Mục lục bài viết

Thành thị thường có tỷ lệ ly hôn cao hơn nông thôn. Các thành phố lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng ghi nhận số vụ ly hôn lớn hơn đáng kể so với các tỉnh, thành phố nhỏ hơn và khu vực nông thôn. Điều này có thể lý giải bởi sự khác biệt về lối sống, áp lực kinh tế, và sự tự chủ của cá nhân ở môi trường đô thị.

Ly hôn cung có sự thay đổi theo độ tuổi, giới tính và thời gian chung sống, cụ thể:

  • Độ tuổi: Nhóm tuổi 18-30 chiếm tỷ lệ ly hôn cao nhất, thường là những cặp vợ chồng trẻ chưa có nhiều kinh nghiệm sống và kỹ năng giải quyết mâu thuẫn.
  • Giới tính: Dù cả nam và nữ đều có thể chủ động ly hôn, nhưng số liệu cho thấy phụ nữ có xu hướng chủ động nộp đơn ly hôn nhiều hơn, đặc biệt khi họ có sự độc lập về kinh tế và nhận thức rõ hơn về quyền lợi của bản thân.
  • Thời gian chung sống: Các cuộc hôn nhân dưới 5 năm có nguy cơ tan vỡ cao nhất. Đây là giai đoạn các cặp đôi còn đang trong quá trình thích nghi và xây dựng nền tảng cho cuộc sống chung.

Theo Trung tâm Tư vấn Giáo dục Tâm lý Thể chất Thành phố Hồ Chí Minh nghiên cứu, hiện nay cứ bình quân 2,7 cặp kết hôn thì có một cặp ly hôn. Độ tuổi ly hôn dưới 30 chiếm tỉ lệ cao và năm sau luôn tăng hơn năm trước. Cũng theo khảo sát này, 43,4% cảm thấy cuộc sống của mình thoải mái, tự do hơn sau khi ly hôn.

Theo đó, Tiến sĩ Nguyễn Minh Hòa có nghiên cứu và đưa ra: tỉ lệ ly hôn ở Việt Nam tăng nhanh và chiếm 31%- 40%, nghĩa là cứ ba cặp kết hôn thì có một cặp ly hôn.

Theo thống kê của các trung tâm tư vấn tình yêu hôn nhân gia đình ở Thành phố Hồ Chí Minh, số người đến tư vấn ly hôn chiếm đến 70% trong các ca tư vấn.

Theo báo cáo của tòa án, trung bình hàng năm Việt Nam có 600.000 vụ ly hôn, có tới 70% vụ ly hôn do người phụ nữ đệ đơn.

Giờ bạn cùng tôi “nhìn ra thế giới”, một đất nước văn minh lịch sự được mệnh danh là “lịch sự như người Pháp” xem tình hình ly hôn thế nào nhé.

Tại nước Pháp lãng mạn, có khoảng hơn 120 ngàn vụ ly hôn mỗi năm. Có khoảng 44% các cuộc hôn nhân dẫn tới kết cục tan vỡ, và 70% các quyết định li dị đến từ phụ nữ. Hóa ra đàn ông Pháp, cho dù nổi tiếng lâng mạn nhất thế giới, vẫn khó tránh khỏi nguy cơ bị vợ bỏ. Trên thực tế, tỉ lệ ly hôn ở Pháp khá cao, đứng hàng thứ 2 thế giới, cho dù gần đây có vẻ giảm đi. Chính vì số đơn xin li hồn mỗi năm quá nhiều, gây quá tải cho tòa án nên từ ngày 01/01/2017 trở đi, luật của Pháp cho phép các vụ li hôn “đồng thuận” được giải quyết nhanh gọn tại phòng công chứng, không cẩn qua tòa án nữa.

Khái niệm ly hôn theo quy định của pháp luật Việt Nam được hiểu là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng khi cả hai người đang còn sống, do cả hai bên vợ chồng thuận tình hoặc đơn phương và được Tòa án công nhận bằng quyết định công nhận thuận tình ly hôn hoặc được Tòa án đưa ra xét xử và phán quyết bằng một bản án cho ly hôn. Ly hôn là hiện tượng xã hội bất bình thường nhưng cần thiết để đảm bảo quyền tự do trong hôn nhân và nó như là biện pháp để củng cố hôn nhân tự nguyện, tiến bộ.

 

1. Những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến ly hôn ở Việt Nam

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến sự đổ vỡ trong nhôn nhân, nhưng có thể kể đến 05 nguyên nhân chính sau:

Thứ nhất, do dâu thuẫn lối sống, giá trị sống và kỳ vọng trong hôn nhân: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, chiếm 70-80% các vụ ly hôn. Sự khác biệt về quan điểm sống, cách ứng xử, định hướng tương lai, cách nuôi dạy con cái, hoặc kỳ vọng không thực tế về hôn nhân là những yếu tố chính dẫn đến rạn nứt tình cảm và quyết định chia tay.

