1. Viện kiểm sát có trả hồ sơ để điều tra bổ sung trong giai đoạn truy tố?
Theo quy định tại khoản 1 Điều 245 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, Viện kiểm sát có quyền trả hồ sơ vụ án để yêu cầu Cơ quan điều tra điều tra bổ sung trong giai đoạn truy tố trong các trường hợp sau đây: (a) khi còn thiếu chứng cứ để chứng minh một trong các vấn đề quy định tại Điều 85 của Bộ luật Tố tụng hình sự mà Viện kiểm sát không thể tự mình bổ sung được; (b) khi có căn cứ khởi tố bị can về một hay nhiều tội phạm khác; (c) khi có người đồng phạm hoặc người phạm tội khác liên quan đến vụ án nhưng chưa được khởi tố bị can; (d) khi có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng.
- Do đó, khi phát hiện việc điều tra không đúng thẩm quyền theo quy định của pháp luật, Viện kiểm sát sẽ ra quyết định trả hồ sơ vụ án và yêu cầu Cơ quan điều tra tiến hành điều tra bổ sung. Để hướng dẫn chi tiết cho việc trả hồ sơ để điều tra bổ sung, Điều 6 của Thông tư liên tịch 02/2017/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP đã quy định về việc phối hợp thực hiện trả hồ sơ vụ án để điều tra bổ sung trong các trường hợp quy định tại điểm d khoản 1 Điều 245 và điểm d khoản 1 Điều 280 của Bộ luật Tố tụng hình sự.
- Theo quy định, Viện kiểm sát và Tòa án sẽ trả hồ sơ vụ án để điều tra bổ sung trong trường hợp vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng, bao gồm việc điều tra, truy tố không đúng thẩm quyền theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, việc trả hồ sơ để điều tra bổ sung không áp dụng trong các trường hợp không xâm hại nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng hoặc khi người bị buộc tội, người bị hại, người làm chứng là người dưới 18 tuổi nhưng đã đủ 18 tuổi khi thực hiện hoạt động điều tra, truy tố, xét xử.
- Vì vậy, việc điều tra, truy tố không đúng thẩm quyền theo quy định của pháp luật được xem là vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng. Trong trường hợp này, Viện kiểm sát sẽ ra quyết định trả hồ sơ vụ án và yêu cầu Cơ quan điều tra tiến hành điều tra bổ sung để đảm bảo tuân thủ quy định của pháp luật.
- Lưu ý rằng, Viện kiểm sát sẽ không trả hồ sơ để điều tra bổ sung trong trường hợp vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, nhưng không ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng. Tức là viện kiểm sát sẽ chỉ trả hồ sơ để điều tra bổ sung khi vi phạm thủ tục tố tụng gây ra hậu quả nghiêm trọng và ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của các bên tham gia vụ án.
- Trên cơ sở các quy định trên, việc trả hồ sơ vụ án để điều tra bổ sung là một biện pháp quan trọng nhằm đảm bảo tính minh bạch, công bằng và chính xác trong quá trình truy tố và xét xử tội phạm. Điều này giúp đảm bảo quyền lợi của các bên tham gia vụ án, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc tìm kiếm và thu thập đầy đủ các chứng cứ cần thiết để xác định sự thật, đánh giá đúng mức độ phạm tội của bị can và đưa ra một phán quyết công bằng.
- Việc trả hồ sơ vụ án để điều tra bổ sung cũng là một cơ hội để Cơ quan điều tra hoàn thiện các khía cạnh chưa rõ ràng, điều tra mở rộng đối với những người liên quan hoặc tội phạm khác có liên quan đến vụ án. Điều này giúp đảm bảo tính toàn diện và đồng thời tối ưu hóa khả năng xử lý tội phạm, ngăn chặn sự trốn tránh trách nhiệm và đảm bảo rằng công lý được thực hiện một cách đúng đắn.
- Tuy nhiên, việc trả hồ sơ vụ án để điều tra bổ sung cũng cần được thực hiện một cách khách quan, trung thực và không lợi dụng để kéo dài thời gian xét xử và gây ảnh hưởng không tốt đến quyền lợi của các bên liên quan. Viện kiểm sát và Cơ quan điều tra cần phối hợp chặt chẽ, tuân thủ quy trình và quy định pháp luật để đảm bảo tính hiệu quả và công bằng trong quá trình điều tra bổ sung.
Tổ chức và hoạt động của Viện kiểm sát trong việc trả hồ sơ vụ án để điều tra bổ sung cũng cần được quản lý và giám sát chặt chẽ để đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật, tránh việc lạm dụng quyền hạn và đảm bảo tính độc lập và khách quan của quyết định. Đồng thời, cần xây dựng và nâng cao năng lực cán bộ, đảm bảo chất lượng công tác truy tố và xét xử tội phạm, từ đó nâng cao niềm tin của người dân vào hệ thống tư pháp và tăng cường sự công khai và minh bạch trong hoạt động của Viện kiểm sát.
2. Có cần ghi rõ lần trả hồ sơ trong quyết định?
Theo quy định tại khoản 2 Điều 245 của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, khi quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung, cần ghi rõ lần trả hồ sơ thứ bao nhiêu. Điều này đảm bảo tính minh bạch và rõ ràng trong quá trình truy tìm thông tin và xử lý vụ án.
