1. Căn cứ pháp lý để Ukraine yêu cầu Nga bồi thường do chiến tranh?
Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc đã thông qua một nghị quyết có tính chất lịch sử về việc thiết lập một cơ chế quốc tế nhằm yêu cầu Nga phải bồi thường cho Ukraine những thiệt hại nặng nề do cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine đang diễn ra. Nghị quyết được yêu cầu bởi Ukraine, Canada, Hà Lan và Guatemala.
Trong nghị quyết này thì được nhận sự ủng hộ mạnh mẽ từ khoảng 50 quốc gia đồng tài trợ. Trong phiên bỏ phiếu thì 94 trong số 193 thành viên của đại hội đồng đã bỏ phiếu ủng hộ nghị quyết của Nga.
Nhưng Nghị quyết này lại không mang tính ràng buộc thực thi nghị quyết này tạo là một áp lực chính trị lớn đối với Nga. Chính quyền Ukraine đã thống kê hậu quả của cuộc chiến tranh mà chiến dịch quân sự Nga đã gây ra thiệt hại gần 1000 tỷ USD cho đất nước này. Hơn nữa thì cuộc xung đột này đã làm cho khoảng 600 tỷ USD dự trữ ngoại hối của Ngân hàng Trung ương Nga bị phương Tây đóng băng.
Để giảm thiểu về lực tài chính của Nga ở trường quốc tế thì Ukraine và một số quốc gia đã thúc đẩy phương tây tìm cách để tịch thu tài sản của Nga đóng băng ở nước ngoài và chuyển giao chúng cho Kiew.
2. Nguyên nhân dẫn đến cuộc xung đột của Ukraine và Nga
- Về phương diện An ninh quốc gia: NATO đã tiếp tục mở rộng về phía Đông và đẩy sâu vào biên giới Nga, tạo ra một sự đe doạ mà nước này phải đối mặt. Theo quan điểm của Tổng thống Putin thì sau sự kết thúc của Chiến tranh lạnh thì có một xu hướng ngày càng tăng khi nhiều quốc gia ở khu vực Đông Âu đã gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại tây dương (NATO) điều này thúc đẩy sự mở rộng của liên minh về phía đông. Ba quốc gia Baltic trước đây là phần của LIên Xô, bao gồm Estonia, Latvia và Litva đã gia nhập liên minh quân sự này vào năm 2004 bất chấp sự phải đối từ phía Nam. Từ năm 2008 NATO đã biểu hiện ý định trao tư cách thành viên cho Ukraine và thực tế, Ukraine cũng đã thể hiện sự mong muốn gia nhập NATO. Điều này đã khiến Nga cảm thấy bị đe doạ về mặt an ninh và đây là một hành động xâm phạm và lãnh thổ cấm của mình.
- Về mặt chính trị: Có một xu hướng rõ ràng trong nhiều năm qua là chính phủ tại KIew đã liên tục cố gắng sử dụng các chiến lược chính trị và ngoại giao nhằm tạo ra áp lực đối với cả Nga và phương Tây. Chính phủ Ukraine đã tiến hành các cuộc đàm phán với Nga một cách linh động trong bối cảnh quan hệ với phương Tây đồng thời cũng đã sử dụng mối đe doạ của mối quan hệ chặt chẽ hơn với Nga để thúc đẩy phương Tây nhằm đảm bảo rằng các ưu đãi sẽ được bảo toàn. Họ đã tuyên bố rằng nếu không có sự hỗ trợ từ phương Tây thì Nga sẽ có sự ảnh hưởng lớn hơn tại Ukraina. Điều này đã tạo ra một cảnh đàm phán phức tạp, trong đó Kiev tận dụng các tình hình chính trị và đối ngoại để tạo ra lợi ích của mình trong mối quan hệ của cả Nga và phương Tây.
- Về mặt lịch sử: Tổng thống Putin đã lặp lại nhiều lần rằng Ukraine không chỉ là một quốc gia láng giềng đối với Nga mà còn là một phần không thể tách rời của lịch sử và văn hoá Nga. Những người Ukraina không chỉ là đồng nghiệp, bạn bè và những người đã từng phục vụ cùng nhau mà còn là những người thân yêu nhất, gắn bó máu thịt và gắn bó gia đình. Tuy nhiên thì dường như chính quyền Ukraina đã và đang tiến hành một quá trình ruồng bỏ những yếu tố lịch sử và văn hoá này trong quá trình hình thành của họ.