Thứ hai, do ngoại tình, thiếu chung thủy và tác động của mạng xã hội: Ngoại tình luôn là một trong những "sát thủ" của hôn nhân. Bên cạnh các mối quan hệ ngoài luồng truyền thống, sự phát triển của mạng xã hội và các ứng dụng hẹn hò trực tuyến đã tạo điều kiện cho các mối quan hệ ngoài hôn nhân dễ dàng hình thành hơn, dẫn đến sự thiếu chung thủy và đổ vỡ.

Thứ ba, do áp lực kinh tế, tài chính và nghề nghiệp không ổn định: Khó khăn về kinh tế là gánh nặng lớn đè lên vai nhiều cặp vợ chồng. Áp lực kiếm tiền, nợ nần, công việc không ổn định, hoặc sự chênh lệch lớn về thu nhập giữa hai vợ chồng cũng là nguyên nhân gây ra mâu thuẫn, cãi vã thường xuyên, dẫn đến ly hôn.

Thứ tư, do dạo lực gia đình, lạm dụng và các yếu tố tiêu cực khác: Bạo lực gia đình (bao gồm bạo lực thể chất, tinh thần, tình dục) là nguyên nhân nghiêm trọng đẩy nhiều người, đặc biệt là phụ nữ, đến quyết định ly hôn để bảo vệ bản thân và con cái. Bên cạnh đó, các thói hư tật xấu như cờ bạc, nghiện rượu, ma túy cũng là yếu tố phá hoại hạnh phúc gia đình.

Thứ năm, thiếu kỹ năng sống, thiếu chuẩn bị tâm lý trước hôn nhân: Nhiều bạn trẻ bước vào hôn nhân mà chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng sống, kỹ năng giao tiếp, giải quyết mâu thuẫn. Thiếu sự chuẩn bị tâm lý, ảo tưởng về hôn nhân màu hồng khiến họ dễ dàng vỡ mộng và không biết cách đối mặt khi gặp khó khăn, thử thách.

 

2. Phân tích sâu về nhóm đối tượng ly hôn nhiều nhất

2.1. Đặc điểm của nhóm tuổi 18-30: Tâm lý, hành vi và xu hướng ly hôn sớm

Nhóm tuổi 18-30 là nhóm có tỷ lệ ly hôn cao nhất. Đặc điểm của nhóm này là:

  • Tâm lý chưa chín chắn: Còn chịu ảnh hưởng bởi cảm xúc, dễ bồng bột, thiếu kiên nhẫn.
  • Thiếu kinh nghiệm: Chưa có nhiều trải nghiệm sống và kinh nghiệm xử lý các vấn đề phát sinh trong hôn nhân.
  • Kỳ vọng cao: Dễ có những kỳ vọng không thực tế về bạn đời và cuộc sống hôn nhân.
  • Ảnh hưởng của mạng xã hội: Dễ bị tác động bởi các chuẩn mực hôn nhân không thực tế trên mạng xã hội.

Qua nghiên cứu trực tiếp các hồ sơ án ly hôn thì thấy: Nguyên nhân phần lớn và sâu xa dẫn tới tình trạng ly hôn ngày càng gia tăng, đặc biệt với các cặp vợ chồng trẻ là do họ thiếu kỹ năng sống. Họ bước vào cuộc sống hôn nhân khi tuổi đời còn quá trẻ, chưa có sự chuẩn bị về tâm lý, kinh tế, sức khỏe và những hiểu biết cần thiết cho cuộc sống gia đình, quá đề cao cái tôi của bản thân, ít quan tâm đến chồng hoặc vợ, khiến phần lớn các cặp vợ chồng trẻ nảy sinh mâu thuẫn ngay từ những tháng đầu, năm đầu của cuộc hôn nhân. Trong khi đó nhận thức về cuộc sống gia đình, ý nghĩa của hôn nhân và tình yêu còn hời hợt đã khiến họ không đủ bản lĩnh và kỹ năng giải quyết, vượt qua các mâu thuẫn, dẫn đến ly hôn. Chiếm một phần trong số các cặp ly hôn là do họ kết hôn ngoài ý muốn khi những hiểu biết về kiến thức giới tính có phần hạn chế.

Nguyên nhân thứ hai là do kinh tế khó khăn, nghề nghiệp không ổn định, thu nhập bấp bênh, sinh con sớm khiến vợ chồng thường xuyên nảy sinh mâu thuẫn, không tập trung đồng thuận để xây dựng kinh tế gia đình, nuôi dạy con cái. Hầu hết trong các Quyết định công nhận thuận tình ly hôn đều thể hiện các cặp vợ chồng đến xin ly hôn không có tài sản chung.