Thông tư liên tịch 02/2017/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP cũng có quy định chi tiết về việc trả hồ sơ để điều tra bổ sung. Theo đó:
- Quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung phải được thể hiện bằng văn bản và do người có thẩm quyền ký theo quy định tại các điều 41, 44 và 45 của Bộ luật Tố tụng hình sự.
- Trong quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung, cần ghi rõ số, ngày, tháng, năm và lần trả hồ sơ (thứ nhất hoặc thứ hai). Phần nội dung của quyết định phải xác định cụ thể vấn đề cần điều tra bổ sung, những vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng cần được khắc phục, và căn cứ pháp luật áp dụng.
- Trong trường hợp cần tiếp tục trả hồ sơ để điều tra bổ sung, quyết định phải nêu rõ những vấn đề yêu cầu điều tra bổ sung lần trước chưa được điều tra bổ sung hoặc đã điều tra bổ sung nhưng chưa đạt yêu cầu, hoặc từ kết quả điều tra bổ sung đã phát sinh vấn đề mới cần điều tra.
- Trong trường hợp Tòa án quyết định trả hồ sơ cho Viện kiểm sát để truy tố lại theo quy định tại khoản 3 Điều 298 của Bộ luật Tố tụng hình sự, quyết định trả hồ sơ phải nêu rõ tội danh nặng hơn mà Tòa án đề nghị Viện kiểm sát truy tố lại.
- Do đó, quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung cần ghi rõ lần trả hồ sơ thứ bao nhiêu, cụ thể là lần trả hồ sơ thứ nhất hoặc thứ hai. Ngoài ra, cần ghi rõ các thông tin như số, ngày, tháng, năm, địa điểm ban hành văn bản tố tụng, căn cứ ban hành văn bản tố tụng, nội dung của văn bản tố tụng, cùng với họ tên, chức vụ, chữ ký của người ban hành văn bản tố tụng và đóng dấu. Điều này giúp đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong quá trình xử lý vụ án và bảo đảm quyền lợi của các bên liên quan.
3. Bản kết luận điều tra bổ sung ghi rõ những nội dung nào?
Sau khi hoàn tất quá trình điều tra bổ sung, Cơ quan điều tra cần lập bản kết luận điều tra bổ sung, trong đó phải rõ ràng ghi lại những nội dung được quy định tại khoản 3 của Điều 245 trong Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 như sau:
- Trước hết, Cơ quan điều tra cần trả lại hồ sơ vụ án cho Viện kiểm sát để tiến hành điều tra bổ sung. Việc này nhằm đảm bảo sự hoàn thiện và đầy đủ thông tin cần thiết cho quá trình điều tra tiếp theo. Quyết định trả hồ sơ yêu cầu điều tra bổ sung của Viện kiểm sát đưa ra các yêu cầu cụ thể mà Cơ quan điều tra phải tuân thủ. Trong trường hợp không thể thực hiện được các yêu cầu này do những lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan, Cơ quan điều tra cần cung cấp lý do chi tiết bằng văn bản.
- Khi kết thúc quá trình điều tra bổ sung, Cơ quan điều tra phải lập bản kết luận điều tra bổ sung. Bản kết luận này phải ghi rõ kết quả của quá trình điều tra bổ sung và quan điểm giải quyết vụ án. Trường hợp kết quả điều tra bổ sung làm thay đổi quan trọng kết luận điều tra trước đó, Cơ quan điều tra cần lập bản kết luận điều tra mới để thay thế kết luận cũ.
- Việc chuyển giao hồ sơ vụ án kèm theo bản kết luận điều tra bổ sung cho Viện kiểm sát, cũng như việc trao đổi thông báo về kết quả điều tra bổ sung, phải tuân thủ theo các quy định tại Điều 232 và Điều 238 của Bộ luật Tố tụng hình sự.
- Tóm lại, sau khi hoàn tất quá trình điều tra bổ sung, Cơ quan điều tra phải lập bản kết luận điều tra bổ sung ghi rõ kết quả điều tra bổ sung và quan điểm giải quyết vụ án. Trong trường hợp kết quả điều tra bổ sung có tác động chủ yếu đến kết luận điều tra ban đầu, Cơ quan điều tra phải lập bản kết luận điều tra mới để thay thế kết luận cũ.
Xem thêm >>> Vai trò của Tòa án và Viện kiểm sát trong quá trình hình thành và hoạt động của các cơ chế bảo đảm quyền con người
Nếu quý khách hàng gặp bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến bài viết hoặc các vấn đề pháp lý, chúng tôi rất mong nhận được sự liên hệ từ quý khách để được tư vấn và hỗ trợ giải quyết. Đội ngũ tư vấn pháp luật của chúng tôi sẽ sẵn lòng đáp ứng mọi yêu cầu và cung cấp thông tin chi tiết để giúp quý khách hiểu rõ hơn về các vấn đề pháp lý liên quan. Quý khách có thể liên hệ với tổng đài tư vấn pháp luật của chúng tôi qua số điện thoại 1900.6162 hoặc gửi email đến địa chỉ lienhe@luatminhkhue.vn. Chúng tôi cam kết sẽ phản hồi và hỗ trợ quý khách hàng trong thời gian ngắn nhất.
