Hai cuộc cách mạng ở Nga năm 1917 là cuộc cách mạng tháng Hai và cuộc cách mạng tháng Mười, cùng diễn ra trong một năm nhưng hai cuộc cách mạng lại mang tính chất của hai cuộc cách mạng khác nhau.

 

1. Cuộc cách mạng dân chủ tư sản tháng hai

* Hoàn cảnh:

- Sự thối nát của chế độ Sa hoàng và sự bóc lột của các nhà tư bản kết hợp phong kiến tại Nga đã tạo nền móng, gây nên sự bất mãn của lòng dân. Đến năm 1917, phần lớn người dân Nga đã không còn tin tưởng và chế độ Sa hoàng, bằng chứng là nạn tham nhũng trong chính phủ, nền kinh tê lạc hậu.

- Cuộc sống áp bức bóc lột quá mức đã đưa người dân Nga đến cuộc sống bị bần cùng hoá, tạo ra hàng loạt phong trào đấu tranh với cao trào là cuộc Cách mạng Tháng Hai lật đổ phon kiến đã tồn tại hàng trăm năm.

* Diễn biến:

- Ngày 8/3/1917 kỷ niệm ngày Quốc tế Phụ nữ, công nhân nữ các nhà máy ở thủ đô Saint Peterburg cũ đã xuống đường biểu tình, tuần hành và nhanh chóng biến thành làn sóng không thể kiểm soát, đoàn người đấu tranh với khẩu hiệu "Đả đảo chiến tranh", "Đả đảo chế độ chuyên quyền",... Hoạt động duy trì tới ngày 10-3 nhưng không được đáp ứng, sự phẫn uất đã biến cuộc biểu tình thành khởi nghĩa vũ trang.

- Ngày 12/3, người biểu tình đã chiếm thủ đô, kiểm soát kho vũ khí, chiếm được sự ủng hộ của quân đội cũng như người dân quần chúng khiến bộ máy công quyền Sa hoàng cơ bản tê liệt hoàn toàn

- Ngày 13/3, các quân đội hạ vũ khí, bộ trường và tướng tá chính quyền Sa Hoàng bị tạm giam. Tin thắng lợi lan truyền nhanh, cuộc khởi nghĩa xảy ra ở hàng loạt các thành phố lớn

- Chỉ trong vòng 8 ngày,cuộc Cách mạng Tháng hai đã lật đổ hoàn toàn chế độ Sa hoàng.

* Kết quả: Chế độ quân chủ chuyên chế bị lật đổ ở Nga, thành lập 2 chính quyền song song tồn tại là chính phủ lâm thời tư sản và Xô Viết đại biểu công nhân, nông dân binh lính, thành lập nhà nước, cộng hoà dân chủ.

* Tính chất của cuộc cách mạng: Cuộc cách mạng dân chủ tư sản kiểu mới vì lãnh đạo cuộc cách mạng là giai cấp vô sản và hướng đi lên của cuộc cách mạng là xây dựng chế độ xã hội chủ nghĩa.

 

2. Cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng mười

- Ngày 7/10/1917, Lê nin  bí mật vượt Đức về Nga, trực tiếp lãnh đạo cuộc cách mạng

- Ngày 10/10, ban chấp hành trung ương họp quyết định khởi nghĩa vũ trang, bầu ra bộ chính trị do Lê nin đứng đầu để lãnh đạo cách mạng

- Chiều ngày 24/10, Lênin đến điện Smolny lãnh đạo cuộc khởi nghãi

- Sáng ngày 25/10 đợt tấn công thứ nhất bắt dầu, cung điện bị vây chặt, binh sĩ và thuỷ thủ tiến sát đến cung điện và chiếm lấy tất cả những góc đường và các mái nhà ở bến tàu cạnh bộ Hải quân và cung điện. Đến sáng sớm ngày 26/10, toàn bộ chính phủ lâm thời bị bắt trừ Kerensky bỏ trốn

- Kết quả: 

+ Ngay sau khi cách mạng vừa thắng lợi, ngày 2/11, chính phủ Xô Viết đã tuyên bố bản Tuyên ngôn về quyền của các dân tộc nước Nga

+ Ngay trong đêm 7/11, Đại hội Xô Viết toàn Nga tuyên bố thành lập chính quyền Xô Viết do Lê nin đứng đầu, thông qua sắc lệnh Hoà Bình, sắc lệnh ruộng đất

+ Tháng 12 năm 1917, Hội đồng kinh tế quốc dân tối cao được thành lập nhằm xây dựng nền kinh tế xã hội chủ nghĩa

- Ý nghĩa:

+ Với những người Cộng sản và dành cả cuộc đời mình cho hong trào Giải phóng dân tộc, thì cuộc Cách mạng tháng mười Nga là cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa thắng lợi đầu tiên trên thế giới, mở ra một ký nguyên mới trong lịch sử nhân loại - kỷ nguyên quá độ lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn cầu. Công cuộc này đã cổ vũ mạnh mẽ tinh thần phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân quốc tế và ở các nước thuộc địa, tiếp sức hêm cho họ nghị lực để có thể băng qua những khó khăn trước mắt và tin tưởng rằng con đường mình đang đi là đúng đắn và sẽ mang lại kết quả, mang lại độc lập tự do cho dân tộc mình và Hồ chủ tịch cũng chính là những người được tiếp sức như vậy