Ngoài ra, còn những nguyên nhân khác như: do tư tưởng lạc hậu, người vợ không sinh được con trai nên người chồng ngoại tình hoặc ly hôn để lấy vợ mới với mục đích có con “nối dõi tông đường”; vấn đề về bạo lực gia đình, tệ nạn xã hội; vợ chồng bất hòa, thường xuyên xảy ra mâu thuẫn do nhận thức về xã hội, pháp luật chưa đầy đủ, thậm chí nhiều trường hợp người chồng nghiện ngập ma túy, cờ bạc, rượu chè … dẫn đến người vợ không chịu được phải ly hôn. Nhiều vụ án được Tòa án nhân dân thành phố Uông Bí đưa ra xét xử là do người chồng đang trong thời gian thụ lý án vì có hành vi vi phạm pháp luật. Có những vụ ly hôn, người vợ là nguyên đơn nhưng phải viết đơn đề nghị Tòa bảo vệ mình khi tham dự phiên tòa vì thường xuyên bị người chồng đe dọa, đánh đập do thường xuyên dùng ma tuý “đá” (một loại ma túy tổng hợp); vấn đề bạo lực gia đình xảy ra cũng xuất phát phần lớn từ người chồng dùng ma túy tổng hợp bị ảo giác, về đánh dọa vợ con.

2.2. Vai trò của phụ nữ trong xu hướng ly hôn hiện đại

Ngày nay, phụ nữ Việt Nam ngày càng độc lập về kinh tế, có trình độ học vấn cao và nhận thức rõ hơn về quyền bình đẳng giới. Khi cuộc sống hôn nhân không còn hạnh phúc, họ có xu hướng chủ động tìm cách giải thoát, không còn chấp nhận chịu đựng như trước đây. Sự thay đổi này góp phần làm tăng tỷ lệ ly hôn.

Với những thống kê, nghiên cứu về ly hôn trong và ngoài nước cho ta thấy cuộc sống văn minh ngày nay ly hôn cũng là chuyện “bình thường”. Vì một lý do, hoàn cảnh nào đó mà hôn nhân ràng buộc làm cho vợ chồng luôn sống trong cảnh đau khổ, bất hạnh kéo dài thì họ chọn cách ly hôn để giải thoát và bắt đầu một cuộc sống mới là đúng. Bởi xu hướng sống hiện đại ngày càng đề cao tính “cá nhân” hôn nhân, gia đình không còn là nơi để hy sinh, chấp nhận, nhẫn nhục mà phải là nơi đem lại cho mỗi cá nhân một cuộc sống tốt đẹp, an toàn và có quyền tự do cá nhân.

Suy cho cùng thì hôn nhân chỉ là phương tiện, một cách giúp cho mọi người mưu cầu hạnh phúc, chứ hôn nhân không đồng nghĩa với hạnh phúc. Bằng nhiều cách khác nhau chúng ta theo đuổi cuộc sống hạnh phúc, cách này không được thì phải tìm cách khác, phù hợp với mỗi người và mỗi thời điểm trong cuộc đời. Thực tế, có nhiều người sổng độc thân không lập gia đình họ cũng có cuộc sống tốt đẹp. Có người ly hôn xong thành mẹ đơn thân hay bố đơn thân một cách vui vẻ, tự do thoải mái hơn nhiều hoặc có người người tiếp tục “viết truyện tập hai” và hay hơn “tập một”.

Với ý nghĩa, trong mọi hoàn cảnh chúng ta luôn phải tìm cách mưu cầu hạnh phúc. Khi hôn nhân đã “nhiều chuyện đau buồn” và các bên không thể “sửa chữa, thay đổi” thì ly hôn là một giải pháp. Nếu bạn thấy đã đến lúc cần ly hôn để cho mình có cuộc sống tốt đẹp hơn thì hãy coi đó là “việc bình thường phải làm”. Đã là việc phải làm thì giờ nghĩ cách làm sao cho tốt, làm thế nào để cuộc ly hôn “hòa bình, nhanh chóng và ít tổn thất nhất”, thấu tình và đạt lý nhất, đó chính là điều tôi muốn chia sẻ cho các bạn.

2.3. Tác động của sự thay đổi nhận thức xã hội về hôn nhân và ly hôn

Xã hội hiện đại có cái nhìn thoáng hơn về ly hôn. Việc ly hôn không còn bị kỳ thị nặng nề như trước, thậm chí được xem là giải pháp để tìm kiếm hạnh phúc mới. Sự thay đổi nhận thức này đã phần nào làm giảm rào cản tâm lý cho những người muốn chấm dứt cuộc hôn nhân không hạnh phúc.

