1. Quy phạm pháp luật là gì?

Căn cứ như khoản 1, điều 3, Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015 quy định pháp luật là quy tắc xử sự chung có hiệu lực bắt buộc chung được áp dụng lặp đi lặp lại nhiều lần đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phạm vi cả nước hoặc đơn vị hành chính nhất định, do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định trong luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật ban hành và được nhà nước đảm bảo thực hiện. Tóm lại thì quy phạm pháp luật là quy tắc xử sự chung do nhà nước đặt ra hoặc thừa nhận và bảo đảm thực hiện để điều chỉnh quan hệ xã hội theo 

Về nguyên tắc thì mỗi quy phạm pháp luật sẽ có ba bộ phận cấu thành đó là giả định, quy định và chế tài. 

- Giả định là phần xác định chủ thể tham gia quan hệ pháp luật và những hoàn cảnh, điều kiện mà chủ thể gặp phải trong thực tiễn. Tình huống đó xảy ra thì các chủ thể phải hành động theo quy tắc xử sự mà quy phạm đặt ra.  ví dụ như tại khoản 1 điều 141 bộ luật hình sự có quy định như sau " Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái với ý muốn của nạn nhân thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm tù" , vậy thì bộ phậm giải định của câu trên đó là " người nào dùng vũ vực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái với ý muốn của nạn nhân" 

- Quy định: là bộ phận trung tâm của quy phạm pháp luật không thể thiếu được, nó nêu lên các quy tắc xử sự mà mọi người phải thi hành khi xuất hiện những điều kiện mà phần giả định đã đặt ra. Ở bộ phận này thì thường trả lời cho các câu hỏi phải làm gi? được làm gì? không được làm gì? làm như thế nào? ví dụ như trong câu " Mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm" thì trong phần này "có quyền tự do kinh doanh" đang đi trả lời cho câu hỏi được làm gì? đây chính là phần quy định

- Chế tài: Đây là phần chỉ ra những biện pháp tác động mà nhà nước sẽ áp dụng đối với chủ thể không thực hiện hoặc thực hiện không đúng thì chủ thể phải gánh chịu những biện pháp xử phạt. Tại điều 124 quy định về tội giết hoặc vứt bỏ con mới đẻ quy định" Người mẹ nào do ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng hoặc lạc hậu hoặc trong hoàn cảnh khách quan dặc biệt mà giết chết con mình đẻ ra trong 07 ngày tuổi thì bị phạt từ 06 tháng đến 03 năm" như vậy thì phần chế tài ở đây là "phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm" . 

Mỗi quy phạm pháp luật sẽ có 03 phần đó là giả định, quy định và phần chế tài. Tuy nhiên thì không phải mọi quy phạm pháp luật đều sẽ có đầy đủ 03 bộ phạn giả định, quy định và chế tài. Có thể chỉ có mình phần quy định hoặc là sẽ có phần giải định và chế tài mà không có phần quy định....

Sau đây thì chúng tôi sẽ phân tích quy phạm pháp luật dân sự, quy phạm pháp luật hành chính và quy phạm pháp luật hình sự để cho các bạn có thể hình dung một cách cụ thể nhất. Các bạn có thể theo dõi ở các mục dưới đây. 

 

2. Quy phạm pháp luật dân sự ? ví dụ?

Quy phạm pháp luật dân sự cũng giống như là quy phạm pháp luật chung nó cũng được cấu tạo bởi các phần giả định, quy định và chế tài. Và các quy phạm pháp luật dân sự cũng sẽ không nhất thiết các phần như giả đinh, quy định và phần chế tài. Cũng có thể chế tài sẽ được quy định ở phần khác thậm chí là còn được quy định ở văn bản pháp luật khác. Quy phạm pháp luật dân sự và điều luật trong văn bản pháp luật dân sự không đồng nghĩa với nhau. 

Ta có thể đưa ra một khái niệm về quy phạm pháp luật dân sự như sau: Quy phạm pháp luật dân sự chính là những quy tắc xử xử chung do nhà nước đặt ra để điều chỉnh quan hệ tài sản và quan hệ nhân thân thuộc đối tượng điều chỉnh của dân sự để các quan hệ đó phát sinh, thay đổi và chấm dứt phù hợp với ý chí của nhà nước. 