+ Với Việt Nam, cuộc cách mạng này là bài học kinh nghiệm quý báu để chủ tịch Hồ Chí Minh học hỏi và áp dụng vào thực tế tình hình nước ta, từ đó giành được thắng lợi, giành được độc lập, tự do, giải phóng đất nước

 

3. Vì sao năm 1917, Nga lại diễn ra hai cuộc cách mạng?

* Hoàn cảnh, nguyên nhân nước Nga diễn ra hai cuộc cách mạng năm 1917

- Tình hình chính trị Nga lâm vào hoàn cảnh phức tạp mới sau cuộc Cách mạng Tháng hai. Cảnh 1 cổ hai tròng, dưới hai chế độ chính trị song song cùng tồn tại. Đó là Chính phủ lâm thời của giai cáp tư sản và các xô viết đại biểu công nhân, nông dân và binh lính. Hai chính quyền đó đại diện cho lợi ích của các giai cấp đối kháng nên không thể cùng tổn tại. Nếu cùng tồn tại quyền lực của chính quyền mứi sẽ không hợp nhất mà phân tán do các tổ chức Xô viết và chính quyền dân chủ tư sản nắm giữ. Hoàn cảnh đặt ra yêu cầu cấp thiết là phải tiến hành một cuộc cách mạng chấm dứt trạng thái hai chính quyền song song tồn tại. 

- Ngày 14-3, Xô Viết ra bản Quân lệnh số 1 nổi tiếng, bản Quân lệnh với nội dung chỉ đạo lục quân và hải quân Nha chỉ tuân lệnh của Xô Viết, nói không với việc chấp hành mệnh lệnh của Chính phủ lâm thời tư sản. Trước hành động này của tổ chức Xô Viết, chính phủ lâm thời hoàn toàn không thể kháng cự, hình thành kết quả của một cuộc cách mạng công nông chưa triệt để. 

- Việc xung đột giữa hai chính quyền song song tồn tại đã gây nên khủng hoảng kinh tế tại Nga, thậm chí còn tệ hơn cả tình hình kinh tế dưới thời Sa hoàng: Sản xuất công nghiệp chỉ bằng 36,4% so với năm trước, giao thông vận tải tê liệt, nạn đói diễn ra ở nhiều vùng; chính phủ lâm thời không giải quyết những vấn đề đã hứa trước đó như vấn đề về ruộng đất cho nông dân, việc làm cho công nhân,... Như vậy, sau chiến thắng của cuộc cách mạng tháng hai, đất nước không chỉ không duy trì được tình hình mà còn khiến tình hình chính trị, kinh tế đi xuống, chỉ có mâu thuẫn xã hội là ngày càng tăng cao, trở lên gay gắt.

Từ những nguyên nhân trên, Lê nin nhận thấy phải cần có một cuộc cách mạng nữa để nhà nước công nông triệt để và đúng nghĩa ra đời. Lê nin đã vượt Đức về Nga, lãnh đạo Đảng Bôn sê vích quyết định dùng bạo lực cách mạng lậy đổ chính phủ lâm thời, chấm dứt tình trạng hai chính quyền song song tồn tại, thiết lập chính quyền thống nhất toàn quốc của Xô Viết. Cuộc Cách mạng thứ hai diễn ra vào tháng Mười năm 1917 còn được gọi là cách mạng xã hội chủ nghĩa.

* Nhận xét:

Vậy năm 1917, nước Nga diễn ra hai cuộc cách mạng với lý do chính là do cuộc cách mạng thứ nhất (Cách mạng tháng hai) là cuộc cách mạng chưa triệt để, để lại nhiều hệ luỵ ảnh hướng đến không chỉ chính trị, mà kinh tế, gây nên mâu thuẫn các thành phần trong xã hội ngày càng gay gắt hơn.

Vì vậy, cuộc cách mạng tháng Mười là cuộc cách mạng cấp thiết để cứu nước Nga thoát khỏi tình trạng trên. Cuộc Cách Mạng tháng Mười Nga đã ghi thêm những trang mới vào lịch sử nước Nga: xoá bỏ hoàn toàn ách áp bức bóc lột của nghĩa tư bản với những tàn tích của chế độ chuyên chế Nga hoàng. Không giống với chính phủ lâm thời sau cách mạng tháng Hai, chính quyền Xô - Viết ngay sau khi giành thắng lợi đã ban hành các sắc lệnh đảm bảo quyền lợi của những người lao động ngay từ ngày đầu thành lập. Cuộc cách mạng tháng mười này đã giải quyết hoàn toàn và đúng kỳ vọng khi chiến dịch được lập ra.  Như Hồ chủ tịch đã nói "Giống như Mặt trời chói lọi, cách mạng tháng Mười Nga chiếu sáng năm châu, thức tỉnh hàng triệu hàng triệu người bị áp bức, bóc lột trên Trái Đất". 

Trên đây là bài viết của Luật Minh Khuê trả lời cho câu hỏi "Vì sao năm 1917, nước Nga lại diễn ra hai cuộc cách mạng", hy vọng bài viết trên là câu trả lời hữu ích giúp bạn đọc hiễu được lý do vì sao Nga lại diễn ra hai cuộc cách mạng vào năm 1917. Xin trân trọng cảm ơn!