- Về kinh tế: TRên phương diện này thì một sự thật không thể phủ nhận từ sau năm 1991 thì sau khi Liên Xô tan rã thì nhiều quốc gia đã tuyên bố độc lập và xin hỗ trợ tài chính. TRong hoàn cảnh đó thì Nga đã cung cấp sự hỗ trợ và đã tôn trọng "phẩm giá và chủ quyền của Ukraine" Theo số liệu mà Tổng thống Putin đã công bố trong bài phát biểu thì Nga đã viện trợ, cung cấp ưu đãi về kinh tế và thương mại giúp cho tổng lợi ích của ngân sách Ukraine. Nhưng trong khi đó thì chính quyền Ukraine luôn ưu tiên đối phó với Nga theo cách đảm bảo rằng họ được hưởng tất cả các quyền và đặc quyền mà không phải chịu bất kỳ nghĩa vụ nào. Ukraine đã theo đuổi quan hệ đối tác với Nga bằng một thái độ "ký sinh" nhận nhiều đặc quyền thậm chí gây áp lực và sử dụng tài nguyên như khí đốt và dẫn đầu đến châu Âu qua lãnh thổ của mình. Sau quá trình hưởng lợi và tạo ra áp lực thì giống việc Ukraine có cách hành xử "ăn cháo đá bát".
- Về mặt xã hội: Tình hình Ukraina đã đi vào một giai đoạn hỗn loạn sau cuộc đảo chính 2014 thì các phái tự trọng dân tộc và các lực lượng chính trị ủng hộ họ đã đẩy đất nước này vào một tình thế bế tắc mắc ra vực sâu của cuộc nội chiến. Về hậu quả là đất nước bị phân chia. Ukaraina đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kinh tế và xã hội nghiêm trọng. KHoảng 15% dân số Ukraina đã phải rời đất nước đi tìm kiếm cơ hội việc làm gây ra tình trạng lạm phát leo thang, giá cả tăng cao làm cho cuộc sống người dân khó khăn.
- Về mặt văn hoá: TRong lĩnh vực văn hoá có thể thấy những gì gọi là lựa chọn văn minh thân phương Tây mà chính quyền Ukraina đưa thông tin không phải là nhằm mục đích tạo điều kiện tốt hơn cho lợi ích của người dân mà thực tế để bảo vệ lợi ích của một số nhà tài phiệt và đồng thời để đối phó với các đối thủ chính trị từ Nga. Chính sách này không chỉ gây ra sự phá huỷ ngôn ngữ và văn hoá NGa mà còn thúc đẩy quá trình đồng hoá. Nghị viện Ukraina đã đưa ra một loạt các dự luật phân biệt đối xử và các luật về người bản địa mà đã có hiệu lực. Những người được xác định là người Nga và muốn bảo tồn bản sắc ngôn ngữ và văn hoá.
3. Giải pháp khả thi để chấm dứt cuộc xung đột giữa Ukraine và Nga
Bất kỳ thoả thuận hoà bình nào cũng sẽ phải đối mặt với một loạt các mục tiêu phức tạp và đa chiều từ các bên liên quan bao gồm Ukrane, Nga, Mỹ và Châu Âu. Đối với Ukraine nhu cầu cơ bản là đảm bảo an ninh và sự phục hồi kinh tế sau những hậu quả của cuộc xâm lược trước đây từ phía Nga, cùng với việc mở ra cơ hội phát triển bền vững cho đất nước.
Về phía Nga thì nó không chỉ là việc đảm bảo rằng Ukraine sẽ không trở thành một đồng minh của Mỹ hoặc tiếp nhận vũ khí và lực lượng của NATO mà còn là việc giữ cho khu vực này không trở thành một nơi trú ẩn an toàn cho các lực lượng thù địch và để đảm bảo sự ổn định trong khu vực.
Mặt khác thì Mỹ và Châu Âu đều quan tâm đến việc ngăn chặn việc sử dụng sức mạnh quân sự từ Moscow để đe doạ không chỉ các quốc gia láng giềng mà còn ở các quốc gia là thành viên NATO. Điều này không chỉ đòi hỏi việc kiểm soát sức mạnh quân sự của Nga mà còn đòi hỏi việc phát triển các biện pháp phòng thủ và giám sát hiệu quả để đảm bảo rằng sự đe doạ này không được thực hiện.
Trong khuôn khổ của các sáng kiến được đề xuất thì có thể xem xét việc thiết lập các giới hạn về vũ khí mà cả Nga và Ukraine được phép triển khai trong khu vực nhất định kèm theo các biện pháp giám sát để đảm bảo tuân thủ. CŨng có thể xem xét việc áp dụng các mô hình ranh giới ngừng bắn như đã thực hiện ở Síp và bán đảo TRiều Tiên để giảm bớt căng thẳng và tạo điều kiện cho việc thương lượng và hoà giải.
Bạn đọc có thể tham khảo bài viết sau: Các nguyên tắc của luật quốc tế và các nguyên tắc chung
Bài viết trên luật MInh Khuê đã gửi tới bạn đọc chi tiết về vấn đề: Ukraina yêu cầu Nga bồi thường thiệt hại do chiến tranh. Bạn đọc có bất kỳ thắc mắc về vấn đề pháp lý có thể liên hệ qua số tổng đài 19006162 hoặc thông qua địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn cụ thể.