Quy phạm pháp luật dân sự bao gồm quy phạm định nghĩa, quy phạm mệnh lệnh và quy phạm tùy nghi. Quy phạm định nghĩa chính là quy phạm nêu ra các khái niệm và phạm vi giới hạn của một vấn đề nhất định. Quy phạm mệnh lệnh chính là cách ứng xử mà luật quy định đối với mọi chủ thể khi nằm trong hoàn cảnh như vậy. Còn quy phạm tùy nghi là tùy nghi theo thỏa thuận cho phép các chủ thể có thể tự định đoạt. 

Ví dụ về quy phạm pháp luật dân sự

- Quy phạm định nghĩa: tại điều 76 bộ luật dân sự 2015 có quy định như sau " Pháp nhân phi thương mại là pháp nhân không có mục tiêu chính là tìm kiếm lợi nhuận, nếu có lợi nhuận thì cũng không được phân chia cho các thành viên"  hay tại khoản 1 điều 108 có quy định" Tài sản hiện có là tài sản đã hình thành và chủ thể đã xác lập quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản trước hoặc tại thời điểm xác lập giao dịch" 

- Quy phạm mệnh lệnh: Tại điều 117 khoản 1 thì có quy đinh về giao dịch dân sự có hiệu lực khi đầy đủ các điều kiện như sau: 

+ Chủ thể có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao dịch dân sự được xác lập

+ Chủ thể tham gia giao dịch dân sự hoàn toàn tự nguyện

+ Mục đích và nội dung của giao dịch dân sự không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội. 

- Quy phạm tùy nghi: tại điều 277 bộ luật dân sự " địa điểm thực hiện nghĩa vụ do các bên thỏa thuận" . 

Như vậy thì quy phạm pháp luật dân sự cũng có những đặc điểm giống như quy phạm pháp luật chung, vừa có tính hệ thống vừa có tính độc lập tương đối.

 

3. Quy phạm pháp luật hành chính? ví dụ?

Quy phạm pháp luật hành chính là một dạng cụ thể của quy phạm pháp luật hành chính nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội trong quá trình quản lý hành chính nhà nước. 

Thông thường thì quy phạm pháp luật hành chính có các tính chất như có tính chất bắt buộc chung, thường áp dụng nhiều lần và hiệu lực của chúng không chấm dứt khi đã được áp dụng. Quy phạm pháp luật hành chính có tính mệnh lệnh do quan hệ quản lý mà luật hành chính điều chỉnh có bản chất quyền uy, mệnh lệnh- phục tục. Chủ thể ban hành quy phạm pháp luật hành chính thì khá là đa dạng trong đó đa số thuộc về cơ quan hành chính. Một đặc điểm nữa của quy phạm pháp luật hành chính có thể phân biệt với các quy phạm hình sự hay là quy phạm dân sự đó là quy phạm pháp luật hành chính là các quy phạm điều chỉnh quan hệ hành chính nhà nước. 

Các quy phạm pháp luật hành chính do cơ quan nhà nước cấp dưới ban hành thì phải phù hợp với những nội dung và mục đích của quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước cấp trên ban hành. Bởi bộ máy nhà nước là một chỉnh thể thống nhất nên đòi hỏi phải có sự thống nhất từ trên xuống dưới, văn bản cấp dưới phải phục tùng ý chí và nguyện vọng sự điều hành của cơ quan nhà nước cấp trên. 

Ví dụ Tại khoản 2 điều 165 luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 thì " thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định bãi bỏ hoặc đỉnh chỉ việc thi hành một phần hoặc toàn bộ văn bản quy phạm pháp luật của bộ trưởng, thủ tường cơ quan ngang bộ , ủy ban nhân dân cấp tỉnh, chính quyền địa phương ở đơn vị hành chính- kinh tế đặc biệt trái với Hiến pháp, luật và văn bản quy phạm pháp lyaatj của cơ quan nhà nước cấp trên; đình chỉ việc thi hành một phần hoặc toàn bộ nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh trái với Hiến pháp, luật và văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên, đồng thời đề nghị ủy ban thương vụ Quốc hội bãi bỏ". 