 

4. Hệ lụy xã hội và tâm lý từ tình trạng ly hôn gia tăng

Có thể kể đến 03 hệ luỵ lớn nhất khi ly hôn là:

  • Ảnh hưởng đến trẻ em và cấu trúc gia đình: Trẻ em là đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ việc cha mẹ ly hôn. Các em có thể phải đối mặt với các vấn đề tâm lý như căng thẳng, lo âu, trầm cảm, hoặc khó khăn trong học tập. Ly hôn cũng phá vỡ cấu trúc gia đình truyền thống, làm mất đi sự gắn kết và ổn định.
  • Tác động đến kinh tế, xã hội và giá trị truyền thống: Ly hôn gia tăng tạo ra gánh nặng cho xã hội trong việc giải quyết các vấn đề liên quan đến con cái, tài sản. Nó cũng ảnh hưởng đến kinh tế gia đình, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em. Về mặt xã hội, tình trạng này có thể làm suy yếu giá trị truyền thống về gia đình và hôn nhân bền vững.
  • Sự kỳ thị, định kiến xã hội và quá trình thích nghi của người ly hôn: Mặc dù xã hội đã có cái nhìn thoáng hơn, nhưng người ly hôn vẫn có thể phải đối mặt với sự kỳ thị hoặc định kiến từ một bộ phận xã hội. Quá trình thích nghi với cuộc sống mới sau ly hôn, đặc biệt là việc nuôi dạy con cái một mình, cũng là một thách thức lớn về cả vật chất và tinh thần.

 

5. So sánh nguyên nhân và tỷ lệ ly hôn giữa Việt Nam và các quốc gia khác

5.1. Điểm tương đồng và khác biệt về nguyên nhân ly hôn

  • Điểm tương đồng: Ngoại tình, mâu thuẫn cá nhân, áp lực tài chính và bạo lực gia đình là những nguyên nhân phổ biến dẫn đến ly hôn ở hầu hết các quốc gia, bao gồm Việt Nam.
  • Điểm khác biệt: Ở các nước phát triển, nguyên nhân ly hôn có thể liên quan nhiều hơn đến sự thay đổi về vai trò giới, sự độc lập cá nhân, hoặc "hôn nhân không tình yêu". Trong khi đó, ở Việt Nam, áp lực từ gia đình lớn, sự khác biệt về văn hóa vùng miền (nếu kết hôn khác vùng) cũng có thể là yếu tố góp phần.

5.2. Ảnh hưởng của văn hóa, tôn giáo và pháp luật đến tỷ lệ ly hôn

  • Văn hóa và Tôn giáo: Các quốc gia có văn hóa trọng truyền thống gia đình hoặc tôn giáo coi trọng sự gắn kết hôn nhân (ví dụ: một số quốc gia Hồi giáo, Công giáo) thường có tỷ lệ ly hôn thấp hơn. Ở Việt Nam, dù văn hóa truyền thống đề cao sự gắn kết, nhưng sự thay đổi xã hội đang dần làm nới lỏng những ràng buộc này.
  • Pháp luật: Luật pháp về hôn nhân và gia đình ở mỗi quốc gia có thể ảnh hưởng đến tỷ lệ ly hôn. Các quốc gia có quy định ly hôn phức tạp, tốn kém hoặc kéo dài thường có tỷ lệ ly hôn thấp hơn so với những nơi có thủ tục ly hôn đơn giản, nhanh chóng. Việt Nam có hệ thống pháp luật khá linh hoạt trong việc giải quyết ly hôn.

Tỷ lệ ly hôn gia tăng ở Việt Nam là một vấn đề phức tạp, đòi hỏi sự chung tay của toàn xã hội. Việc hiểu rõ nguyên nhân và hệ lụy sẽ giúp mỗi cá nhân có sự chuẩn bị tốt hơn trước khi bước vào hôn nhân, đồng thời giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra những giải pháp phù hợp nhằm xây dựng gia đình Việt Nam ngày càng vững mạnh.

Luật Minh Khuê là đơn vị tư vấn pháp lý uy tín, chuyên hỗ trợ giải quyết các vụ ly hôn, đặc biệt trong các trường hợp tranh chấp quyền nuôi con và giải quyết tranh chấp tài sản. Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, chúng tôi sẽ tư vấn phương án ly hôn phù hợp (đơn phương hoặc thuận tình), đảm bảo hồ sơ đúng luật, tiết kiệm thời gian và chi phí cho khách hàng. Quý khách có nhu cầu sử dụng dịch vụ ly hôn vui lòng liên hệ Luật sư Tô Thị Phương Dung qua số: 0986.386.648. Mọi thắc mắc khác xin gọi tổng đài tư vấn 24/7: 1900.6162 hoặc gửi Email để được hỗ trợ kịp thời. Trân trọng!