ thi hành án tử hình.

4.5. Một lần thi hành án tử hình có phải chỉ tốn tiền thuốc không?

Không.

Tiền thuốc chỉ là một trong những khoản chi có thể phát sinh.

Tổng kinh phí tổ chức thi hành án còn liên quan đến cơ sở vật chất, trang thiết bị, nhân sự, phương tiện vận chuyển, công tác bảo đảm an ninh và các hoạt động quản lý khác.

Do đó, khi đánh giá chi phí thực tế, cần xem xét toàn bộ hoạt động tổ chức thi hành án thay vì chỉ căn cứ vào giá thuốc.

4.6. Có đúng một lần tiêm thuốc độc tốn 200 triệu đồng không?

Không thể khẳng định đây là mức chi phí cố định.

Con số khoảng 200 triệu đồng từng được nhắc đến trong các thông tin về chi phí tổ chức thi hành án tử hình.

Tuy nhiên, đó không phải mức giá được áp dụng thống nhất cho mọi trường hợp.

Chi phí thực tế có thể thay đổi tùy theo điều kiện tổ chức, địa điểm, nhân sự và các khoản chi phát sinh.

Vì vậy, thông tin một lần thi hành án tử hình luôn tốn đúng 200 triệu đồng là cách hiểu chưa chính xác.

4.7. Người bị kết án tử hình có phải tự trả tiền thuốc không?

Không.

Chi phí thuốc phục vụ thi hành án tử hình thuộc trách nhiệm bảo đảm kinh phí của Nhà nước theo quy định.

Người bị kết án không phải tự thanh toán tiền thuốc để cơ quan chức năng tổ chức thi hành bản án.

4.8. Gia đình người bị kết án có phải nộp tiền thi hành án không?

Không.

Gia đình không phải nộp tiền mua thuốc hoặc thanh toán chi phí tổ chức thi hành án tử hình.

Tuy nhiên, nếu gia đình có nguyện vọng tự tổ chức mai táng và phát sinh các khoản chi riêng theo quy định, gia đình có thể phải tự chịu những khoản chi đó.

Cần phân biệt rõ hai loại chi phí để tránh hiểu nhầm về nghĩa vụ tài chính của thân nhân.

4.9. Người bị kết án tử hình có quyền xin ân giảm không?

Có.

Theo Điều 367 Bộ luật Tố tụng hình sự, người bị kết án tử hình có quyền gửi đơn xin ân giảm lên Chủ tịch nước trong thời hạn luật định.

Việc xem xét đơn xin ân giảm là một thủ tục pháp lý đặc biệt, được thực hiện trước khi tổ chức thi hành án.

Nếu được ân giảm, hình phạt tử hình được chuyển thành tù chung thân theo quy định.

4.10. Những trường hợp nào không bị thi hành án tử hình?

Theo khoản 3 Điều 40 Bộ luật Hình sự, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 86/2025/QH15, những trường hợp không thi hành án tử hình bao gồm:

• Phụ nữ có thai hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi.
• Người đủ 75 tuổi trở lên.
• Người mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối.

Khi xác định người bị kết án thuộc một trong những trường hợp trên, cơ quan có thẩm quyền phải giải quyết theo quy định về không thi hành án tử hình và chuyển hình phạt.

4.11. Nếu phát sinh sự cố trong quá trình thi hành án thì xử lý như thế nào?

Việc tổ chức thi hành án tử hình phải tuân thủ các quy định về quản lý, giám sát và xử lý tình huống phát sinh.

Khi xuất hiện sự cố ảnh hưởng đến điều kiện tổ chức thi hành, những người có trách nhiệm phải báo cáo và xử lý theo thẩm quyền.

Việc có tiếp tục tổ chức thi hành hay không phụ thuộc vào tình trạng thực tế và quy định pháp luật có liên quan.

Một sự cố phát sinh không đương nhiên làm mất hiệu lực của bản án tử hình hoặc khiến người bị kết án được miễn hình phạt.

4.12. Người bị kết án tử hình có được gặp người thân trước khi thi hành án không?

Quyền gặp thân nhân của người bị kết án tử hình được thực hiện theo quy định của pháp luật về quản lý giam giữ và thi hành án hình sự.