Các quy phạm pháp luật hành chính do người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước ban hành phải phù hợp với nội dung và mục đích của quy phạm pháp luật do tập thể cơ quan đó ban hành. 

 

4. Quy phạm pháp luật hình sự? ví dụ? 

Quy phạm pháp luật hình sự là những quy tắc xử sự mà do nhà nước ban hành, nhằm điều chỉnh các quan hệ giữa các chủ thể tham gia quan hệ hình sự. Quy phạm pháp luật hình sự được thể hiện qua các quy định của luật hình sự hay nói cách khác là qua các điều luật. Giữa quy phạm pháp luật hình sự và điều luật của luật hình sự khác nhau, một điều luật quy định về tội phạm cụ thể mới chỉ thể hiện qua nội dung cơ bản của quy phạm pháp luật hình sự mà chưa phải một quy phạm luật hình sự hoàn chỉnh. Một quy phạm pháp luật hình sự hoàn chỉnh thì cũng sẽ bao gồm các phần như giả định, quy định và chế tài. 

ví dụ về quy phạm pháp luật hình sự

Tại điều 201 Tội cho vay nặng lãi trong giao dịch dân sự

"Người nào trong giao dịch dân sự mà cho vay với lãi suất gấp 05 lần mức lãi suất cao nhất quy định trong bộ luật dân sự, thu lợi bất chính từ 30.000.000 đồng lên đến dưới 100.000.000 đồng hoặc đã xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm"

Như vậy thì phần giả định sẽ là" người nào trong giao dịch dân sự mà cho vay với lãi suất gấp 05 lần mức lãi suất cao nhất quy định trong bộ luật dân sự, thu lợi bất chính từ 30.000.000 đồng lên đến dưới 100.000.000 đồng hoặc đã xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc bị kết án về tội này chưa được xóa án tích mà còn vi phạm"

Phần chế tài là " phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm" 

Thông thường thì trong pháp luật hình sự thì cấu thành tội phạm hình sự bao gồm hai phần đó là giả định và chế tài. Tuy nhiên thì có khá nhiều những tranh cãi xung quanh vấn đề này, cụ thể đó là có nhiều quan điểm cho rằng quy phạm pháp luật hình sự chỉ bao gồm hai phần đó là giả định và quy định hoặc là giả định và chế tài, chứ không có đầy đủ 3 phần như là giả định, quy định và chế tài. Quan điểm này thì đang gặp khá là nhiều tranh cãi tuy nhiên thì thông thường ta có thể rõ ràng nhận thấy rằng là có rất nhiều các quy phạm pháp luật hình sự chỉ có 02 bô phận đó là giả định và chế tài. 

Trên đây là toàn bộ những thông tin mà chúng tôi muốn cung cấp cho các bạn có liên quan đến phần nội dung mà quy phạm pháp luật hình sự, quy phạm hành chính và quy phạm dân sự. Ở phần bài viết trên thì tôi có phân tích và nêu những ví dụ cụ thể về từng quy phạm pháp luật đó. Để các bạn có thể theo dõi và hiểu thêm về những quy phạm pháp luật đó. Nếu các bạn còn có những câu hỏi thắc mắc về những vấn đề liên quan đến pháp luật thì các bạn có thể liên hệ trực tiếp với chúng tôi thông qua số điện thoại của tổng đài 19006162 để nhận được sự hỗ trợ và giải đáp một cách nhanh chóng nhất có thể. Hoặc là các bạn có thể đến trực tiếp văn phòng của công ty Luật trách nhiệm hữu hạn Minh khuê để được hỗ trợ ngay tại văn phòng.

Minh Khuê xin chân thành cảm ơn quý khách hàng đã luôn ủng hộ chúng tôi trong thời gian qua. Hi vọng chúng tôi đã đem đến cho các bạn những trải nghiệm pháp lý tốt nhất.