Việc gặp thân nhân không phải quyền được thực hiện không hạn chế trong mọi thời điểm.

Cơ quan có thẩm quyền phải xem xét điều kiện, thời gian và thủ tục theo quy định.

Người bị kết án và thân nhân cần thực hiện đúng yêu cầu của cơ quan quản lý giam giữ.

4.13. Gia đình có được nhận lại tài sản của người bị thi hành án tử hình không?

Việc giải quyết tài sản, tư trang và những vật dụng hợp pháp của người bị thi hành án được thực hiện theo quy định pháp luật.

Các tài sản thuộc diện phải xử lý theo bản án hoặc quyết định của cơ quan có thẩm quyền sẽ được giải quyết theo nội dung bản án và quy định liên quan.

Đối với những tài sản hợp pháp còn lại, việc bàn giao cho người có quyền nhận được thực hiện theo trình tự luật định.

Cần phân biệt tài sản của người bị kết án với tài sản bị tịch thu hoặc được sử dụng để thực hiện nghĩa vụ bồi thường theo bản án.

4.14. Gia đình có được nhận tử thi hoặc tro cốt sau khi thi hành án không?

Pháp luật về thi hành án hình sự có quy định về việc giải quyết tử thi, tro cốt của người đã bị thi hành án tử hình.

Thân nhân hoặc người đại diện hợp pháp có thể thực hiện thủ tục đề nghị tiếp nhận theo điều kiện luật định.

Tuy nhiên, việc chấp thuận còn phụ thuộc vào những yêu cầu về pháp lý, quản lý và bảo đảm an ninh, trật tự.

Nếu được chấp thuận, người đề nghị phải thực hiện những nghĩa vụ liên quan đến việc tiếp nhận và tổ chức mai táng theo quy định.

4.15. Nếu gia đình không đủ tiền mai táng thì có phải vay tiền để nhận tử thi không?

Không có quy định bắt buộc gia đình phải vay tiền hoặc tự tổ chức mai táng trong mọi trường hợp.

Nếu gia đình không có nguyện vọng hoặc không đủ điều kiện tiếp nhận tử thi, cơ quan có thẩm quyền giải quyết việc mai táng theo pháp luật về thi hành án hình sự.

Do đó, không thể hiểu rằng gia đình phải chịu toàn bộ chi phí mai táng bất kể hoàn cảnh kinh tế.

Kết luận

Thi hành án tử hình bằng thuốc độc là hoạt động đặc biệt trong lĩnh vực thi hành án hình sự, phải được thực hiện theo trình tự, thủ tục và điều kiện nghiêm ngặt do pháp luật quy định.

Đối với vấn đề chi phí, cần phân biệt giữa giá thuốc chuyên dụng và tổng kinh phí tổ chức thi hành án. Những con số khoảng 180 triệu đồng đến 300 triệu đồng từng được đề cập không phải mức giá cố định do pháp luật quy định cho mỗi lần thi hành án tử hình.

Tổng kinh phí thực tế có thể bao gồm nhiều khoản liên quan đến cơ sở vật chất, trang thiết bị, nhân sự, công tác áp giải và bảo đảm an ninh.

Về trách nhiệm chi trả, kinh phí tổ chức thi hành án tử hình được bảo đảm từ ngân sách nhà nước theo quy định. Người bị kết án và gia đình không phải tự thanh toán tiền thuốc hoặc chi phí thực hiện bản án.

Tuy nhiên, nếu thân nhân có nguyện vọng tiếp nhận tử thi hoặc tro cốt và tự tổ chức mai táng, những khoản chi phát sinh từ việc thực hiện nguyện vọng riêng có thể thuộc trách nhiệm của gia đình.

Việc xác định chính xác các quyền, nghĩa vụ và chế độ tài chính liên quan cần căn cứ vào Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Thi hành án hình sự năm 2025 và những văn bản hướng dẫn có hiệu lực tại thời điểm thực hiện.

Quý bạn đọc cũng có thể tham khảo thêm:

• Tử tù tiêm thuốc độc 3 lần không chết được thả tự do đúng không?
• Thời hạn để bản án tử hình được đưa ra thi hành là bao lâu?
• Tử hình là gì? Các tội danh bị phạt tử hình ở Việt Nam